У космасе выяўлены дзіўныя крыніцы выпраменьвання
3- 13.09.2026, 16:15
- 1,644
Нічога падобнага навукоўцы раней не бачылі.
Астраномы выявілі зусім новыя касмічныя аб’екты, якія могуць дапамагчы развязаць дзве загадкі астрафізікі.
З дапамогай рэнтгенаўскага касмічнага тэлескопа «Чандра» астраномы выявілі зусім новы тып ужо вядомых аб’ектаў: кампактных падвойных сістэм, якія «крадуць» газ у зорак-спадарожніц. Гэтыя аб’екты характарызуюцца слабым рэнтгенаўскім выпраменьваннем і вельмі моцным ультрафіялетавым выпраменьваннем. 84 такія аб’екты былі выяўленыя ў чатырох эліптычных і дзвюх спіральных галактыках, у тым ліку ў суседняй галактыцы Андрамеды, а таксама ў галактыцы Вяртушка, або M101. Навукоўцы кажуць, што ніколі раней не бачылі нічога падобнага. Гэтае адкрыццё можа дапамагчы развязаць дзве касмічныя загадкі. Вынікі даследавання апублікаваныя ў часопісе Nature Astronomy, піша Space.
Кампактныя падвойныя сістэмы могуць складацца з чорных дзірак зорнай масы, нейтронных зорак і зорак тыпу белы карлік, а таксама з звычайнай масіўнай зоркі. Першыя тры кампактныя аб’екты — рэшткі загінулых масіўных зорак і дзякуючы магутнай гравітацыі здольныя забіраць газ у сваіх зорак-спадарожніц. Гэты газ закручваецца вакол кампактнага аб’екта і падае на яго паверхню. Падчас гэтага працэсу ўзнікае высокаэнергетычнае рэнтгенаўскае выпраменьванне.
Выяўленыя кампактныя аб’екты выпраменьваюць слабое рэнтгенаўскае, але вельмі моцнае ультрафіялетавае выпраменьванне, што вельмі незвычайна. Астраномы лічаць, што яны знайшлі кампактныя падвойныя сістэмы зусім новага тыпу. Гэтыя крыніцы незвычайнага выпраменьвання могуць дапамагчы развязаць дзве касмічныя загадкі.
Міжзоркавае асяроддзе запоўнена іанізаваным газам, атамы якога пазбаўленыя электронаў. Колькасці гарачых масіўных зорак, якія сваім ультрафіялетавым выпраменьваннем могуць іанізаваць міжзоркавы газ, недастаткова, каб патлумачыць назіраемы ўзровень іанізацыі. Таму прычынай высокага ўзроўню іанізацыі могуць быць выяўленыя новыя кампактныя аб’екты. Гэтыя крыніцы выпраменьвання могуць выступаць рэгулятарамі працэсу нараджэння зорак у галактыках.

Другая загадка датычыць механізму запуску выбуху звышновай тыпу Ia. Гэтыя выбухі адбываюцца тады, калі на паверхні белага карліка назапашваецца занадта шмат рэчыва, «украдзенага» ў зоркі-спадарожніцы. Навукоўцы да канца не разумеюць, як менавіта адбываецца выбух. Даследаванне новага класа кампактных падвойных сістэм можа даць адказ на гэтае пытанне.
Звышновыя тыпу Ia выкарыстоўваюцца для вымярэння інтэнсіўнасці цёмнай энергіі і хуткасці пашырэння Сусвету, таму вывучэнне новых аб’ектаў у космасе мае велізарнае значэнне для разумення эвалюцыі Сусвету, кажуць астраномы.