Хмара замест Федорава

Чаго чакаць ад новага кіраўніка Мінабароны Украіны.

Рашэнне Уладзіміра Зяленскага звольніць Міхаіла Федорава з пасады міністра абароны ўсяго праз паўгода пасля яго прызначэння выклікала заўважную трывогу і ва Украіне, і сярод заходніх партнёраў. Фармальнай прычынай стаў зацяжны канфлікт Федорава з галоўнакамандуючым ЗСУ Аляксандрам Сырскім. Паралельна прэзідэнт адправіў у адстаўку прэм’ера, распусціў Кабмін і, як сцвярджаюць крыніцы ў Кіеве, разглядае магчымасць замены і самога Сырскага — пасля абвінавачанняў з боку Федорава ў тым, што існая сістэма стварае ўмовы для карупцыі.

На вуліцы Кіева выйшлі прыхільнікі звольненага чыноўніка, тады як расійскія правайсковыя блогеры прадставілі яго адстаўку як буйную перамогу Масквы і чакаюць хуткага краху ўкраінскіх пазіцый на фронце. Але гэтыя ацэнкі наўрад ці адпавядаюць рэчаіснасці.

З пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ў 2022 годзе Зяленскі ўжо чатыры разы змяняў склад урада, аднак Украіна працягвае стрымліваць расійскую агрэсію. Больш за тое, Федорава зменіць Яўген Хмара — спецыяліст, магчыма, з яшчэ больш сур’ёзным досведам у сферы беспілотных і ваенных тэхналогій.

Дык што Украіна, відаць, захавае статус вядучай сусветнай дзяржавы ў галіне баявых дронаў.

Як падкрэсліў дырэктар ЦРУ Джон Рэткліф, «дроны з штучным інтэлектам, якія выкарыстоўвае Украіна, скарацілі сярэдні час выжывання новых расійскіх рэкрутаў на полі бою да 20–30 хвілін».

Маштаб страт настолькі вялікі, што расійскіх вербоўшчыкаў ужо пачалі высылаць нават з найбяднейшых краін свету, паведамляе Bloomberg. Так, улады Батсваны заявілі пра трывожны рост колькасці грамадзян, якіх завабліваюць у Расію пад выглядам працоўнага ўладкавання або вайсковай падрыхтоўкі, а потым накіроўваюць ва Украіну, дзе прымушаюць удзельнічаць у баявых дзеяннях. Большасць з іх гіне.

Новы выканаўца абавязкаў міністра абароны Украіны, Яўген Хмара, — спецыяліст па контртэрарыстычных аперацыях, беспілотных і ваенных тэхналогіях, які кіраваў ударамі па аб’ектах на тэрыторыі Расіі і каардынаваў знакамітую аперацыю «Павуціна» ў 2025 годзе.

Тады яго групы патаемна даставілі ў кантэйнерах 117 ударных беспілотнікаў да аддаленых расійскіх авіябаз. У патрэбны момант вечкі кантэйнераў былі адкрыты дыстанцыйным кіраваннем, і рой дронаў знішчыў крытычна важныя самалёты агульным коштам каля сямі мільярдаў долараў. Аперацыя аказалася адначасова вынаходлівай, бездакорна спланаванай і надзвычай эфектыўнай.

Хмара — афіцэр спецслужбаў, які правёў каля 90% ваеннага часу непасрэдна на фронце або ў тыле расійскіх войскаў. Ваенны эксперт Іван Ступак адзначыў: «Ён умее пераходзіць лінію фронту, пранікаць на акупаваныя тэрыторыі, праводзіць там аперацыі і вяртацца назад; ён выдатна разумее, як дзейнічаюць беспілотныя падраздзяленні».

Тым не менш Kyiv Independent рэзка раскрытыкаваў звальненне Федорава. Выданне папярэджвае:

«Адпраўляючы Федорава ў адстаўку, Зяленскі рызыкуе зноў змяніць ход вайны на карысць Расіі. Звольніўшы чалавека, які стаў галоўным рухавіком спрыяльнага для Украіны пералому, ён прыняў рашэнне, якое можа апынуцца найсур’ёзнейшай памылкай за апошнія гады вайны. Пасля месяцаў канфлікту паміж Федоравым і галоўнакамандуючым ЗСУ Аляксандрам Сырскім, які прытрымліваецца іншай стратэгічнай філасофіі і іншай культуры кіравання, Зяленскі зрабіў выбар на карысць Сырскага. Гэта рашэнне ў многім нагадвае яго ранейшую схільнасць пазбаўляцца занадта папулярных высокапастаўленых чыноўнікаў і камандзіраў — напярэдадні гіпатэтычных выбараў, якіх наогул не будзе, калі Расія здолее зламаць Украіну».

Відавочна, Зяленскі не мог дапусціць, каб супрацьстаянне паміж двума ключавымі кіраўнікамі абароннага сектара працягвалася, і прыйшоў да высновы, што Федорава трэба замяніць.

Ён выбраў Яўгена Хмару, бо той мае як сур’ёзны досвед у тэхналагічнай сферы, так і значную падтрымку. Кіраўнік аналітычнага цэнтра Цэнтр сумесных дзеянняў Алег Рыбачук пералічыў яго баявы досвед: спецпадраздзяленні, беспілотныя тэхналогіі і сучасныя метады вядзення вайны. «Ён не палітычны кан’юнктуршчык; ён прынцыповы, праўкраінскі настроены, ён стварыў спецпадраздзяленне “Альфа”», — сказаў Рыбачук украінскай службе Радыё Свабода.

Былы міністр і эканаміст Цімафей Мілаванаў заявіў, што ніякага тэхналагічнага адкату не адбудзецца, дадаўшы: «Калі кажуць, што Федораў сышоў — а значыць, абаронныя тэхналогіі сышлі разам з ім, — гэта моцнае перабольшанне. Гэта неправда. Назначэнне Хмары паказвае, што развіццё абаронных тэхналогій застаецца прыярытэтам».

Тым не менш ужо праз некалькі дзён, 18 ліпеня, Зяленскі пачаў адступаць ад першапачатковай жорсткай лініі і прызнаў пратэсты ў падтрымку Федорава. «Учора і сёння было шмат кансультацый. Вядома, я чую, што кажуць людзі», — заявіў прэзідэнт. Ён правёў перамовы і з Федоравым, і з Сырскім, адзначыўшы, што «рашэнні па войску будуць выпрацаваныя», але не раскрыў падрабязнасцяў.

Федораў у публікацыі ў сацыяльных сетках пацвердзіў, што «дыялог ёсць», і заявіў, што «змены абавязкова адбудуцца». Ён падзякаваў сваім прыхільнікам, а таксама вайсковым і ветэранам за ўтрыманне фронту. Сырскі ў адказ падзякаваў Федораву за працу і заклікаў да адзінства, не адказваючы наўпрост на выстаўленыя абвінавачанні.

Сутыкненні ў ваенных штабах падчас вайны — з’ява не незвычайная, як і грамадскае захапленне папулярнымі вайсковымі лідарамі. Таму пратэсты пасля звальнення Федорава былі цалкам прадказальныя. Падобная рэакцыя назіралася і пасля адстаўкі генерала Валерыя Залужнага ў 2024 годзе.

Пры гэтым палітычныя канфлікты пакуль не падарвалі ўкраінскія ваенныя магчымасці.

За апошнія тыдні Кіеў перанёс вайну на расійскую тэрыторыю, а распачатая напрыканцы чэрвеня 40-дзённая кампанія ўдараў па Расіі прывяла да разбурэння лагістычных цэнтраў, нафтаперапрацоўчых заводаў і ваенных аб’ектаў па ўсёй краіне. Паводле сцверджанняў украінскага боку, амаль палова расійскай энергетычнай інфраструктуры і экспартных магутнасцей была выведзена з ладу, што нанесла шкоду ваенным намаганням Пуціна і скараціла яго фінансавыя рэсурсы.

Штодня ў глыбіні тэрыторыі Расіі фіксуюцца сотні атак беспілотнікаў, што выклікае дэфіцыт паліва, экспартныя абмежаванні і ўвядзенне нармавання ў шэрагу рэгіёнаў. Крым знаходзіцца пад пастаянным ціскам украінскіх дронаў, а Азоўскае мора практычна ачышчана ад расійскіх нафтавых танкераў.

У красавіку Украіна таксама пачала кампанію «сярэдзінных удараў», накіраваную на масты, чыгункі, паліўныя базы і аўтамагістралі, якія забяспечваюць пастаўкі расійскіх войскаў на поўдні Украіны і ў Крыме. Паводле заяў украінскага боку, гэтая кампанія сур’ёзна падарвала магчымасці праціўніка, а разам з ударамі па расійскай тэрыторыі прывяла да атак больш чым на адзін мільён расійскіх цэляў, уключаючы каля 200 тысяч вайскоўцаў, ад студзеня бягучага года.

Да таго ж нядаўняя смерць сенатара Ліндсі Грэма, аднаго з самых паслядоўных прыхільнікаў Украіны, можа абярнуцца для Расіі сур’ёзнай праблемай, калі Кангрэс і прэзідэнт паскораць прыняцце яго санкцыйнага законапраекта, скіраванага супраць усіх пакупнікоў расійскай нафты і газу.

Дакумент прадугледжвае ўвядзенне 100‑працэнтных тарыфаў у дачыненні да пяці найбуйнейшых сусветных імпарцёраў расійскай нафты і газу — перадусім Кітая і Індыі. Для саюзнікаў прадугледжаны толькі частковыя выключэнні і толькі пры ўмове, што яны прымаюць радыкальныя крокі па скарачэнні залежнасці ад расійскіх энерганосьбітаў.

Як піша Kyiv Post, украінская «дронавая рэвалюцыя» зрабіла настолькі моцнае ўражанне на амерыканскую разведсупольнасць, што гэта паўплывала і на рыторыку Дональда Трампа. У выніку прэзідэнт ЗША даў згоду на арганізацыю вытворчасці сістэм Patriot ва Украіне, каб узмацніць абарону ад расійскіх балістычных удараў па грамадзянскіх аб’ектах.

Заяву Трампа пра Patriot, зробленую на нядаўнім саміце НАТА ў Анкары, многія сустрэлі скептычна. Крытыкі сцвярджаюць, што яшчэ многія гады Украіна не зможа наладзіць выпуск такіх сістэм — гэтак жа, як гэта доўга не ўдавалася Германіі і Японіі.

Аднак рэальнасць ужо не раз абвяргала падобныя прагнозы.

Яшчэ нядаўна мала хто верыў, што краіна, якая змагаецца з поўнамаштабным уварваннем і фактычна нанова стварае свае Узброеныя сілы, зможа пераасэнсаваць сам характар сучаснай вайны і распрацаваць тэхналогіі, якія спынілі расійскую ваенную машыну і ў выніку могуць прывесці яе да паразы.

Украіна — дэмакратычная дзяржава з велізарным інтэлектуальным патэнцыялам, якая ўжо не раз пераадольвала абставіны, што здаваліся безнадзейнымі, і, верагодна, працягне гэта рабіць. Таму нядаўняе абяцанне Зяленскага пра тое, што вытворчасць Patriot ва Украіне будзе наладжана да канца 2026 года, можна ўспрымаць як цалкам сур’ёзнае і вартае даверу абавязацельства.

Даян Фрэнсіс, New Voice

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]