«Ваенныя Лукашэнкі загоняюць сябе ў кут»

Дыктатара папярэдзілі.

Дырэктар даследчых праграм па Расіі, Усходняй Еўропе і Еўразіі Фінскага інстытута міжнародных адносінаў Аркадзь Мошэс у каментары «Філіну» распавёў пра званок Макрона ў Мінск.

— Я схіляюся да таго, што Макрон сапраўды патэлефанаваў, каб папярэдзіць Лукашэнку: Беларусь ні ў якім разе не павінна пераводзіць свой удзел у агрэсіі супраць Украіны на наступны, больш небяспечны ўзровень. Гэта значыць, што гэта мог быць званок-папярэджанне, — лічыць Аркадзь Мошэс. — Безумоўна, гэта было не так, як апісвае беларуская прапаганда.

— Паводле версіі прапаганды, Макрон раіўся з Лукашэнкам наконт бяспекі ў рэгіёне.

— Існуе байка, што нібыта ў свой час мемуары Жукава, начальніка Генштаба арміі, не выпускалі з-за таго, што ён адмаўляўся ўставіць туды фразу «напярэдадні такіх-то падзей я патэлефанаваў на Малую зямлю палкоўніку Брэжневу».

Так і тут. Незалежна ад версіі беларускай прапаганды, думаю, Макрон тэлефанаваў, каб папярэдзіць, што на Захадзе існуюць апасенні наконт таго, што Лукашэнка вось-вось можа перайсці чырвоную лінію.

— То-бок размова ўсё ж была ў фармаце «сядзі ціха і нават не думай»?

— Найбольш верагодна. Не выключана, што такім чынам Макрон і ўскосна падтрымаў Зяленскага, улічваючы іх адносіны.

Безумоўна, Еўропа не хоча, каб Беларусь увайшла ў вайну. У гэтым выпадку працэс прыняцця рашэнняў ускладніцца, спатрэбяцца нейкія тэрміновыя меры, дадатковыя санкцыі.

А ім цяпер не да гэтага: у іх цяпер Трамп, Іран, Расія — і без таго шмат усяго. Магчыма, званок нават быў узгоднены, і Макрон прадстаўляў агульную пазіцыю.

— А як можна ацэньваць чаргу апошніх падзей рознага маштабу — ад высылкі каталіцкіх святароў з Беларусі і да дронаў у краінах Балтыі і вучэнняў па прымяненні ядзернай зброі — ці можна іх аб’ядноўваць у адзін ланцуг правакацый, ці гэта выпадковае супадзенне?

— Не выпадковае супадзенне. Дроны — гэта вельмі важная рэч. Сітуацыя ў Паўночна-Балтыйскім рэгіёне робіцца больш напружанай. У Латвіі ўрад пайшоў у адстаўку, у Літве — паветраная трывога.

Не ведаю, ці разумеюць ваенныя Лукашэнкі, наколькі яны такім чынам загоняюць сябе ў кут.

Вы можаце колькі заўгодна віншаваць народы гэтых краін з Днямі незалежнасці, жадаючы ім міру, аднак тое, што дронавая пагроза, якая зыходзіць з Беларусі, змушае літоўскае кіраўніцтва ісці ў бамбасховішча, мала спрыяе гатоўнасці весці перамовы пра разблакаванне Клайпедскага порта.

Далей, ядзерныя вучэнні, з якіх пакуль ясна толькі тое, што ядзернай зброі ў Беларусі няма, што нічога там ніколі не размяшчалася, што Пуцін ніколі не пойдзе на сістэму «падвойнага ключа» з Лукашэнкам, — гэта ў любым разе важны сігнал.

Ён пра тое, што з тэрыторыі Беларусі можа быць нанесены ядзерны ўдар. І гэта адразу змяняе планы прымянення адпаведных сіл і сродкаў на другім баку.

Зноў жа зразумела, што пасля гэтага тэлефанаваць і казаць «няхай да мяне нехта прыедзе, і мы будзем дамаўляцца» — зусім несур’ёзна.

Перш чым вы пачняце дамаўляцца пра зніжэнне ўзроўню супрацьстаяння і паляпшэнне адносінаў, вы павінны перастаць займацца падобнымі правакацыямі. Іншая справа, што Лукашэнка не можа гэтага зрабіць, бо ўсё вырашае Пуцін. Калі ён вырашыў, што ў Беларусі трэба правесці вучэнні, ён іх правядзе.

— А высылка святароў і гісторыя з падстрэленым у Польшчы беларусам — гэта спроба падтрымаць галоўную лінію Крамля?

— Я гэта ўвогуле не магу каментаваць. Гэта прадукты прапаганды. Унутры краіны сваю аўдыторыю таксама трэба неяк трымаць у тонусе.

Калі прааналізаваць, дык візіт Коўла павіс, гэта значыць, што Амерыка зноў знікла, Еўропа абсалютна нікуды не рухаецца ў плане сваёй пазіцыі, нягледзячы на тое, што нібыта Трамп цісне на Літву.

А Лукашэнку трэба з нечым выходзіць у тэлевізар. Народу пастаянна патрэбныя доказы таго, што ты паспяховы і моцны. А тут ніякіх прарываў. Дый украінцы ўжо наўпрост пагражаюць.

Гэта трэба неяк збалансаваць. І ў той жа час патрэбныя любыя інфармацыйныя нагоды, каб людзі абмяркоўвалі іх, а не тую сітуацыю, якая складваецца, у тым ліку, у беларуска-ўкраінскіх адносінах. Ім трэба адцягваць увагу чым заўгодна…

Ужо больш за паўгода даволі інтэнсіўна ідзе працэс стратэгічнай пераацэнкі сітуацыі ўкраінцамі…

На працягу першых трох гадоў вайны ўкраінцы паводзілі сябе выключна лаяльна ў дачыненні да Беларусі і нават, я б сказаў, да рэжыму Лукашэнкі.

Верагодна, у Кіеве адчувалі, што ў Лукашэнкі ёсць улада ўнутры краіны. Цяпер яны ўбачылі, што гэта не так. Тое, што называецца power sharing, падзел улады, сёння ажыццяўляецца не ўнутры краіны з элітамі, са сваёй лаяльнай публікай, тым больш не з апазіцыйна настроенымі людзьмі, а з Масквой.

У такім выпадку навошта звяртаць увагу на пасаду Лукашэнкі? Мяркую, украінцы сур’ёзна пачалі зыходзіць з таго, што тэрыторыя Беларусі можа быць ізноў выкарыстана для сухапутнага ўварвання.

Магчыма, заходнія разведкі пачалі ім нешта перадаваць, можа, яны самі нешта заўважылі. Наврад ці паўторыцца наступ па дарозе на Кіеў праз Чарнобыльскую зону, а вось здзейсніць правакацыю з уварваннем на тэрыторыю Заходняй Украіны з паўднёва-захадняга кута Беларусі цалкам верагодна.

Гэта неабавязкова будуць беларускія войскі, гэта могуць быць і расійскія, але Беларусь можа даць тэрыторыю для адкрыцця яшчэ аднаго фронту.

Апасенні такога сцэнару прывялі да ўсіх гэтых заяў з боку Украіны. Паўтару: візіт Ціханоўскай і перагляд адносінаў з абедзвюма бакамі — гэта следства.

Прычына ў тым, што Украіна ўбачыла рэальную пагрозу і вырашыла яе прадухіліць загадзя, дзейнічаючы ў інфармацыйнай і палітычнай сферах.

— То-бок невыпадкова ў некаторых сёння ўзнікае дэжавю, звязанае з падзеямі 2022 года напярэдадні вайны?

— Гэта не пустыя размовы. Справа ў тым, што на Данбасе ўсё застопарылася, выціскаць украінцаў атрымліваецца з цяжкасцю. Расіі патрэбная спроба хаця б неяк змяніць стратэгічную абстаноўку на фронце.

— У цэлым мы патроху ўваходзім у пэўную новую стадыю, калі сітуацыя становіцца больш напружанай, і ўсё можа скончыцца вялікімі непрыемнасцямі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]