Ці можна піць каву адразу пасля абуджэння?
3- 13.09.2026, 9:55
- 1,450
Эксперты патлумачылі, калі ранішні напой бадзёрыць найлепш.
Для многіх людзей кава стала амаль абавязковай часткай ранішняга рытуалу. Аднак піць яе адразу пасля абуджэння зусім не абавязкова. Лепшы час для кубка кавы залежыць ад узросту, хуткасці метабалізму і пераноснасці кафеіну.
Пра гэта паведаміла выданне Popular Science са спасылкай на спецыялістаў з Універсітэта Джонса Хопкінса і Медыцынскага цэнтра Калумбійскага ўніверсітэта.
Як кава дапамагае прачнуцца
Кафеін з’яўляецца стымулятарам цэнтральнай нервовай сістэмы. Па сваёй хімічнай структуры ён падобны да адэназіну — прыроднага рэчыва, якое назапашваецца ў мозгу, калі чалавек не спіць, і спрыяе ўзнікненню пачуцця стомы.
Кафеін узаемадзейнічае з тымі ж рэцэптарамі ў мозгу і блакуе дзеянне адэназіну. У выніку мозг атрымлівае менш сігналаў, звязаных са стомай, і чалавек можа адчуваць сябе больш бадзёрым, уважлівым і энергічным.
Паводле слоў дацэнта кафедры псіхіятрыі і паводзінных навук Універсітэта Джонса Хопкінса Дастына Лі, мозг здольны адаптавацца да такіх умоў і з цягам часу выпрацоўваць больш адэназіновых рэцэптараў.
Чым больш такіх рэцэптараў, тым больш кафеіну можа спатрэбіцца для адчування бадзёрасці. Так развіваецца талерантнасць да кафеіну, а пры адмове ад яго могуць узнікаць сімптомы адмены.
Сярод іх Лі называе галаўны боль, раздражняльнасць, стому і праблемы з канцэнтрацыяй увагі. Звычайна такія сімптомы з’яўляюцца праз 12–24 гадзіны пасля спынення ўжывання кафеіну, дасягаюць піку цягам 48 гадзін і знікаюць на працягу двух–дзевяці дзён.
Калі найлепш піць каву
Універсальнага часу, які падышоў бы ўсім, не існуе. Прафесар нутрыцыялогіі Медыцынскага цэнтра Калумбійскага ўніверсітэта Мары-П’ер Сэн-Онж тлумачыць, што гэта залежыць ад узросту, метабалізму і талерантнасці чалавека да кафеіну.
Паводле слоў Лі, пік засваення кафеіну прыпадае прыблізна на 30–60 хвілін пасля яго ўжывання. Таму каву можна выпіць прыкладна за гадзіну да занятку, падчас якога стымулюючае дзеянне кафеіну можа быць карысным. Напрыклад, Сэн-Онж раіць ужываць каву перад бегам, калі чалавек хоча скарыстацца такім эфектам.
У той жа час піць каву адразу пасля абуджэння не абавязкова. Сэн-Онж адзначае: калі праз некалькі гадзін пасля прачынання чалавек пачынае адчуваць заняпад сіл, менавіта тады можна выпіць каву.
З узростам здольнасць арганізма метабалізаваць кафеін зніжаецца, таму для яго вывядзення з крыві патрабуецца больш часу. Таксама змяняецца цыркадны рытм, з-за чаго чалавек можа раней адчуваць стому. Паводле слоў Сэн-Онж, сукупнасць гэтых змяненняў можа азначаць, што з узростам кафеін варта ўжываць раней цягам дня.
Важна не толькі час, але і доза. Утрыманне кафеіну ў кубку можа істотна адрознівацца ў залежнасці ад суадносін кавы і вады, спосабу заварвання і гатунку зерняў.
Лі таксама звяртае ўвагу на талерантнасць да кафеіну. У людзей, якія рэгулярна п’юць каву, першы ранішні кубак можа часткова знізіць наступствы адсутнасці кафеіну цягам ночы.
Калі не варта піць каву
Перш за ўсё эксперты раяць не піць каву занадта блізка да сну. Калі ў чалавека ёсць праблемы з засыпаннем, варта пазбягаць кафеіну ў другой палове дня.
Кава на пусты страўнік таксама можа выклікаць непрыемныя адчуванні ў некаторых людзей, у прыватнасці ўзмоцненыя дрыжыкі і часцейшыя пазывы ў туалет. У той жа час сцвярджэнне пра тое, што кава на пусты страўнік можа выклікаць язву страўніка, з’яўляецца міфам. Людзям з адчувальным страўнікам эксперты раяць паспрабаваць ужываць каву падчас ежы.
Паводле дадзеных Упраўлення па кантролі за харчовымі прадуктамі і медыкаментамі ЗША (FDA), для большасці здаровых дарослых 400 мг кафеіну на дзень — прыблізна дзве–тры кубкі кавы аб’ёмам каля 355 мл — звычайна не звязаныя з негатыўнымі наступствамі.
Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe
Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]
