Забыты ўрок Рэйгана

Гэта быў геніяльны стратэгічны манеўр.

Ужо шмат месяцаў на Захадзе мы назіраем адну і тую ж адчайную схему мыслення. Біржавыя аналітыкі, эканамісты і палітыкі глядзяць на паказчыкі расійскай эканомікі — падзенне рубля, інфляцыю, кошт вайны, санкцыі — і задаюцца пытаннем: «Калі ён нарэшце зламаецца? Калі ён зразумее, што гэта нявыгадна?».

Гэта фундаментальная кагнітыўная памылка. Гэта спроба вымяраць расійскага дыктатара заходняй мерай рацыянальнасці. Мы забыліся на ключавы ўрок гісторыі, які дазволіў выйграць Халодную вайну.

Вось аналіз механізму, які рухае гэтай машынай разбурэння, заснаваны на больш глыбокім поглядзе на гісторыю, псіхалогію ўлады ў Крэмлі і стратэгічную спадчыну Рональда Рэйгана.

1. Урок «Імперыі зла»: Розная логіка, розныя светы

Перш чым зразумець Пуціна, мы павінны зразумець, што насамрэч зрабіў Рональд Рэйган. Калі на пачатку 80-х ён назваў Савецкі Саюз «Імперыяй зла», многія на Захадзе былі абураныя. Яны лічылі гэта непатрэбнай правакацыяй, псаваннем «дыялогу».

Але Рэйган займаўся не проста рыторыкай. Гэта быў геніяльны стратэгічны манеўр. Ён сфармуляваў фундаментальную ісціну, пра якую сёння забываюць: нельга прымяняць адну логіку да дзвюх розных сістэм каштоўнасцяў.

Рэйган зразумеў, што Саветы (а сёння — пуцінская Расія) не дзейнічаюць у сферы заходняй рацыянальнасці, дзе імкнуцца да дабрабыту і стабільнасці. Яны дзейнічаюць у ідэалагічнай сферы, дзе мэтай з'яўляецца дамінаванне, а хлусня, гвалт і ахвяраванне ўласнымі грамадзянамі лічацца маральна апраўданымі інструментамі. Прызнанне іх «Імперыяй зла» азначала: мы не будзем рабіць выгляд, што мы бізнес-партнёры. Мы — ворагі ў экзістэнцыяльнай плоскасці. З імі не таргуюцца за маржу прыбытку, іх стрымліваюць.

2. Траўма распаду і «фантомныя болі»

Рэйган, у цесным супрацоўніцтве з краінамі АПЕК (у прыватнасці, Саудаўскай Аравіяй), перайшоў ад слоў да справы. Рэзкае зніжэнне коштаў на нафту выявіла неэфектыўнасць савецкай эканомікі. Імперыя збанкрутавала, бо не мела цвёрдай валюты для закупу збожжа і тэхналогій.

Для Захаду гэта быў трыумф свабоды. Для Уладзіміра Пуціна, маладога афіцэра КДБ у Дрэздэне, гэта была — як ён сам гэта назваў — «найвялікшая геапалітычная катастрофа XX стагоддзя».

Гэта яго фармавальны момант. Менавіта тады нарадзіліся «фантомныя болі» пасля ампутаванай імперыі, якія мучаць яго ўжо больш як 30 гадоў. Яго кіраванне — гэта не спроба будаваць дабрабыт. Гэта шматгадовая помслівая тэрапія, накіраваная на тое, каб адмяніць тое прыніжэнне і даказаць, што Рэйган памыляўся.

3. Пастка заходняй логікі (Паўтор гісторыі)

Тут мы падыходзім да сутнасці сённяшняй праблемы. Захад ізноў робіць тую ж памылку, што і да Рэйгана. Ён мяркуе, што кожны лідар дзейнічае паводле алгарытму:

Ці праўда, што расійская эканоміка на мяжы краху

Калі эканамічныя і сацыяльныя выдаткі перавышаюць выгоды ад вайны → варта імкнуцца да міру.

Гэта дэмакратычная логіка. Але Пуцін дзейнічае паводле логікі «Імперыі зла»:

Ідэалагічная гістарычная місія + Эга Вождзя > Эканоміка + Жыцці грамадзян.

Таму санкцыі, хоць і балючыя, не працуюць як палітычны тармаз. У ягоным свеце эканоміка не з'яўляецца мэтай; яна толькі рэсурс. ВУП, валютныя рэзервы, жыцці салдат — гэта паліва, якое спальваецца ў топцы гісторыі дзеля рэалізацыі вышэйшай мэты.

4. Нарцысізм і ідэалогія перадусім

Мы памыляемся, думаючы, што Пуцінам кіруе патрыятызм. Як слушна заўважаюць праніклівыя назіральнікі, мы маем справу з куды больш небяспечным: з каласальным нарцысізмам улады і тым, што можна назваць «гітлераўскім поглядам на жыццё» — перакананнем у ўласнай непамылковасці і месіянскай ролі.

У сутыкненні ідэалогіі з эканамічнай логікай у такога дыктатара ідэалогія ЗАЎЖДЫ перамагае. Прызнанне памылкі (сыход з вайны з эканамічных прычын) было б для нарцыса іміджавай смерцю. Ён паверыў у ўласную прапаганду пра «гістарычную Русь» і цяпер спрабуе падладзіць рэальнасць пад гэтае бачанне любой цаной.

Высновы: Нам патрэбная яснасць Рэйгана

Чакаць, пакуль Расія «збанкрутуе» і з-за гэтага Пуцін «зразумее сваю памылку», — гэта наіўнасць. Ён не спыніцца праз недахоп грошай. Дыктатуры могуць існаваць у галечы гадамі, кормячы грамадства ідэалогіяй і страхам.

Эканоміка ў гэтай вайне мае іншы сэнс: яна не зменіць рашэння Пуціна, яна можа толькі — у доўгатэрміновай перспектыве — адабраць у яго фізічныя магчымасці весці вайну (адсутнасць танкаў, ракет).

Мы павінны перастаць праецыраваць нашу рацыянальнасць на таго, хто даўно абвясціў ёй вайну. Пара вярнуцца да стратэгічнай яснасці: мы сутыкнуліся з іншай логікай, якую трэба перамагчы, а не «пераканаць».

Пётр Іздэбскі «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]