«Інтэлектуальная праца не можа падзяляцца на мужчынскую і жаночую»

Беларускія жанчыны расказалі пра працу ў ІТ-камандах, дзе амаль усе калегі — мужчыны.

Вікторыя першапачаткова і не збіралася ў ІТ, аднак стала вялікай спецыялісткай у складаным накірунку праграмавання, піша Onlíner. Дзяўчына вучылася ў універсітэце на хіміка, затым два гады адпрацавала па размеркаванні, пасля чаго зразумела: гэта не тое, чым яна хоча займацца.

Сужэнец Вікторыі ўсё гэтае жыццё працаваў распрацоўшчыкам на C++ і рэгулярна распавядаў жонцы пра сваю працу. Тым больш яна бачыла, што заробкі разюча адрозніваюцца — прыкладна ў чатыры–пяць разоў.

— Гэта зацікавіла мяне сукупнасцю фактараў: грошы, магчымасць дыстанцыйнай працы, наяўнасць кар’ерных перспектыў. Праца хіміка прадугледжвае ўзаемадзеянне са шкоднымі рэчывамі, што можа паўплываць на здароўе ў будучыні. З дапамогай падручнікаў, бясплатных курсаў у інтэрнэце і ментартва з боку мужа я перавучылася на праграмістку C++. То бок гэты накірунак у пэўным сэнсе быў папярэдне вызначаны, — з усмешкай успамінае Вікторыя.

Наваспечаная распрацоўшчыца шукала першую працу ў ІТ пяць гадоў таму, і, нягледзячы на даволі турбулентныя часы ў індустрыі, Вікторыі пашанцавала хутка знайсці сабе кампанію. Да таго ж яна нават не сутыкнулася са скептыцызмам адносна полу, хоць пісаць код на мове праграмавання C++ ідуць пераважна мужчыны.

Сама Вікторыя тлумачыць такі перакас так:

— Традыцыйна існуе стэрэатып, што ІТ — гэта больш мужчынская сфера, чым жаночая. Сама па сабе мова C++ лічыцца даволі складанай для вывучэння і патрабуе больш глыбокага разумення працы памяці і архітэктуры камп’ютара, чым Python або JavaScript. Магчыма, большасць людзей — любога полу — выбіраюць гэтыя мовы таму, што парог уваходу ніжэйшы, чым у C++. Ну і тыповыя сацыяльныя ўстаноўкі з дзяцінства: хлопчыкаў выхоўваюць быць тэхнарямі, дзяўчынкі выбіраюць дапамагальныя прафесіі.

Супрацьстаячы перадузятасцям, за пяць гадоў беларуска здолела стаць старэйшай праграмісткай, паступова рухаючыся па кар’ернай лесвіцы. Вікторыя пачынала з простых і невялікіх задач, але паступова ёй сталі давяраць больш складаныя і вялікія праекты.

А цяпер айцішніца працуе ў камандзе, дзе толькі адна дзяўчына — яна сама. Пры гэтым ніякіх нязручнасцей ці перадузятага стаўлення не адчувае.

— Мне цалкам камфортна. У нас у іншых аддзелах ёсць дзяўчаты — напрыклад, у тэставанні, — з якімі я цесна працую як распрацоўшчыца. У астатнім на мяне гэта [выключна мужчынскі калектыў у камандзе] ніяк не ўплывае.

«Дзяўчаты больш схільныя згладжваць вуглы»

На лідарскіх пасадах у тэхналагічных кампаніях часцей працуюць мужчыны: паводле даных аналітыкаў, жанчыны займаюць толькі каля траціны кіраўнічых пазіцый. Аднак гэтая статыстыка асабліва не непакоіць беларуску Яну, якая ў 26 гадоў кіруе камандай з 35 чалавек, прычым 90% айцішнікаў у яе падпарадкаванні — гэта мужчыны ва ўзросце 30—45 гадоў.

Сакрэт поспеху просты: пасля школы — факультэт інфармацыйнага менеджменту, паралельна ІТ-курсы, затым стажыроўкі для набыцця практычнага досведу і, нарэшце, поўнацэнная праца з паступовым, але ўпэўненым кар’ерным ростам.

Асаблівых перашкод на сваім шляху Яна не сустракала, за выключэннем невялікіх нюансаў.

— На пачатку [працы ў цяперашняй кампаніі] трэба было больш часу на адаптацыю і даводзілася даказваць, што ты тут дзякуючы сваім навыкам і досведу. Часам мяне не ўспрымалі сур’ёзна. Напрыклад, быў выпадак, калі праца запавольвалася, бо даводзілася прыцірацца, груба кажучы, шукаць кампрамісы.

Цяпер, паводле слоў Яны, яна адчувае сябе на працы вельмі камфортна. Кіраўніца заўсёды імкнецца шукаць баланс у кіраванні, размаўляць з калегамі і не любіць быць жорсткай, аўтарытарна раздаючы задачы.

Пры гэтым дзяўчына распавядае, што сама адчувае розніцу ў камунікацыі з калегамі розных узростаў. Паводле яе слоў, супрацоўнікі ў дыяпазоне 25—30 гадоў больш гнуткія, ідэйныя і хутка адаптуюцца. А тыя, каму 30—40, больш адказныя і патрабуюць менш мікраменеджменту. Аднак Яна прызнае, што гэта агульнае назіранне, але ўсё залежыць ад канкрэтнага калектыву і чалавека.

Нягледзячы на тое, што Яна задаволеная кіраваннем камандай, амаль цалкам складзенай з мужчын, яна лічыць, што больш здаровы калектыў — гэта мікс мужчын і жанчын, але без дакладных прапорцый.

— Дзяўчаты больш схільныя згладжваць вуглы ў канфліктах, а хлопцы звычайна задаюць «правільны» працоўны настрой. Так атрымліваецца больш варыяцый і меркаванняў, з’яўляецца магчымасць паглядзець на праблемы з розных бакоў, — тлумачыць сваю пазіцыю яна.

«Ведаю, як знайсці падыход да хлопцаў»

Любімымі прадметамі Лізы ў школе былі фізіка і матэматыка, а ў вольны ад вучобы час яна захоплена глядзела серыял «Тэорыя вялікага выбуху» і зачытывалася кнігамі Стывена Хокінга. Таму пасля заканчэння школы Ліза хацела стаць навукоўцай — падобна да Шэлдана, Говарда і Леанарда.

Аднак, калі настаў час выбіраць прафесійны шлях, разважыўшы над перспектывамі і ўбачыўшы, як тады росквітала сфера ІТ, вырашыла пайсці менавіта туды — так Лізу занесла ў Data Science.

— Матэматыка — навука фундаментальная, а ў ІТ, мабыць, адзіны накірунак, які дазваляе табе прымяняць матэматычныя веды ў рэальным жыцці, — гэта Data Science. Таму я пачала вывучаць вялікія даныя, машыннае навучанне і штучны інтэлект.

Але беларуска не хацела з галавой сыходзіць у глыбокую распрацоўку, развіваючы толькі hard-skills; Лізе падабалася перспектыва кіраўніцтва, тым больш іншыя адзначалі яе лідарскія якасці. У выніку беларуска дасягнула жаданага: цяпер яна кіруе камандай па распрацоўцы мадэляў машыннага навучання і ШІ, якая на 80% складаецца з мужчын.

Ліза сутыкалася ў сваім накірунку з такім гендэрным перакасам і падчас вучобы, але сама лічыць гэта крыху дзіўным.

— Я лічу, што інтэлектуальная праца не можа падзяляцца на мужчынскую і жаночую. Калі прафесія звязана з фізічнай працай, напрыклад грузіць нейкія цяжкія будаўнічыя матэрыялы, то так, такую працу можна аднесці да мужчынскай, бо дзяўчына, хутчэй за ўсё, проста фізічна з гэтым не справіцца. Але інтэлектуальнай працай, незалежна ад накірунку, на мой погляд, можа займацца любы чалавек, — разважае яна.

Кіраваць камандай, практычна цалкам складзенай з хлопцаў, Лізе камфортна. Яна тлумачыць гэта звычкай: і ў школе, і ва ўніверсітэце, і ва ўсіх кампаніях мужчын заўсёды было больш, чым жанчын, дзякуючы спецыфіцы накірунку.

— Альбо гэта нейкая мая асабістая асаблівасць, што я даволі лёгка знаходжу агульную мову з хлопцамі. У мяне заўсёды былі сябры супрацьлеглага полу. Нібыта я проста ведаю, як знайсці падыход да хлопцаў, мужчын.

Кіруючы калектывам, Ліза, паводле яе слоў, спалучае строгасць, дакладнасць і структурнасць з далікатным стаўленнем да сваіх калег, праяўленнем эмпатыі і жаночай мяккасцю. І, відаць, такі падыход даволі эфектыўны.

«Дзяўчаты часцей канкуруюць паміж сабой»

Шлях у ІТ у яшчэ адной нашай суразмоўніцы па імені Вікторыя пачаўся рана, але не надта прыемна. Ужо пасля дзевятага класа яна пайшла ў адзін са сталічных каледжаў вывучаць праграмнае забеспячэнне — на такім профілі настаяў бацька, бо лічыў, што гэта перспектыўны накірунак.

Аднак за чатыры гады вучобы, успамінае Вікторыя, ёй начыста адбілі жаданне займацца праграмаваннем. Тлумачачы прычыны, яна прыводзіць паказальную гісторыю.

— У якасці курсавой па вэб-распрацоўцы трэба было зрабіць сайт. Я сядзела над ім месяцы чатыры, аддавала гэтаму ўвесь вольны час і зрабіла адну з найлепшых работ у групе. А выкладчыца сказала, што я не магла зрабіць гэта сама, таму што я дзяўчына, і мне дакладна дапамог хтосьці з хлопцаў. У выніку паставілі шасцёрку «за кемлівасць». Тады я зразумела, што марна старацца і вучыцца я не хачу, і калі такое стаўленне тут, то што будзе далей.

Пасля такой траўмы беларуска на некалькі гадоў пайшла шукаць сябе і спрабаваць іншыя прафесіі, але па душы нічога не знайшлося, і Вікторыя вырашыла вярнуцца ў ІТ. Якраз тады адна з беларускіх кампаній актыўна набірала людзей з профільнай адукацыяй на бясплатную перападрыхтоўку, але самастойна выбраць курс было нельга: навучалі толькі па тых накірунках, якія былі актуальныя для кампаніі. Так Вікторыя трапіла ў iOS-распрацоўку.

Навучыўшыся ствараць прыкладанні для прылад Apple, яна выйшла на рынак працы. За першыя гады давялося змяніць некалькі кампаній, але з калегамі заўсёды шанцавала: Вікторыі актыўна дапамагалі і аказвалі падтрымку. Адна з наступных працоўных месцаў стала сапраўдным прафесійным штуршком.

— Мой рост моцна паскорыўся, бо я трапіла ў каманду вельмі моцных і дасведчаных распрацоўшчыкаў, ад якіх нельга было адставаць, і хлопцы заўсёды былі рады дапамагчы. Я была адзінай дзяўчынай у камандзе, а сыходзіла на іншы праект ужо ў якасці ліда.

Мужчыны, якіх у iOS-распрацоўцы больш, не толькі не сталі перашкодай для Вікторыі, а наадварот, паспрыялі ўзлёту па кар’ернай лесвіцы, перадаючы досвед і ставячыся максімальна далікатна.

— Я заўважала, што дзяўчаты часцей канкуруюць паміж сабой, а мужчыны вельмі спакойна ставяцца і да калег-дзяўчат, і да кіраўніц, нікога не прыніжаючы, без перадузятасці і заўсёды з гатоўнасцю дапамагчы.

Зараз Вікторыя кіруе невялікай камандай iOS-распрацоўшчыкаў. Акрамя яе, у калектыве тры праграмісты — усе мужчыны.

— У нас спакойная, сяброўская атмасфера, са ўсімі можна лёгка дамовіцца. Я заўважыла, што нюансы могуць узнікаць з маладымі спецыялістамі: у іх яшчэ ёсць нейкія фантазіі наконт прафесіі, максімалізм. Яны хочуць усё і адразу, і бывае складана данесці рэальнасць. Але гэта ніяк не звязана з полам, — адзначае распрацоўшчыца.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]