Знойдзена рэальная прычына падлеткавага бунту
3- 16.06.2026, 10:05
- 1,954
Ёсць біялагічнае тлумачэнне.
Міжнародная група даследчыкаў з Пітсбургскага ўніверсітэта развянчала галоўны міф узроставай псіхалогіі і нейрабіялогіі. Доўгі час у навуковай супольнасці дамінавала гіпотэза, што падлеткі шукаюць вострых адчуванняў з-за гіперчуллівасці мозгу да гармона задавальнення (дафаміну), якая нібыта прымушае іх мацней рэагаваць на любыя ўзнагароды, піша «Хайтэк».
Каб праверыць гэтую тэорыю, вучоныя правялі маштабнае сканаванне мозгу ў сотняў добраахвотнікаў ва ўзросце ад 12 да 30 гадоў з дапамогай функцыянальнай магнітна-рэзананснай тамаграфіі (фМРТ). Удзельнікам прапаноўвалася выконваць розныя гульнявыя заданні на камп’ютары, дзе за правільныя дзеянні яны атрымлівалі грашовыя прызы або сутыкаліся з віртуальнымі прайгрышамі.
Вынікі фМРТ-сканавання цалкам абверглі старую парадыгму. Высветлілася, што ў момант атрымання ўзнагароды паласатае цела (вобласць мозгу, якая адказвае за матывацыю і дафамінавы абмен) у падлеткаў дэманструе анамальна нізкую актыўнасць у параўнанні з дарослымі людзьмі. Іх базавая дафамінавая сістэма аказалася затарможанай.
Нейрабіёлагі даказалі, што схільнасць падлеткаў да рызыкоўных паводзінаў, алкаголю і бунту выклікана дэфіцытам дафаміну ў мозгу, а не яго лішкам, як лічылася раней. Пра гэта паведамляе «Хайтэк» са спасылкай на даследаванне ў часопісе Nature Communications.
Міжнародная група даследчыкаў з Пітсбургскага ўніверсітэта развянчала галоўны міф узроставай псіхалогіі і нейрабіялогіі. Доўгі час у навуковай супольнасці дамінавала гіпотэза, што падлеткі шукаюць вострых адчуванняў з-за гіперчуллівасці мозгу да гармона задавальнення (дафаміну), якая нібыта прымушае іх мацней рэагаваць на любыя ўзнагароды.
Каб праверыць гэтую тэорыю, вучоныя правялі маштабнае сканаванне мозгу ў сотняў добраахвотнікаў ва ўзросце ад 12 да 30 гадоў з дапамогай функцыянальнай магнітна-рэзананснай тамаграфіі (фМРТ). Удзельнікам прапаноўвалася выконваць розныя гульнявыя заданні на камп’ютары, дзе за правільныя дзеянні яны атрымлівалі грашовыя прызы або сутыкаліся з віртуальнымі прайгрышамі.
Вынікі фМРТ-сканавання цалкам абверглі старую парадыгму. Высветлілася, што ў момант атрымання ўзнагароды паласатае цела (вобласць мозгу, якая адказвае за матывацыю і дафамінавы абмен) у падлеткаў дэманструе анамальна нізкую актыўнасць у параўнанні з дарослымі людзьмі. Іх базавая дафамінавая сістэма аказалася затарможанай.
З-за гэтага прыроджанага дэфіцыту гармона задавальнення падлеткі адчуваюць хранічную нуду і эмацыйную тупасць у паўсядзённым жыцці. Каб падняць узровень дафаміну да нармальных значэнняў і адчуць радасць, ім патрэбныя значна больш магутныя і агрэсіўныя стымулы — экстрэмальны спорт, бойкі, ужыванне псіхаактыўных рэчываў або пратэстныя паводзіны.
З узростам, прыкладна да 25 гадоў, дафамінавая сістэма чалавека стабілізуецца і выходзіць на нармальны ўзровень працы. Таму маладыя людзі спантанна перарастаюць свае небяспечныя звычкі і юнацкі бунт.
Адкрыццё кардынальна змяняе падыход да выхавання і карэкцыі паводзінаў праблемных падлеткаў. Аўтары працы падкрэсліваюць, што замест жорсткіх забаронаў і пакаранняў, якія толькі пагоршаць дэфіцыт гармона, падлеткам неабходна прапаноўваць бяспечныя альтэрнатыўныя крыніцы моцных эмоцый, здольныя натуральным чынам стымуляваць схаваныя рэзервы мозгу.