Акела прамахнуўся

Пералом настрояў у расійскай эліце — не міф.

Я не сацыёлаг. Мой метад пазнання — назіранне за назіральнікамі (жывыя і непасрэдныя зносіны з тымі, хто жвава і непасрэдна ўцягнуты ў працэс). У гэтага метаду ёсць свае абмежаванні — ён максімальна суб’ектыўны і шмат у чым залежыць ад колькасці наведаных «камунікацыйных пухіроў» (бо ў кожным «пухіры» свая праўда). Тут жа трэба адзначыць глыбіню пагружэння — маё не надта глыбокае, і шырокія працоўныя масы мне не надта даступныя, я больш маю зносіны з сацыяльнымі паразітамі, то-бок з элітай. Тым не менш, са згаданымі агаворкамі метад мае права на існаванне.

Маё пагружэнне ў расійскую рэчаіснасць сезона вясна–лета 2026 года не пакідае сумневаў, што пералом настрояў у эліце не міф, не выдумка «з’ехаўшых» і не ўкід украінскіх спецслужбаў. Нешта сапраўды надламалася, па паверхні раней празрыстага, як сляза шчасця, шкла пайшла павуцінка расколін. Пра гэта «семафорыць» літаральна кожная размова, якую можна лічыць даверлівай. Але вось вектар гэтых зменаў не такі відавочны, як сам факт іх існавання.

Скажу непапулярную рэч, але акрэсліў бы яго не столькі як антываенны (як шмат каму хацелася б), колькі як антыпуцінскі. Гэта значыць, абурэнне выклікае не столькі палітыка і палітычны курс, колькі недасягненне абяцаных мэтаў. Вайна непапулярная — гэта праўда. Але не больш за тое. У цэлым усім у эліце па-ранейшаму начхаць на яе. Але не начхаць на яе наступствы. Сувязь паміж першым і другім эліта пакуль усведамляе вельмі смутна.

Вайна засталася б цалкам прымальным палітычным выбарам для эліты, калі б яна па-ранейшаму яе не закранала і захоўвалася б надзея на перамогу. А менавіта другое (і нават у большай ступені, чым першае) цяпер апынулася пад пытаннем. Усе разумеюць, што ў бачнай жыццёвай перспектыве добрага выхаду няма.

То-бок сцэнары два: ператварэнне ў нейкі Ірак або Іран мінулага стагоддзя, што вядзе дзесяцігадовую вайну на знясіленне ў рэжыме перманентнага поўнага фіяска, або нанясенне ядзернага ўдару па Еўропе з непрадказальнымі (насамрэч — цалкам прадказальнымі) наступствамі. Абодва сцэнары эліце не даспадобы, і яна сублімуе злосць у незадаволенасць персанальна Пуціным, але не створанай ім сістэмай.

Калі звярнуцца да літаратурнай метафары, дык найбольш стаўленне пуцінскіх эліт да свайго лідара сёння апісвае ёмістая кіплінгаўская формула: «Акела прамахнуўся!». Прычым прамахнуўся двойчы: раз — калі не своечасова пачаў вайну, і другі — калі не змог своечасова яе скончыць. Гэта не паўстанне, гэта — усяго толькі фронда. Фронда — адна з самых распаўсюджаных у гісторыі формаў інфантыльнага пратэсту. Тое, што мы цяпер назіраем у Маскве, якраз і з’яўляецца яскравым прыкладам элітарнага інфантылізму. Хаця, зрэшты, чаго яшчэ можна было чакаць ад эліты, якую сто гадоў стрыглі дбайней, чым англійскі газон.

Гэта «фронда ў кішэні» не ўяўляе для Пуціна «на дадзены момант» ніякай небяспекі. Па-першае, таму што ён паспеў поўнасцю дабудаваць рэпрэсіўную машыну, здольную распыліць у паветры любога франдзёра. Па-другое, таму што ўсе гэтыя франдзёры страшэнна далёкія ад народа, і народ не любіць іх яшчэ больш, чым Пуціна. А па-трэцяе, таму што ў фронды няма лідара, і ўзяцца яму пакуль няма адкуль па прычынах, названых у першым пункце.

Пагрозу ўяўляюць не дзеянні фронды, а сам факт яе існавання, які Пуцін не можа ігнараваць. Ён вымушаны неяк рэагаваць на змяненне настрояў (хаця б узмацненнем рэпрэсій у эліце), і вось гэтая яго рэакцыя якраз і стварае пагрозу. Прышч не небяспечны, калі яго не расчэсваць. Але яго даводзіцца расчэсваць, бо ён свярбіць, а тое, што свярбіць, раздражняе. Фронда правакуе Пуціна на хады ў патавой сітуацыі, на дзеянні там, дзе найлепшым выхадам была б бяздзейнасць. Яна прымушае прэзідэнта караскацца на бруствер, як сказаў адзін яго стары паплечнік. А ў момант, калі ты выбіраешся з акопа, ты ўразлівы.

Уладзімір Пастухоў, Telegram

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]