У Беларусі такое немагчыма ўявіць

Часам свабоду лепш відаць з-за раскладнога стала з шахматнай дошкай.

На Лукішскай плошчы Вільнюса адбыўся сеанс адначасовай гульні ў шахматы, які правялі намесніца старшыні Сейма Літвы, лідар Ліберальнага руху і першая жанчына-гросмайстар Літвы Вікторыя Чмілітэ-Нільсен разам са сваім мужам — гросмайстрам Пэтарам Хайнэ Нільсенам, пяціразовым чэмпіёнам Даніі і шматгадовым трэнерам чэмпіёна свету Магнуса Карлсена. Былы палітвязень, блогер Дзмітрый Казлоў («Шэры Кот») распавёў у сваім Тэлеграм-канале, што яго здзівіла на гэтым мерапрыемстве:

— Каля трыццаці чалавек занялі вольныя месцы за шахматнымі дошкамі — наколькі дазвалялі падрыхтаваныя сталы. Чмілітэ і Пэтар Хайнэ Нільсен проста пераходзілі ад дошкі да дошкі і гулялі з людзьмі, але самае дзіўнае адбывалася не на шахматным полі. Мне, як чалавеку, што пражыў большую частку жыцця ў аўтарытарнай сістэме, адразу кінулася ў вочы іншае:

За дошкамі сядзелі самыя звычайныя, выпадковыя людзі.

Не спецыяльна прыцягнутая публіка.

Не дзеці высокапастаўленых чыноўнікаў.

Не загадзя падрыхтаваная масоўка.

Не пераапранутыя супрацоўнікі спецслужбаў, што выдавалі сябе за гульцоў.

Проста аматары шахмат, якім было цікава прыйсці і згуляць з гросмайстрамі, удасканаліць свой узровень. І тут…

Падобна, фраза абрываецца — дашліце, калі ласка, працяг, і я дарадактую астатняе.

Яшчэ больш здзіўляла іншае — плошча не была ачэпленая, бліжэйшыя кварталы ніхто не перакрываў, людзей не праводзілі праз рамкі металадэтэктараў, нікога нават не даглядалі! Ніякіх натоўпаў ментаў у цывільным, якія ўважліва фіксавалі кожнага прысутнага (пару ахоўнікаў, напэўна, было, так, для выгляду, але не больш). Так, дарагія беларусы, уявіце — так сапраўды бывае!

А цяпер паспрабуйце мысленна перанесці такую ж сітуацыю ў сучасную Беларусь. Можаце ўявіць, каб Наталля Качанава, Раман Галоўчанка або Ігар Сяргеенка уладкавалі дзесьці ў парку Чалюскінцаў або Кіеўскім скверы сеанс адначасовай гульні з мінскімі аматарамі шахмат? Добра, няхай нават не ў шахматы, а хоць бы ў шашкі, даміно ці карты, каб любы жадаючы мог проста падысці, сесці насупраць і згуляць. Без папярэдняй рэгістрацыі за месяц, пакуль КДБ праб'е ўсю яго паднаготную, без праверак, без татальных даглядаў, без дзесяткаў ціхароў вакол, без ачаплення, без страху сказаць нешта не тое. Разумею, вы скажаце: ну, заканчвай ужо троліць, гэта нават не смешна… Гэта прыкладна з той жа серыі, што ўявіць Лукашэнку, які штодня дабіраецца на працу на веласіпедзе, як калісьці рабіў Барыс Джонсан.

Немагчыма не заўважыць такі кантраст: у Літве намесніца старшыні парламента (а раней і старшыня) спакойна праводзіць некалькі гадзін сярод звычайных людзей на гарадской плошчы. У Беларусі ж нават раённы чыноўнік бывае акружаны такой колькасцю аховы, нібыта знаходзіцца ў асаджанай крэпасці або чакае нападу асасінаў. І пасля гэтага беларуская дзяржаўная прапаганда яшчэ мае нахабства распавядаць сваім грамадзянам казкі пра «крывавую гей-дыктатуру Еўразвязу», «дзяржаўны фашызм Прыбалтыкі» і «еўрапейскі тэрор Брусэля», у процівагу называючы свабоднымі саму Беларусь, Расію, Іран або Паўночную Карэю.

Часам свабоду лепш відаць з-за раскладнога стала з шахматнай дошкай. Там, дзе людзі могуць проста прыйсці, спакойна сесці за стол і згуляць партыю са сваімі абранымі прадстаўнікамі ўлады, якія не адгароджаныя ад іх непрыступнымі сценамі і не жывуць у палацах са слановай косці. Вось што адрознівае свабодныя краіны ад несвабодных, а не гучнасць прапагандысцкіх лозунгаў па тэліку.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]