Пчол накіравалі ў зону адчужэння
1- 13.09.2026, 18:12
Беларускія вучоныя праводзяць незвычайны эксперымент.
У Палескім дзяржаўным радыяцыйна-экалагічным запаведніку пачалі эксперымент з пчоламі. Вучоныя хочуць высветліць, ці можна выкарыстоўваць саміх насякомых і прадукты пчалярства для дадатковага кантролю радыёактыўнага забруджвання тэрыторыі.
Як піша выданне Mlyn.by, ідэя належыць старшаму навуковаму супрацоўніку аддзела радыяцыйна-экалагічнага маніторынгу Паўлу Прахорчыку. На тэрыторыі былога населенага пункта ўстанавілі пасеку і цяпер збіраюць матэрыял для даследаванняў.
Пчала падчас палёту кантактуе з раслінамі, глебай і пылам, збірае нектар і пылок, а потым вяртаецца ў вулей. Радыус яе прадуктыўнага лёту складае прыблізна 2,5–3 км. Таму адна пчаліная сям’я фактычна ахоплівае даволі вялікую тэрыторыю.
На паверхні цела насякомых можа асядаць пыл, у тым ліку з часціцамі радыёнуклідаў. Іншыя рэчывы пчолы патэнцыйна могуць атрымліваць разам з нектаром і пылком. Пасля гэтага вучоныя могуць даследаваць як саміх насякомых, так і прадукты з вулля.
«Атрымліваецца своеасаблівы натуральны адборнік пробаў, які сам лятае і збірае матэрыял», — патлумачыў Прахорчык.
Даследаванне знаходзіцца на стадыі пошукавага эксперыменту. Паводле папярэдняй ацэнкі вучонага, праца можа заняць каля трох гадоў — для высноваў неабходна назапасіць дастатковы масіў назіранняў.
Калі метад пацвердзіць эфектыўнасць, у перспектыве пасекі можна будзе выкарыстоўваць як дадатковы інструмент экалагічнага маніторынгу ў розных кропках. Сярод магчымых варыянтаў даследчык называе тэрыторыі каля аб’ектаў, якім патрэбны пастаянны кантроль.
Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалагічны запаведнік знаходзіцца на тэрыторыях, пацярпелых пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.