Сусветны крызіс пачнецца з-за матроса
- Пётр Чарнышоў
- 26.06.2026, 3:46
- 2,478
І паўсвету застанецца без туалетнай паперы.
Цэны на нафту вярнуліся да ўзроўню да вайны з Іранам, рынак чакае празмернай прапановы. Дык што, усе ўздыхнулі з палёгкай, расслабіліся і пайшлі піва піць? А я вось, зручна ўладкаваўшыся на сваёй экспертнай канапе, чытаю аналітыку ад WSJ. І ведаеце што? Блін, дык увесь гэты хваліўны глабальны рынак з трыльёнамі долараў трымаецца на некалькіх геаграфічных «вузкіх месцах»!
Вайна паміж ЗША і Іранам выразна паказала гэтую балючую ўразлівасць. Я ўпэўнены, што большасць з вас звязвае ўвесь рынак энергарэсурсаў з Армузскім пралівам. Яго закрыццё раздуло цэны так, што гэта адчулі ўсе — ад індыйскіх заводаў да заправак у Жытоміры. Іран на выхадных ганарліва заявіў (сюрпрыз!), што зноў закрыў праліў. Праўда, амерыканскія вайскоўцы кажуць: «Ды не, усе плывуць нармальна».
Карацей кажучы, можа падацца, што гэты праліў — пуп зямлі, бо там праходзіць пятая частка сусветных паставак нафты і процьма звадкаванага газу. Але ці самы ён вялікі паводле аб'ёмаў? Канапныя эксперты ведаюць, што не!
Пазнаёмцеся — Малаккскі праліў. Ён злучае Індыйскі і Ціхі акіяны. І менавіта гэта — найбуйнейшае ў свеце вузкае месца для транзіту нафты! У першай палове 2025 года праз яго штодня гналі 23,2 млн барэляў. Адзін толькі Кітай выкачвае адтуль амаль 8 млн барэляў у дзень.
Тут — увага — цікавы факт: гэты праліў — фактычна галоўны стрымліваючы фактар для гіпатэтычнага нападу Кітая на Тайвань. Чаму? Бо заблакіраваць гэты даволі невялікі праліў можа любы адзіночны авіяносец ЗША. Перакрылі праліў — і ўсё, кітайская эканоміка спыняецца. Таму, каб насамрэч палезці на Тайвань, Кітаю трэба яшчэ да нападу запасціся нафтай, ежай і іншай сыравінай мінімум на паўгода наперад. Вы ўвогуле ўяўляеце сабе склады для паўгадавага запасу ўсяго на свеце для паўтарамільярднай краіны? Вось і я на сваёй канапе з цяжкасцю гэта ўяўляю.
Далей ідзём на Блізкі Усход. Суэцкі канал — трэцяе месца ў свеце (амаль 5 млн барэляў у дзень). Памятаеце, як у 2021 годзе там папярок канала на шэсць дзён засела судна Ever Given? І гэта перакрыла мноства глабальных лагістычных ланцужкоў гандлю! А зусім побач — Баб-эль-Мандэбскі праліў (назва складаная, але сутнасць простая). Вясной Іран пагражаў закрыць яго з дапамогай сваіх сяброў-хусітаў. Уяўляеце, сядзяць хлопцы ў тапках з аўтаматам Калашнікава і трымаюць за горла сусветную эканоміку.
А што там у ЗША? У іх ёсць свая галаўная боль — Панамскі канал. Праз яго ідзе 40% амерыканскіх кантэйнераў (гэта прыблізна тавараў на $270 млрд штогод). І тут Трамп аднойчы заўважыў, што партамі па абодва бакі канала кіруе кітайскі (ганконгскі) кангламерат. Пачаўся скандал, Трамп захацеў вярнуць кантроль. У выніку Вярхоўны суд Панамы ў студзені ануляваў кітайцам кантракт. Карацей, юрыдычнай мовай гэта гучыць так: «Не лезьце ў нашу пясочніцу».
Ну, і куды ж без турэцкіх праліваў (Басфор і Дарданэлы)? Там плыве нафта з Расіі і Казахстана, а таксама наша збожжа з Украіны. З пачаткам поўнамаштабнай вайны гэтыя пралівы сталі суцэльнай геапалітычнай праблемай, а заходнія санкцыі на расійскую нафту ў 2022 годзе ўвогуле ўладкавалі там гіганцкі затор суднаў.
Гатовы паспрачацца на сваю канапу, што наступны сусветны крызіс пачнецца не з-за краху Уол-стрыт, а проста таму, што нейкі матрос выпадкова кіне якар папярок Суэца, і палова свету застанецца без туалетнай паперы і iPhone.
А што вы думаеце? Карацей, вы тут інвестары ў высокія тэхналогіі? Ці пойдзем скідвацца на лапаты, каб пракапаць запасны Панамскі канал?
P.S. Хоць, калі падумаць... Можа, Ілону Маску варта не свае «Tesla-метро» пад Нэшвілам бурыць, а проста здаць буровую машыну ў арэнду егіпцянам? Грошай дакладна падніме больш!
Пётр Чарнышоў, Facebook
Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe
Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]
