«Адкладваць бы хоць 1000 рублёў у месяц»

Беларуская пара марыць правесці адпачынак у Японіі, але назбіраць на паездку не можа.

Аліна жыве з айцішнікам, іх агульны даход — каля 5—6 тыс. рублёў у месяц. Аднак, на думку дзяўчыны, рацыянальна траціць грошы ў іх не атрымліваецца. Пара марыць правесці адпачынак у Японіі, але назбіраць на паездку $6 тыс. не можа. Хлопцы жывуць у ўласнай кватэры (г.зн. арэнду плаціць не трэба), утрымліваюць непатрабавальнага ката, любяць квізы, але ўлетку часцей адпачываюць на свежым паветры: ездзяць на прыроду на сваёй машыне. Доўгаў у нашых герояў няма, хіба што невялікі крэдыт Аліны на дзверы. Дык куды сыходзяць грошы і чаму назбіраць на даўгачаканую паездку не атрымліваецца ўжо некалькі гадоў? Папрасілі дапамагчы разабрацца, што не так з іх бюджэтам, у Onlíner.

Калі ў вашым бюджэце ўтварылася дзірка (вялікі доўг, страта грошай або экстранныя буйныя траты), давайце разбірацца, што рабіць. Напішыце нашаму журналісту, калі гатовыя дзяліцца падрабязнасцямі.

Аліне (імя зменена на просьбу гераіні) 26 гадоў, яна скончыла аспірантуру і цяпер працуе па размеркаванні ў дзяржаўнай установе. Паводле слоў дзяўчыны, заробак залежыць ад сезону: на пачатку года можа быць 700—1000 рублёў у месяц, да сярэдзіны выраўноўваецца да 1,5—1,6 тыс., а да канца звычайна крыху павышаецца, і Аліна атрымлівае да 1,8 тыс.

Яе малады чалавек — інжынер-праграміст з заробкам каля 4 тыс. рублёў.

Хлопцы любяць актыўны адпачынак: ездзяць у падарожжы, ходзяць у паходы, на сплавы і на квесты, перыядычна займаюцца футболам, настольным тэнісам, ёгай, падэлам. Яшчэ праводзяць час, гуляючы ў «Мафію», квізы, настольныя і камп'ютарныя гульні, любяць маляваць і збіраць алмазныя мазаікі, ходзяць у тэатры і на канцэрты.

Улетку гэтым займаюцца радзей: на квізы ходзяць раз-два на тыдзень (уваход каштуе па 15 рублёў з кожнага, а калі перакусваць падчас гульні, гэта яшчэ плюс 30—40 рублёў), на квесты — раз на месяц — гэта 30—40 рублёў з чалавека.

Узяла крэдыт, каб зачыніцца ад ката

Пара жыве ў кватэры, якая належыць сям'і Аліны. Асноўны рамонт там зроблены, але пры заездзе не было дзвярэй, столі, а з мэблі — толькі ложак і сталы.

— На маё імя аформлены крэдыт на міжпакаёвыя дзверы пад 4% гадавых на два гады, сума плацяжу складае каля 350 рублёў у месяц. Агульная сума крэдыту была 7250 рублёў.

У нашым выпадку дзверы былі неабходныя, бо кот перашкаджае спаць, а закрыць яго недзе няма магчымасці, акрамя балкона.

На гадаванца, запэўнівае Аліна, выдаткі мінімальныя: 10 кілаграмаў корму каштуюць 150 рублёў, яго хапае на чатыры—шэсць месяцаў. Упакоўка напаўняльніка аб'ёмам 12 літраў абыходзіцца прыкладна ў 50 рублёў — гэта прыкладна на два месяцы.

— Яшчэ падчас рамонту па камунальных паслугах была пераплата, таму цяпер на «камуналку» выходзіць усяго 10—15 рублёў у месяц.

У маладога чалавека Аліны ёсць машына, на ёй хлопцы выбіраюцца на выхадныя далей ад Мінска. На паліва сыходзіць каля 500 рублёў у месяц. Рэдка карыстаюцца каршэрынгам.

«Раз-два на тыдзень выбіраемся ў кафэ»

На думку Аліны, асноўны артыкул выдаткаў — прадукты харчавання.

— Ежу мы купляем раз на тыдзень, у выходныя або ў панядзелак, кошык выходзіць прыкладна на 300 рублёў. Плюс на працягу тыдня дакупляем нешта — у сярэднім на 30—50 рублёў за раз. Калі запланаваны выезд за горад на выхадныя, гэта яшчэ плюс 200 рублёў да асноўных выдаткаў.

Раз-два на тыдзень выбіраемся ў якія-небудзь кавярні, рэстаранчыкі — калі проста папіць кавы з дэсертам на дваіх, выходзіць каля 40 рублёў, у кітайскай установе — каля 70 рублёў на дваіх.

Тэлевізар за 2,2 тыс. і падарункі па 200 рублёў

Хлопцы сябруюць вялікай кампаніяй, і раз на месяц хтосьці з сяброў святкуе дзень нараджэння. Аліна распавядае, што выдаткі на падарункі пачынаюцца ад 15—30 рублёў, а для блізкіх сяброў — ад 100.

У Аліны і яе маладога чалавека дзень нараджэння ў траўні, яны робяць адзін аднаму каштоўныя падарункі — ад 1 тыс.

— Сёлета ў хлопца быў юбілей — купіла тэлевізар за 2200 рублёў. Падарункі на Новы год — па 200 рублёў кожнаму.

Аліна стараецца па магчымасці адкладаць грошы з кожнага заробку. Да гэтага лета адпраўляла ў скарбонку па 500 рублёў, але ў ліпені ўзяла крэдыт на дзверы, таму магчымасцей стала менш — адкласці атрымліваецца толькі 300.

У цэлым вось як у сярэднім выглядаюць выдаткі пары:

У Аліны назбірана каля 2,5 тыс. рублёў, але нядаўні пераезд, значныя падарункі на дзень нараджэння і адпачынак прымусілі, прызналася наша гераіня, «чапаць падушку бяспекі».

Да нас Аліна звярнулася з запытам, напэўна, актуальным для многіх чытачоў:

— Асноўны артыкул выдаткаў — або ежа, або нейкія забавы. Ад іх адмаўляцца мы не гатовыя, але падыходзіць больш выбарачна можам.

Хацелася б пачаць больш рацыянальна траціць грошы, адкладаць хаця б 1 тыс. рублёў у месяц.

На што адкладаць — не прынцыпова. Добра, калі маеш запас, але больш матывуе, калі ёсць канчатковая мэта. З такіх глабальных мэтаў у нас — паездка ў Японію наступнай восенню. Думаю, тур абыдзецца ў $6 тыс. на дваіх.

Пра Японію я марыла шмат гадоў, з дзяцінства цікаўлюся яе культурай і творчасцю. У апошнія гады Азія ў цэлым стала даступней для турыстаў, у тым ліку Японія. Я задумалася пра такую паездку ўжо тры—чатыры гады таму. А тут знаёмыя пачалі ездзіць — чаму і мы не можам увасобіць мару ў рэальнасць?

У кватэру нам яшчэ патрэбныя шторы, люстэркі, канапа, іншая мэбля па дробязях. Але рамонт для нас хутчэй другасны. Зараз мэта — больш атрымаць уражанняў, чым улазіць у крэдыты на аздабленне жылля.

«Выдаткі на харчаванне можна скараціць у два разы»

Перадаем пажаданні дзяўчыны фінансаваму кансультанту Вользе Мурашэвіч. І першае, на што звяртае ўвагу эксперт, — гэта траты нашых герояў на ежу.

— Ежа, вядома, наша базавая патрэба. Але калі яна займае занадта вялікую долю ў выдатках, гэта сведчыць або пра аб'ектыўна нізкія даходы, або пра нерацыянальныя траты на харчаванне. Аліна і яе малады чалавек трацяць на ежу каля 3 тыс. рублёў у месяц, і гэта сапраўды шмат.

Гэтую катэгорыю смела можна скараціць у паўтара—два разы, пры гэтым захаваўшы паўнацэннае харчаванне.

Вольга адзначае, што звычайна няма неабходнасці дэталёва запісваць выдаткі на ежу па падкатэгорыях: малочка, мяса/рыба, напоі, салодкае, кавярні, абеды, рэстараны і гэтак далей. Але выпадак Аліны і яе хлопца — выключэнне.

— Я б параіла пары фіксаваць усе-ўсе траты на харчаванне хаця б месяц-два, каб зразумець, якія менавіта падкатэгорыі «цягнуць». Завсёды прасцей працаваць і аптымізаваць самыя буйныя з іх, таму хлопцам трэба вызначыць іх.

Выдаткі хлопцаў на хобі і забавы складаюць 15—20% ад агульнага даходу. Эксперт падкрэслівае: калі б у пары не было мары з'ездзіць у Японію, такія працэнты дапушчальныя. Але калі няма падушкі бяспекі, калі ёсць глабальная мара або ўжо хочацца інвеставаць, зрабіць буйныя пакупкі кшталту мэблі і ўладкавання дома, тэхнікі, — гэта шмат.

— Падумайце пра тое, што найбольш каштоўна для вас у гэты перыяд жыцця, і, зыходзячы з гэтага, размеркавайце свабодныя грошы паміж неабавязковымі катэгорыямі. Калі цяпер у прыярытэце яскравае, насычанае жыццё, няхай захоўваецца такая сума на забавы. З улікам вагаючагася даходу гераіні можна сысціся на 15% ад агульнага даходу пары. Калі паездка важнейшая за хобі, накіруйце частку гэтых грошай туды.

«Падушка бяспекі павінна быць недатыкальнай»

Вольга звяртае ўвагу, што заробак у Аліны змяняецца на працягу года. У такіх выпадках, лічыць эксперт, асабліва важная падушка бяспекі, на якую можна абаперціся ў «слабых» месяцах.

— Мінімальна неабходная падушка бяспекі — гэта тры месячныя выдаткі. То-бок асабістая ПБ нашай гераіні павінна быць не менш за 3—3,5 тыс. рублёў. Цяпер яна складае 2500 — ужо добра. І Аліна працягвае адкладаць па 300 рублёў, не траціць усе грошы — гэта таксама правільна.

Няправільна, што падарункі і адпачынак прымушаюць чапаць падушку бяспекі.

На такія траты павінны быць асобныя «канверты». Таму першае, на што я перанакіравала б лішнія траты з ежы і хобі, — гэта ПБ. І яна павінна быць недатыкальнай.

Памятаем, што Аліна пачала адкладаць менш пасля таго, як узяла крэдыт на дзверы. Эксперта бянтэжыць сума запазычанасці — 7250 рублёў. Калі справа не ў вялікай колькасці дзвярэй, хутчэй за ўсё, яны дарагія, і можна было знайсці прыдатныя па ніжэйшай цане. Але ў цэлым, на думку Вольгі, гэта добры варыянт вырашэння пытання.

— Гэта важная для дома пакупка, гераіня ўклала грошы ў сваю кватэру. Крэдыт аформіла пад 4% гадавых — гэта нізкая стаўка. Датэрмінова закрываць яго няма сэнсу, можна працягваць плаціць па графіку.

Вольга кажа, што ў вочы кінуліся выдаткі маладога чалавека Аліны на бензін — 500 рублёў у месяц. Паводле слоў Вольгі, калі гэта летнія траты ў сувязі з падарожжамі, на такую суму можна закрыць вочы.

— Але калі гэта пастаянны расход, то я б параіла памяняць машыну на больш эканамічную або скараціць неабавязковыя паездкі. Такія сумы апраўданыя, калі машына патрэбная для працы.

Аліна ў сваім запыце падкрэсліла: зносіны з сябрамі — важная частка жыцця пары, а ў блізкім коле склалася традыцыя дарагіх падарункаў. Аднак фінансавы саветнік лічыць, што для бюджэту дзяўчыны падарункі даражэйшыя за 100—150 рублёў (гэта каля 10% яе даходу) — занадта буйныя.

— Па магчымасці я б прытрымлівалася такога прынцыпу: на «дары» аддаваць не больш за 10% ад даходу — вядома, не ў шкоду сяброўству. І ці не залішнія такія дарагія падарункі ў пары, асабліва з улікам таго, што ў хлопцаў трохкратная розніца ў даходах?

«Грошай не хопіць, і давядзецца рабіць выбар»

Прааналізаваўшы бюджэт і запыт Аліны, фінансавы саветнік адзначае:

— Дапамогуць дасягнуць мэтаў фарміраванне бюджэту і ўлік выдаткаў. Сядайце, адкрываеце блакнот або Excel і прапісваеце выдаткі па катэгорыях. Да існуючых катэгорый адразу дадаеце інвестыцыйныя: падушка бяспекі, інвестыцыі на будучыню і буйныя мэты — цяпер гэта паездка ў Японію. Потым пачынаеце размеркаваць грошы.

Напрыклад, з 6500 рублёў даходу:

2000 — ежа і ўстановы грамадскага харчавання;

700 — хобі;

300 — бензін і машына;

100 — падарункі.

На пэўным этапе грошай не хопіць, і трэба будзе рабіць выбар: аддаць у катэгорыю 1 або ў катэгорыю 2.

Ваша задача — як у тэтрысе: упісаць усе выдаткі ў даходы так, каб хапіла на самае патрэбнае і каштоўнае для вас.

Сітуацыя сённяшніх герояў цікавая тым, адзначае эксперт, што ў іх раздзельныя бюджэты, але падарункі хлопцы робяць пароўну і на паездку збіраюць таксама пароўну. Пры гэтым маладыя людзі жывуць у кватэры Аліны.

— У дзяўчыны асабістая падушка бяспекі амаль сабраная, а хлопец, відаць, выходзіць у нуль. На мой погляд, можна параіць аб'ядноўваць бюджэты, планаваць выдаткі і разам выдзяляць адтуль на Японію.

Калі б кліентцы быў важны рамонт у кватэры, мэбляванне, я параіла б запланаваць выдаткі і на гэта. Але ў Аліны такога запыту няма. Таму з прыярытэтаў цяпер павінны быць падушка бяспекі і назапашванні на падарожжа. Такая паездка дакладна дасягальная, але, магчыма, давядзецца адкласці яе на год.

У цэлым Вольга Мурашэвіч адзначае, што Аліна прытрымліваецца базавых прынцыпаў пісьменнага кіравання грашыма: наша гераіня стараецца адкладаць пэўную суму з кожнага заробку, бярэ пасільныя і на добрых умовах пазыкі. А вось звярнуць увагу, на думку эксперта, варта на доўгатэрміновае планаванне і інвестыцыі.

— Ужо ў 20—25 гадоў карысна пачаць вырошчваць капітал, які ў будучыні зможа прыносіць дадатковы даход. Чым раней пачаць, тым прасцей гэта будзе і менш грошай спатрэбіцца.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]