Што ЗША і саюзнікі плануюць рабіць з Грэнландыяй?
2- 14.05.2026, 18:14
Рэгіён надзвычай важны з ваеннага і эканамічнага пункту гледжання.
Вашынгтон і саюзнікі па НАТА распрацоўваюць комплексную стратэгію адносна Грэнландыі, разглядаючы востраў як крытычна важны элемент бяспекі Паўночнай Атлантыкі і будучай арктычнай палітыкі. Новы падыход будуецца вакол ідэі «абараняць, стрымліваць, узмацняць саюзнікаў і развіваць», піша Atlantic Council (пераклад — сайт Charter97.org).
ЗША лічаць Грэнландыю ключавой кропкай ранняга папярэджання ракетных пагроз, а таксама важным вузлом кантролю над Паўночнай Атлантыкай і ключавым звяном паміж Грэнландыяй, Ісландыяй і Вялікабрытаніяй. Таксама востраў важны для касмічнага назірання і вайсковай інфраструктуры.
План прадугледжвае пашырэнне амерыканскай вайсковай прысутнасці на аснове пагаднення з Даніяй 1951 года. Сярод прыярытэтаў — мадэрнізацыя базы Пітуфік, аднаўленне закрытых аб’ектаў і разгорванне новых датчыкаў супрацьракетнай абароны. Таксама абмяркоўваецца круглагадовае выкарыстанне авіяцыі і беспілотнікаў у рэгіёне.
Асобная ўвага надаецца стрыманню Расіі і Кітая. ЗША і саюзнікі маюць намер узмацніць кантроль над інвестыцыямі ў арктычныя рэсурсы, каб не дапусціць узмацнення ўплыву канкурэнтаў у стратэгічных праектах. Паралельна НАТА плануе пашыраць аперацыі ў Арктыцы і зрабіць місію Arctic Sentry пастаяннай.
Эканамічная частка стратэгіі звязаная з рэдказямельнымі металамі Грэнландыі. Вашынгтон і Брусель хочуць стымуляваць здабычу праз фінансавыя льготы, уключаючы магчымасць прызнання Грэнландыі «ўнутранай крыніцай» паводле амерыканскага закона аб ваенным вытворчасці. Гэта адкрые доступ да субсідый і інвестыцый.
Аднак рэалізацыю плана ўскладняюць высокі кошт праектаў, суровы клімат і палітычная адчувальнасць у самой Грэнландыі, дзе значная частка насельніцтва падтрымлівае будучую незалежнасць і насцярожана ставіцца да здабычы рэсурсаў.
Эксперты падкрэсліваюць, што стратэгія павінна адначасова ўмацоўваць вайсковую прысутнасць, абмяжоўваць уплыў канкурэнтаў і развіваць эканоміку вострава, інакш Арктыка можа стаць зонай стратэгічнага адставання Захаду.