«Уклалі 650 тысяч — і ўсё роўна самі махалі там анучамі»

Як двое беларусаў адкрылі кіберклуб.

Аляксей і Павел не былі геймерамі і ніколі не марылі адкрыць кіберклуб. У кожнага быў свой бізнес, але аднойчы яны вырашылі рызыкнуць і зайсці ў новую для сябе сферу.

Прадпрымальнікі ўзялі франшызу, сутыкнуліся з жорсткімі патрабаваннямі, дарагім рамонтам і ў нейкі момант самі збіралі мэблю па начах. Спачатку планавалі ўкласці 520 тыс. рублёў — у выніку патрацілі амаль на трэць больш. «Калі б мы адкрыліся на апошнія грошы, гэта была б вялікая памылка», — кажуць прадпрымальнікі. Іх досвед і ўнутраная кухня бізнесу — у матэрыяле «Онлайнера».

«Прыязджаюць і на самакатах, і на дарагіх аўто»

Сустракаемся з Аляксеем і Паўлам раніцай у будні дзень — для кіберклуба, які працуе 24/7, гэта, бадай, самы спакойны час. Унутры дзясяткі гульнявых месцаў, падсветка, дызайнерскі рамонт, уласная кухня — і ніякага вайбу паходаў «у кампы», знаёмага многім яшчэ з канца дзевяностых і пачатку нулявых.

Самі ўласнікі яшчэ нядаўна не мелі ніякага дачынення да кіберклубаў, хоць паспелі пабудаваць бізнесы ў лагістыцы і аптовым гандлі і прыглядаліся да іншых напрамкаў: вытворчасць тратуарнай пліткі, лясапілка і гэтак далей. Потым Аляксей пачаў вывучаць сферу камп'ютарных клубаў, а пазней да яго з падобнай ідэяй прыйшоў Павел.

— Я падпісаны на Forbes і яксьці звярнуў увагу на рэйтынг расійскіх франшыз. У першай пяцёрцы на другім і пятым месцах былі камп'ютарныя клубы. Даўно шукаў нейкі бізнес, куды можна было б укласціся, хацелася чагосьці зусім новага, свежага, маладзёжнага, — распавядае Павел.

Пры гэтым прадпрымальнікі ўбачылі і больш шырокі трэнд: моладзь паступова змяняе звыклыя фарматы адпачынку. Бары і клубы ўжо не так прыцягваюць маладых людзей, а вольны час многія праводзяць за гульнямі.

— У нейкі момант я зразумеў: проста змянілася пакаленне. У мяне ёсць два пляменнікі, ім тады было па 19 гадоў. Пытаюся: «Як вы праводзіце вольны час?» Адказваюць: «Ходзім у камп'ютарны клуб». Я не ацэньваю, добра гэта ці дрэнна — сыход у віртуальны свет. Але спрачацца з тым, што гэта адбываецца, проста бессэнсоўна. Пытанне толькі ў тым, хто падладзіцца пад такі попыт, — кажа Аляксей.

Першапачаткова ён разглядаў варыянт адкрыць камп'ютарны клуб самастойна, без франшызі. Але пазней прадпрымальнікі вырашылі, што для першага досведу ў новай сферы бяспечней скарыстацца гатовай мадэллю.

Акрамя таго, на старце трэба было вызначыцца з лакацыяй і сабраць каманду. Рашаючы першае пытанне, заснавальнікі апынуліся ў Сухараве — тыповым «спальніку», але нечакана перспектыўным для бізнесу.

Справа ў тым, што для кіберклуба падыходзіць далёка не кожнае памяшканне. Трэба ўлічваць магутнасць электрасеткі, магчымасць кругласутачнага доступу, вентыляцыю, блізкасць да месцаў з вялікім трафікам, суседзяў і нават тое, ці ёсць зверху жыллёвыя кватэры.

— Мы дакладна не збіраліся ваяваць з суседзямі зверху: моладзь можа быць эмацыйнай, выходзіць пакурыць, камусьці гэта можа не падабацца. Таму пажадана было знайсці асобны будынак, які падыходзіць пад патрэбныя крытэрыі. На той момант мы знайшлі ў Мінску два такія памяшканні. Адно — на Багдановіча — мы ад яго адмовіліся, але пазней там таксама адкрыўся клуб, другое — тут, на Скрыпнікава, 12а. Дарэчы, адміністрацыя Фрунзенскага раёна паставілася максімальна лаяльна, усе працэдуры тут былі хуткімі.

У красавіку гэтага года клуб на 180 «квадратаў» прыняў першых гульцоў. Пытанне з павелічэннем электрамагутнасці, каб можна было дакупіць камп'ютары, яшчэ не да канца вырашылася, але ў цэлым заснавальнікі лакацыяй задаволеныя. Ад падпісання дагавора арэнды памяшкання з голымі сценамі да пасадкі першых гасцей прайшло роўна чатыры месяцы, але калі браць перыяд ад ідэі і прыняцця рашэння, то больш за паўгода.

— Сухарава нас уладкавала тым, што гэта вялікі спальны раён з высокай шчыльнасцю насельніцтва. Тут каля 130 тыс. жыхароў, але маладзёжных забаў мала. Напрыклад, мы жывём у «Маяку Мінска» і «Мінск-Міры» — там любыя забавы ў крокавай даступнасці. Але ў тым жа «Мінск-Міры» арэнда дастаткова высокая — туды мы пайсці не вырашылі, хоць бачым, што цяпер камп'ютарныя клубы там растуць як грыбы.

Мы разлічвалі, што зможам сысці ад сезоннасці, якая звычайна ёсць у камп'ютарных клубаў у цэнтры: улетку моладзь раз'язджаецца, наведвальнасць падае. Думалі, што тут будзем больш працаваць на жыхароў самога раёна. Аказалася, сезоннасць усё роўна ёсць — магчыма, не такая выяўленая, як у цэнтры, але яшчэ прасочваецца залежнасць ад надвор'я.

Калі раней у выхадныя было ўдвая больш людзей, чым у будні, то цяпер карціна выглядае інакш. Аляксей жартуе, што гэта перавярнула яго мысленне як уласніка бізнесу.

— Раней я думаў: лета — гэта класна, сонца, шашлыкі. Цяпер ловіш сябе на думцы: як толькі крыху прахаладней, клуб хутчэй запаўняецца. Па камерах бачна: практычна поўная зала, яшчэ 12—15 чалавек стаіць, каб трапіць унутр, калі прахалодна.

Узрост мэтавай аўдыторыі — ад 12 да 45 гадоў (ёсць і дастаткова ўзроставыя гульцы, але гэта хутчэй выключэнне), хоць Аляксей і Павел кажуць, што больш арыентуюцца не на школьнікаў, а на больш плацежаздольны сегмент. У вячэрні прайм-тайм і ўначы ўсе пакеты выкупляе менавіта дарослая аўдыторыя.

— Калі браць ідэальнага кліента, гэта, напэўна, 19—35 гадоў. Гэта асноўная маса, якая дае нам касу. За гэтых людзей мы цяпер і змагаемся.

У цэлым кліенты прыязджаюць і на самакатах, і на дарагіх аўто. Здавалася б, у ўсіх цяпер ёсць камп'ютар дома, але людзям патрэбныя месцы, куды можна прыйсці пагутарыць, змяніць абстаноўку, якасна адпачыць. Людзі прыходзяць паглядзець спартыўную трансляцыю, фільм — бяруць асобную «віпку», але PlayStation могуць нават не ўключаць.

Чашчэй прыходзяць хлопцы, часам з дзяўчатамі або жонкамі, але яксьці адна айцішніца правяла ў клубе каля 22 гадзін: дзяўчына аказалася гульцом высокага ўзроўню ў сваёй гульні.

— Адмінамі ў нас працуюць маладыя людзі. Калі трэба, адпускаем іх на вучобу, ідзём насустрач. Кажаце, зумеры не хочуць працаваць? Можа, не ва ўсіх сферах, у мяне ў лагістыку таксама моладзь ісці не хоча. А вось гэтая тэма ім цікавая, як яны кажуць, «ёсць вайб», — усміхаецца Аляксей. — Многія нашы хлопцы да гэтага працавалі ў грамадскім харчаванні, таму ўмеюць прапаноўваць дадатковыя паслугі. Сюды хацелі прыйсці двое людзей з IT-сферы, але я адмовіў: хлопцы з грамадскага харчавання ўмеюць камунікаваць з людзьмі, прадаваць — і выйграваюць канкурэнцыю.

«Давялося таргавацца за кожную капейку»

За ўваход у франшызу CyberX давялося заплаціць 1,1 млн расійскіх рублёў (каля 38 тыс. беларускіх рублёў па цяперашнім курсе) паушальнага ўзносу — гэта разавы плацеж за права працаваць пад брэндам і атрымаць гатовую бізнес-мадэль. Акрамя таго, уладальнікі штомесяц павінны пералічваць франшызе 6% ад выручкі ў выглядзе роялці.

— Гэта даражэй, чым адкрываць самастойна, але запуск адзінкавага ноўнэйм-клуба — велізарная рызыка.

Купілі франшызу і адкрылі сваю справу? Раскажыце, як усё прайшло: колькі ўклалі, з якімі складанасцямі сутыкнуліся і ці апраўдаліся чаканні. Пішыце нам у чат-бот — раскажам вашу гісторыю.

Франшыза дала не толькі назву і гатовую бізнес-мадэль, але і падрабязна кантралявала запуск — ад дызайну памяшкання да выбару матэрыялаў. Патрабаванні даходзілі да драбязяў: напрыклад, звычайныя пластыкавыя плінтусы выкарыстоўваць не дазволілі.

— Паставіць можна было звычайныя, бюджэтныя, але нам не дазволілі. З-за гэтага ў нас была затрымка амаль на дзве тыдні. Фарба таксама падбіралася строга па брэндбуку. Цяпер глядзім і разумеем: добра, што яны настаялі, і мы гэта зрабілі.

Здавалася б, можна было без гэтага дрэва, без гэтай дэкаратыўнай пліткі. Чалавек жа прыйшоў гуляць — яму камп'ютар патрэбны. Але франшыза глядзіць на гэта інакш. Калі чалавек заходзіць, ён павінен атрымаць пэўнае ўражанне. Вось гэтыя графіці, напрыклад, малююць мастакі ўручную. Адна такая праца — амаль $500, у нас іх восем.

Акрамя кантролю за рамонтам, франшыза дапамагала з закупкамі і маркетынгам. Большую частку мэблі для клуба прывезлі з Масквы цэлай фурай: камп'ютарныя сталы, дываны, крэслы. Тэхніку закуплялі ўжо ў Беларусі, частку абсталявання ўзялі ў лізінг. Каманда брэнда таксама дапамагае з прасоўваннем і кантэнтам для сацсетак.

Але гатовая мадэль не азначала, што запуск абыдзецца па каштарысе. Першапачаткова прадпрымальнікі разлічвалі ўкласці каля 520 тыс. рублёў, аднак у выніку выдаткі выраслі больш чым да 650 тыс.

Калі ўлічваць лізінгавыя плацяжы, сума набліжаецца да 730 тыс. рублёў.

Галоўным артыкулам выдаткаў сталі гульнявыя месцы — на іх пайшло каля паловы бюджэту. Адно месца пад ключ — камп'ютар, перыферыя, стол і крэсла — абыходзіцца прыкладна ў 10 тыс. рублёў і больш.

— Эканоміць на гэтым у 2026 годзе — значыць адразу закрыцца, — лічаць уладальнікі.

Пры закупцы абсталявання прадпрымальнікі трапілі на рост цэн: у канцы 2025 года падаражэлі аператыўная памяць і сервернае абсталяванне. Таму замест запланаваных 41 камп'ютара клуб пакуль адкрыўся з 32 гульнявымі месцамі.

Значна вышэй чаканняў аказалася і кошт рамонту. Давялося патраціцца, між іншым, на кандыцыянаванне, вентыляцыю і павелічэнне магутнасці электрасеткі.

— Вельмі нечакана дарагім выйшаў рамонт. Проста вельмі нечакана і вельмі дорага. Мы планавалі выдаткаваць на яго працэнтаў на 30—40 менш. Калі б не лізінг, мы б цяпер ужо даўно былі ў плюсе, патроху акупалі б свае грошы. А так з улікам лізінгу працуем на нулявой адзнацы. Але, з другога боку, сваіх грошай на старце паклалі менш. Разумеем, што, як толькі ў снежні лізінг скончыцца, мы ўздыхнём.

Прадпрымальнікі кажуць, што нават пры наяўнасці франшызі многае залежыць ад самога ўласніка. На старце даводзілася пастаянна кантраляваць выдаткі, шукаць падрадчыкаў і таргавацца.

— За кожную капейку даводзіцца таргавацца — пачынаючы ад сістэмы вентыляцыі і заканчваючы рамонтам. Цябе могуць ацаніць па вонкавым выглядзе і адразу назваць першы цэнік: раптам праканае? — кажа Павел.

Напрыклад, у фінансавай мадэлі на вентыляцыю і кандыцыянаванне закладалі каля $3—5 тыс. у эквіваленце — першы рахунак толькі за кандыцыянаванне склаў $15 тыс.

У выніку зэканоміць удалося ў асноўным за кошт уласнага ўдзелу: прадпрымальнікі самі збіралі мэблю, кантралявалі працы і шукалі варыянты танней.

— У нейкі момант грошай ужо катастрафічна не ставала. Паяўляліся выдаткі, якія мы не закладалі. Таму прыязджалі сюды з інструментамі, з анучамі і рабілі самі. І не важна, наколькі ты вялікі бізнесмен: калі ты тут ніводнага цвіка не забіў, ты ніколі не будзеш так каштоўна ставіцца да гэтага праекта, — лічыць Аляксей.

Пры гэтым цалкам пазбегнуць дадатковых выдаткаў не атрымалася. Па словах прадпрымальнікаў, пры запуску новага бізнесу заўсёды варта закладваць запас.

— Як бы дэталёва ты ні лічыў на старце, усё роўна трэба мець запас — мінімум працэнтаў 30.

Сярэдні чэк — 17 рублёў, але могуць патраціць і 500

Цяпер сярэдні чэк у клубе складае каля 17 рублёў. Пры гэтым бываюць кампаніі, якія за некалькі гадзін уначы пакідаюць па 400—500 рублёў.

— Калі казаць толькі пра камп'ютары і продаж гульнявога часу, гэта прыкладна 70% чэка. Можа, нават крыху менш. Астатнія 30% прыносіць унутраны сэрвіс: бар, кухня і арэнда кальянаў. Калі б гэтага не было, нам, напэўна, было б значна цяжэй. Але шмат што залежыць ад адміністратараў: як яны прапануюць гасцям дадатковыя паслугі. Людзі ж прыходзяць у першую чаргу гуляць, але нейкія спадарожныя рэчы таксама добра працуюць.

Нам выгадней, каб чалавек перакусіў тут. Калі ён сыдзе дадому, у клуб ён можа ўжо і не вярнуцца.

Прадпрымальнікі лічаць, што ў такім бізнесе складана канкурыраваць толькі коштам на гульнявы час. Яны спрабавалі прыцягваць кліентаў зніжкамі, але зразумелі, што гэта не галоўны фактар.

— У нас была зніжка 30%, і асаблівай пагоды яна не зрабіла. Прыбралі зніжку — таксама асабліва нічога не змянілася. У нейкі момант мы зразумелі: наш кошт за гульню не настолькі вялікі, каб зніжка яксьці моцна ўплывала на рашэнне. У чалавека альбо ёсць час прыйсці, альбо няма.

Прадпрымальнікі прызнаюцца: адразу пасля адкрыцця чарга з кліентаў не з'явілася, нават нягледзячы на бясплатны тэставы тыдзень. Патрэбен быў час, каб людзі даведаліся пра клуб, паспрабавалі яго і пачалі прыходзіць зноў.

— Мне сказалі, што ад чатырох да шасці месяцаў людзі толькі запамінаюць, што вы тут ёсць, і тое яны яшчэ не ходзяць. Яны проста ведаюць, што вы тут ёсць. Шмат якія бізнесы на старце згараюць, таму што думаюць: адкрыўся — і адразу пайшоў паток. Так не бывае. Гэта хутчэй выключэнне.

Першыя месяцы ўладальнікі актыўна прыцягвалі кліентаў: запускалі акцыі, размяшчалі рэкламу ў раёне і рабілі стаўку на сарафаннае радыё. На першых парах нават была боязь, што людзі зайдуць, убачаць новы клуб з рамонтам і вырашаць, што цэны ім не па кішэні.

— Мы спачатку баяліся, што чалавек зайдзе, падумае: «Дорага», — і сыдзе. Таму на дзвярах адразу размясцілі тарыфы, акцыі. Хацелі паказаць: хлопцы, гэта не пафаснае месца, гэта даступна. Ты жывеш у Сухараве — чаму ты не можаш атрымаць такую ж якасць, як жыхары новых раёнаў? Табе не трэба ехаць у цэнтр, траціць час і грошы на дарогу.

«Галоўнае пытанне — калі ўсё гэта акупіцца»

Цяпер прадпрымальнікі ўжо не сумняваюцца, што праект зможа акупіцца. Галоўнае пытанне на старце было іншае — колькі часу гэта зойме. Пакуль загрузка знаходзіцца на ўзроўні 20—30% у буднія дні і каля 40—50% у выхадныя. Штомесяц праекту неабходна пакрываць каля 25 тыс. рублёў пастаянных выдаткаў. Планаваны тэрмін акупнасці, які закладвалі ўладальнікі, — два гады.

— Мы першапачаткова верылі, што гэта будзе працаваць. Пытанне было толькі ў тэрмінах акупнасці. Цяпер бачым, што фінансавая мадэль прыкладна супадае з тым, што мы лічылі.

У будучыні прадпрымальнікі разглядаюць адкрыццё другога клуба, але шмат што залежыць не толькі ад грошай.

— Самыя галоўныя — гэта лакацыя і персанал. Лакацыя — як палачку ў зямлю пасадзіць. Можна ўзяць самы лепшы парастак і пасадзіць яго ў пясок — і ён зачахне. А калі трапіць у добрую глебу, ён будзе расці. З клубамі прыблізна так жа: можна зрабіць выдатны праект, але калі месца не тое, будзе цяжка.

Сярод магчымых рызык прадпрымальнікі называюць не столькі канкурэнцыю, колькі тэхнічныя збоі, ад якіх наўпрост залежыць праца клуба.

— Калі знікне інтэрнэт, мы фактычна спынімся. Акрамя таго, бізнес моцна залежыць ад знешніх фактараў: працы сервераў, доступу да гульняў і лічбавых сэрвісаў. Яшчэ важна, каб захоўвалася плацежаздольнасць аўдыторыі.

Канкурэнцыі менавіта ў сваім сегменце Аляксей і Павел пакуль не баяцца. Па іх меркаванні, побач могуць з'яўляцца клубы іншага ўзроўню, але наўпрост канкураваць з іх фарматам будзе складана.

— Калі адкрыць танны клуб, там заўсёды знойдзецца свой кліент. Але наш сегмент — гэта людзі, якія гатовы плаціць за камфорт. Мы не хочам забіраць усіх падрад, наша задача — сабраць сваю аўдыторыю.

Асобна прадпрымальнікі раяць тым, хто толькі думае пра першы бізнес, не пераацэньваць свае сілы. Па іх словах, франшыза можа стаць добрым стартам у незнаёмай сферы, але не замяняе ўласную праверку лічбаў.

— Франшыза дапамагае абысці многія памылкі, якія ты мог бы зрабіць сам. Табе даюць досвед людзей, якія ўжо прайшлі гэты шлях: якія будуць выдаткі, якія тэрміны, дзе могуць быць праблемы. Але сляпа давяраць таксама нельга. Усё роўна трэба лічыць самастойна, крытычна глядзець на лічбы і разумець рызыкі. Залатых гор нідзе няма.

Што раяць бізнесмены, зыходзячы з досведу адкрыцця клуба

Не эканомце на інфраструктуры (рамонце): «духата» заб'е клуб хутчэй, чым слабыя відэакарты.

Уважліва адбірайце адмінаў: яны — твар вашага бізнесу.

Інвестуйце ў камфорт гульнявога месца (сталы, крэслы, перыферыя): геймер праводзіць у гэтай зоне гадзіны, яму павінна быць ідэальна зручна.

Яшчэ адна выснова, якую зрабілі прадпрымальнікі: камп'ютарны клуб — гэта не гісторыя пра пасіўны даход.

— Нельга проста ўкласці грошы, наняць кіраўніка і чакаць дывідэндаў. Дакладна не ў першы год. Бізнес патрабуе пастаяннага ўдзелу. Калі перастаць займацца працэсам, усё пачынае паступова развальвацца.

Адна з галоўных памылак пачаткоўцаў — адкрывацца на апошнія грошы ў надзеі, што праект хутка пачне прыносіць прыбытак.

— Нельга заходзіць у бізнес без запасу трываласці. Бывае адчуванне: вось ён, шчаслівы білет, зараз адкрыемся — і ўсё запрацуе. Але такога амаль не бывае.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]