Андрэй Войніч: Лукашэнка проста хапуга і хам

Чаму рабочыя з Узбекістану, якія прыехалі ў Беларусь, запатрабавалі вярнуць іх дадому.

Лукашэнка хоча прывезці ў Беларусь рабочых з Узбекістану і прапануе ім прыязджаць з сем'ямі. Але першыя ўзбекі, якія прыехалі, ужо заявілі пра падман і запатрабавалі адправіць іх назад.

Чаму Лукашэнка любымі спосабамі спрабуе завезці рабочых з-за мяжы, калі ў Беларусі, паводле яго слоў, сотні тысяч «дармаедаў», якія не хочуць працаваць? Куды насамрэч зніклі беларускія кадры?

Пра гэта сайт Charter97.org пагутарыў з былым палітвязнем, каардынатарам грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Андрэем Войнічам:

— Мы ўсе ведаем, куды насамрэч зніклі беларускія кадры. Прычым пытанне тут не толькі ў кадрах як у звычайнай рабочай сіле. З'ехалі спецыялісты рознага ўзроўню. Вельмі шмат спецыялістаў высокага ўзроўню пакінулі краіну. І гэта якраз тыя кадры, якіх дыктатар ніколі ў жыцці не здолее замяніць ні спецыялістамі з Узбекістану, ні якімі-небудзь іншымі спецыялістамі. Па адной простай прычыне: яны не паедуць у Беларусь.

Калі казаць пра Узбекістан, дык я дакладна ведаю, што цяпер там даволі неблагая эканамічная сітуацыя. Спецыялісты сапраўды добра зарабляюць. Яны не будуць змяняць шыла на мыла. Ім гэта не трэба. Ім прасцей прыехаць у Беларусь адпачыць. Хаця, наколькі ведаю, узбекі выбіраюць іншыя напрамкі. Беларусь — не самая спрыяльная для адпачынку краіна. Сюды едуць пераважна расіяне і адзінкавыя турысты з Еўропы.

Цяпер беларускія кадры падымаюць эканомікі іншых краін: Літвы, Вялікабрытаніі, Польшчы, Германіі. Вінаватымі ў гэтым з'яўляюцца толькі Лукашэнка і той некампетэнтны прыдворны статак, які ён сабраў вакол сябе.

Толькі яны ў гэтым вінаватыя. Па-першае, з-за рэпрэсій рэжыму супраць беларусаў. Прычым рэпрэсіі ў большай ступені закранулі мыслячую частку насельніцтва.

Па-другое, з-за ўмоваў працы ў Беларусі. Давайце гаварыць шчыра: яны не проста агідныя, яны непрымальныя. Ні адна цывілізаваная краіна ў свеце не можа дазволіць сабе такі здзек над спецыялістамі любога ўзроўню, ад рабочых да прафесараў.

Мы ўсе цудоўна ведаем, што адбываецца ў Беларусі. Нават не ведаю, якое падабраць слова, такога тэрміна няма. Гэта выцісканне спецыялістаў з краіны, і прычына не толькі ў палітычных поглядах, а проста таму, што ў людзей у прынцыпе ёсць уласная думка.

Чалавек паводле сваёй прыроды свабодны. Калі яго спрабуюць закабаліць, а гэта адбываецца амаль на кожным прадпрыемстве і ўвогуле ў дзяржаве, ён адчувае дзікі дыскамфорт. Ён кардынальна змяняе сваё стаўленне да сістэмы, збірае чамаданы і з'язджае.

Асабліва гэта датычыць сельскай гаспадаркі, якая насамрэч знаходзіцца ў вялікім заняпадзе. У сельскай гаспадарцы добра зарабляюць адзінкі. Гэта паказушныя, вітрынныя спецыялісты: камбайнёры і гэтак далей. Іх здымаюць з года ў год, узнагароджваюць аўтамабілем «Жыгулі», медалькамі і граматамі, прыносяць ім супчык у поле. Але гэта адзінкавыя калгасы. У большасці дзяржаўныя сельскагаспадарчыя прадпрыемствы знаходзяцца ў глыбокай дупе, прабачце за выраз. Адпаведна, людзі там атрымліваюць такую ж зарплату: дзірку ад бубліка, як кажуць.

Можна ўзяць у якасці прыкладу і прыватныя прадпрыемствы. Ёсць адзінкавыя прыватныя прадпрыемствы, якія сапраўды дасягаюць нейкіх высокіх вынікаў. Гэта або падкантрольныя Лукашэнку прадпрыемствы, або тыя, што цалуюць у задніцу Лукашэнку, таму што рэжим іх падтрымлівае. І зноў жа, выключна дзеля прыгожай вітрыны. Але гэта адзінкі.

У іншых, калі яны пачынаюць дасягаць пэўнага поспеху, адціскаюць бізнес. Супраць іх ужываюць рэпрэсіі, і неабавязкова палітычныя. Беларусь — гэта краіна, што дасягнула вялікіх вышыняў у рэпрэсіях абсалютна ва ўсіх ідэалагічных і неідэалагічных напрамках. Чалавек, адпаведна, таксама плюе на ўсё. Навошта мне працаваць, калі ў мяне ўсё забіраюць? Прадпрыемствы пачынаюць паступова задыхацца, чахнуць і знікаюць. Такія прыклады ёсць. Ёсць публічныя прыклады, ёсць непублічныя. Насамрэч іх нават не дзясяткі, а, магчыма, і тысячы.

— Лукашэнка абяцаў грамадзянам Узбекістана жыллё, прыстойныя заробкі і добрыя ўмовы. Чаму дыктатар не ўстрымаўся і набрахнуў з тры каробы? На што ён разлічваў?

— Таму што Лукашэнка — хлус. Насамрэч на гэтым можна і скончыць. Ён паталагічны хлус. Лукашэнка не можа не хлусіць. То яму Ілон Маск «Тэсла» падорыць, то яшчэ што-небудзь здарыцца. Прыкладаў насамрэч маса. Ён пастаянна хлусіць самому сабе, свайму акружэнню, народу і палітыкам з іншых краін. Гэта яго лад жыцця. Ён ніколі не зменіцца.

У дадзеным выпадку ёсць яшчэ другі фактар, акрамя таго, што Лукашэнка — хлус. Амаль два мільёны беларусаў пакінулі Беларусь. А гэта не дробязі. Для нашай краіны гэта велізарная колькасць людзей. Дыктатару сапраўды трэба запаўняць вакансіі хоць кім-небудзь, бо працаваць няма каму.

У мяне даволі шмат сяброў працуе ў медыцыне. Яны распавядаюць, што ў паліклініках замест спецыялістаў сапраўды сядзяць людзі з Індыі, Пакістана і краін Афрыкі, якія яшчэ нават не скончылі медыцынскі інстытут. Іх ужо ставяць лекарамі, бо кадраў няма. Хоць нехта павінен прымаць людзей.

І гэта Мінск. А ўявіце, што адбываецца на перыферыі. І зноў жа, ёсць два-тры паказушныя ФАПы або якая-небудзь паліклініка, куды ездзяць журналісты афіцыйнага пулу Лукашэнкі і паказваюць, як усё добра. Насамрэч жа ўсе гэтыя ўмоўныя, у двукоссі, «абасраныя кароўнікі» хаваюць за кулісамі.

Дарэчы, абяцаючы жыллё і гэтак далей, Лукашэнка схлусіў. І прытым цалкам відавочна. Вельмі шмат маладых спецыялістаў, якіх прымусова размеркоўваюць у сельскую мясцовасць, пішуць, што дамы, якія ім даюць, не проста непрыдатныя для пражывання. Часта яны непрыдатныя нават для ўтрымання жывёлы. Гэта жах.

Людзі не могуць нават распавесці пра гэты кашмар. Яны прысылаюць фатаграфіі, але іх проста нельга публікаваць, бо людзей могуць апазнаць. Тады яны проста паедуць у турмы за сваё абурэнне тым, што іх падманулі.

— Ужо праз некалькі дзён пасля прыезду ўзбекскія рабочыя ўзбунтаваліся і запатрабавалі вярнуць іх дадому. Што гэтая гісторыя кажа пра рэальны стан беларускай эканомікі, узровень заробкаў і ўмовы працы?

— Давайце называць рэчы сваімі імёнамі: эканоміка Беларусі на працягу больш як 30 гадоў ляціць у прорву. Не хачу лаяцца матам, таму скажу так. Яна ляціць, ляціць і ляціць, рэгулярна ўдараючыся аб нешта, падобнае да дна. Але кожны раз аказваецца, што сапраўднае дно яшчэ далёка.

Неяк сістэма працягвае трымацца за кошт расійскіх і кітайскіх крэдытаў, за кошт таго, што беларускі народ загоняць у даўгі. Эканомікі ў Беларусі як такой няма. Ёсць толькі пераліванне сродкаў унутры краіны з пустога ў парожняе. Не больш за тое. Іван ды Мар'я, груба кажучы, штодня прадаюць адно аднаму які-небудзь іржавы ланцуг. Сёння ён прадае Мар'і, заўтра Мар'я прадае яму. Менавіта так выглядае эканоміка Беларусі.

Выратаваць яе можна толькі адным спосабам: прыбраць усю гэтую сістэму, якая не працуе. Нават Лукашэнка ведае, што яна не працуе. Яму галоўнае — набраць як мага больш грошай, каб забяспечыць сваю сям'ю, калі яго не будзе.

Ёсць яшчэ адзін вельмі важны момант: дыктатар робіць з сябе героя. Ніякі ён не герой. Ён проста хапуга, хам і баязлівы хлус, які прыйшоў да ўлады ў момант развалу Савецкага Саюза, скарыстаўшыся слабасцю і даверлівасцю народа.

Гэтая гісторыя шмат пра што сведчыць. Тут можна гаварыць бясконца. Вельмі шкада ўзбекскіх рабочых, але ўсё гэта было прадказальна. Яны павінны былі разумець, куды едуць. Я наогул лічу, што ва ўсіх аэрапортах, адкуль лётаюць у Беларусь, трэба павесіць таблічку: «Не ездзіце, бо там вас падмануць. У найгоршым выпадку яшчэ і пасадзяць».

Што да ўмоваў працы, дык іх проста няма. Кантрактная сістэма ў Беларусі не прадугледжвае нармальных умоў працы. Яна прадугледжвае ашыйнік са слізкай пятлёй. Крок улева, крок управа — і цябе прыдушылі. Ніхто не хоча гэта цярпець, але многім даводзіцца.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]