Фізікі ўпершыню стварылі новага «ката Шрэдынгера»
1- 16.06.2026, 15:07
- 1,694
Гэта адзін з самых вядомых і загадкавых эфектаў квантавай механікі.
Фізікі з Оксфардскага ўніверсітэта стварылі новы тып квантавай суперпазіцыі — стан, у якім аб’ект адначасова знаходзіцца ў некалькіх квантавых станах. Распрацоўка можа дапамагчы ў стварэнні больш устойлівых квантавых камп’ютараў і наблізіць навукоўцаў да разумення мяжы паміж квантавым і звыклым макраскапічным светам. Праца апублікавана ў часопісе Physical Review X (PRX).
Квантавая суперпазіцыя — адзін з самых вядомых і загадкавых эфектаў квантавай механікі. Менавіта на ёй грунтуецца знакаміты мысленны эксперымент з катом Шрэдынгера, які да моманту назірання лічыцца адначасова жывым і мёртвым.
У сучасных лабараторыях падобныя станы ўжо даўно ствараюць для атамаў, фотанаў і іншых квантавых аб’ектаў. Яны ляжаць у аснове працы квантавых камп’ютараў, дзе квантавы біт — кубіт — можа адначасова прадстаўляць значэнні 0 і 1.
Аднак даследчыкі з Оксфарда вырашылі выйсці за межы традыцыйных кубітаў. Замест простых двухузроўневых сістэм яны выкарысталі квантавы гарманічны асцылатар — сістэму, якая здольная займаць мноства энергетычных станаў адначасова.
Эксперымент быў праведзены з адзіночным іёнам, утрымліваным у спецыяльнай пастцы. Унутраны стан часціцы выконваў ролю кубіта, а яе рух выкарыстоўваўся як квантавы асцылатар. Дзякуючы гэтаму навукоўцы змаглі ствараць значна больш складаныя квантавыя станы.
«Гэты падыход даў нам інструмент, які дазваляе літаральна «ляпіць» квантавыя суперпазіцыі амаль любой формы», — адзначыў вядучы аўтар работы Себасцьян Санер.
Навукоўцы атрымалі магчымасць гнутка змяняць памер, арыентацыю і ўзаемнае размяшчэнне асобных кампанентаў суперпазіцыі. Аналіз паказаў наяўнасць характэрных інтэрферэнцыйных узораў і абласцей так званай адмоўнасці функцыі Вігнера — аднаго з галоўных прыкмет таго, што стан нельга апісаць класічнай фізікай.
Паводле аўтараў працы, такія станы могуць аказацца карыснымі для стварэння новых архітэктур квантавых камп’ютараў. Яны патэнцыйна валодаюць большай устойлівасцю да памылак і дазваляюць выкарыстоўваць больш эфектыўныя метады карэкцыі збояў.
Акрамя таго, распрацоўка дае фізікам новую эксперыментальную платформу для вывучэння фундаментальнага пытання: дзе праходзіць мяжа паміж звыклым класічным светам і квантавай рэальнасцю, у якой аб’екты здольныя існаваць адразу ў некалькіх станах адначасова.