Украінец два тыдні праседзеў у расійскім бліндажы з ворагам і ўгаварыў яго здацца ў палон

Адзін шанец на мільён.

Украінец Вадзім Летуноў на фронце з самага пачатку расійскай агрэсіі ў лютым 2022 года. Ён служыў у ўзводзе ППА і прымаў удзел у вызваленні Херсона. У лютым гэтага года пазіцыі 118‑й брыгады, на якіх знаходзіўся 34‑гадовы сяржант, трапілі пад масіраваны абстрэл. Ён цягнуўся па шэсць-сем гадзін штодня. Расіяне білі па бліндажы, дзе ён хаваўся, дронамі-камікадзэ і мінамётамі, піша The Guardian.

Летуноў вырашыў уцячы з бліндажа ў напрамку, дзе, як ён думаў, знаходзяцца ўкраінскія пазіцыі. Невзабаве ён убачыў умацаванне ў лесе і ўваход, прыкрыты коўдрай.

«Я пачаў крычаць. Думаў, што ўнутры нашы хлопцы. Потым пачуў шоргат. Зайшоў у бліндаж і ўбачыў дзядзьку ў форме, які цэліўся ў мяне з аўтамата, — распавядае ён. — Я сказаў яму, што я з такой-то брыгады, што нас разбамбілі. Дзядзька кажа: «Заходзь». Ну, я зайшоў. І тут я пачуў яго акцэнт. Ён быў расіянінам. Я спытаў: «Вы ж не наш, праўда? Калі ласка, не забівайце мяне».

Так пачалася дзіўная гісторыя выжывання, якая цягнулася дзве тыдні ў падземным сховішчы. Украінскі і расійскі салдаты — што здараецца вельмі рэдка ў гэтай вайне — апынуліся разам і былі прымушаныя суіснаваць.

Расійскі салдат, якога звалі Нікіта, не застрэліў Летунова. Ён загадаў яму зайсці ў вузкае падземнае памяшканне і сказаў, што не будзе страляць, бо той без зброі. Расійскі салдат паказаў самаробны крыж з надпісам «Спаси и сохрани». Спачатку Нікіта абяцаў адпусціць палоннага раніцай, але не зрабіў гэтага. Сам Летуноў узгадвае, што кожную хвіліну чакаў, што яго могуць забіць.

Як распавядае Вадзім, ён зразумеў, што яго адзіны шанец на выжыванне — гэта псіхалагічна ўплываць на свайго турэмшчыка. Яшчэ ў юнацтве ён захапляўся псіхалогіяй, і гэта дапамагло яму ацаніць сітуацыю. Ён высветліў, што Нікіта — наркаман і дробны злачынца, якога выпусцілі з турмы, каб ён ваяваў. Той ужо ўцякаў з фронту, быў злоўлены і вернуты назад. Яго камандзірам быў чачэнец, які аддаваў загады па рацыі.

Нікіта загадаў Летунову распрануцца і абшукаў яго адзенне і рэмень у надзеі знайсці наркотыкі, верачы крамлёўскай прапагандзе, што ўкраінскія вайскоўцы — гэта «наркаманы», абсталяваныя сакрэтнымі GPS-маячкамі. На сценах бліндажа былі налепленыя лісты ад расійскіх школьнікаў. Усе яны былі аднолькавымі.

Сам жа расіянін знаходзіўся ў цяжкім стане: мерз, галадаў і быў адзін. Раз на дзень дрон скідаў 250 грамаў пайка: пакет кашы, джэм і маленькую бутэльку вады.

Псіхічны стан Нікіты быў нестабільным: у яго здараліся прыступы агрэсіі. Як узгадвае Летуноў, расіянін мог раптам накіраваць на яго аўтамат і пагражаць забойствам, але праз імгненне супакойваўся і змяняў рашэнне. Гэта непрадказальнасць рабіла сітуацыю яшчэ больш небяспечнай.

Тым часам у 118‑й брыгадзе былі ўпэўненыя, што Летуноў загінуў. Камандзір паведаміў маці, што з верагоднасцю 95% сын не вернецца, і яна страціла прытомнасць. Аднак жонка байца, Алеся, працягвала верыць, што ён жывы, і пісала яму паведамленні ў тэлеграм. У іх ёсць пяцігадовы сын.

У сховішчы Нікіта даваў палоннаму мінімум ежы — кавалачак шакаладу і кропельку вады. Сам ён скардзіўся на ўмовы: недахоп ежы, неабходнасць збіраць дажджавую ваду і нават піць мачу.

«Аднойчы ранкам ён сказаў мне: «Можа, мне здацца табе ў палон?» — распавядае Летуноў. — Я адказаў: «Не трэба». Але дадаў, што ўмовы добрыя: трохразовае харчаванне, цыгарэты, Жэнеўская канвенцыя». Гэтая размова, паводле слоў украінца, паўтаралася пяць разоў.

Аднойчы ў іх скончылася вада, і расіянін вырашыў схадзіць па яе, спасылаючыся на тое, што ведае адно месца.

«Мы выйшлі ў туман і пачулі гул дрона над галавой. Гэта быў украінскі дрон. Мы павесілі таблічку на дрэве. На ёй быў мой пазыўны — Картман (з мультсерыяла «South Park») — і нумар брыгады. Я ўпаў на калені, паказаў на знак і закрычаў, што я ўкраінец», — распавядае Вадзім.

Але яго брыгада вырашыла, што абодва — расіяне, і накіравала дрон, каб іх знішчыць, але той разбіўся. Другі ўдарны дрон ужо рыхтаваўся да атакі, але яе спынілі толькі пасля таго, як камандзір праверыў уліковыя запісы Летунова ў сацыяльных сетках і зразумеў, што знясілены чалавек — гэта іх зніклы таварыш.

Як узгадвае Вадзім, з дапамогай дрона ім даставілі рацыю, і ён змог патлумачыць сітуацыю.

«Я распавёў ім пра Нікіту, і яны пачалі задаваць пытанні. Я спрабаваў асцярожна намекнуць, што ў палоне тут я, а не ён, і што маё жыццё залежыць ад яго настрою. Мы адразу ж папрасілі скінуць нам ежу і ваду», — распавядае баец.

Калі ім з дапамогай дрона даставілі чатыры пакеты з сухпайкамі, Летуноў, спаслаўшыся на немагчымасць глытаць, адмовіўся ад сваёй долі. «Ці была гэта зноў маніпуляцыя? Так. Ён казаў мне, што калі ён сыты, то добры», — тлумачыць Вадзім.

Паралельна расіяне спрабавалі выкарыстаць Нікіту. Дронам яны даставілі пастку — калоду з трацілам унутры. Свайму байцу яны загадалі пакласці яе ў лесе. Паводле слоў Летунова, ён да апошняга моманту не быў упэўнены, ці здасца Нікіта, ці падарве іх абодвух.

Аднойчы ў тумане да іх пад’ехала ўкраінская бранямашына. Абодва мужчыны запрыгнулі ўнутр, Летуноў усё яшчэ быў без ботаў.

«Я да апошняга моманту не верыў, што выберуся адтуль», — кажа ён і тлумачыць, што раней Нікіта выказваў думку, што мог бы паспрабаваць захапіць украінскую машыну і ўгнаць яе на сваю базу. У выніку расіянін пакорліва здаўся і знішчыў свой тэлефон.

На базе брыгады Летунова сустрэлі як героя. Сам ён папрасіў камандзіра добра абыходзіцца з палонным, бо абяцаў яму гэта. Нікіту праз пару гадзін перадалі СБУ, і, хутчэй за ўсё, яго абмяняюць на ўкраінскіх ваеннапалонных.

Сам Летуноў страціў палец на назе і цяпер праходзіць рэабілітацыю пасля ўз’яднання з сям’ёй у Адэсе. Ён кажа, што яму надзвычайна пашанцавала выжыць:

«Гэта цуд. Адзін шанец на мільён, як мне кажуць. Я быў у палоне. Але ў выніку выйшла наадварот: з палону я выйшаў ужо з палонным. Такое здараецца рэдка».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]