Інвестыцыйная актыўнасць расійскага бізнесу абвалілася

Да мінімуму з часоў пандэміі.

Расійскі бізнес замарожвае інвестыцыі, вынікае з праведзенага Цэнтрабанкам апытання 11,5 тыс. кампаній. Баланс адказаў на пытанне пра тое, як змянілася інвестыцыйная актыўнасць прадпрыемства за квартал, склаў -4,8 пункта. Гэта мінімум з другога квартала 2020 г., калі дзейнічалі кавідныя лакдаўны; апошні раз «мінус» быў у першым квартале 2022 г., вынікае з даных ЦБ РФ, перадае The Moscow Times.

Кепскія ацэнкі бягучай сітуацыі ў апытаннях людзей і бізнесу звычайна кампенсуюцца чаканнямі лепшага, але ад былога аптымізму прадпрымальнікаў амаль нічога не засталося. «Чаканні на II квартал прадугледжваюць найбольш стрыманы рост інвестыцый з IV квартала 2019 г., за выключэннем I кварталаў 2020 і 2022 гг., калі прадпрыемствы чакалі спаду інвестыцый», — канстатуе ЦБ. Такія ацэнкі сведчаць пра зніжэнне інвестыцыйнай актыўнасці, робіць выснову ЦБ.

Найгоршая сітуацыя ў здабыўных галінах: там бягучыя ацэнкі — -24,4, і чаканні таксама сышлі ў мінус. Знізілася інвестыцыйная актыўнасць у прамысловасці (-11,9), у тым ліку ў апрацоўчых вытворчасцях (-5,6). У апрацоўчых вытворчасцях, што выпускаюць спажывецкія тавары, інвестыцыі працягвалі расці, супакойвае ЦБ, як і ў электраэнергетыцы, водазабеспячэнні, рознічным гандлі і сельскай гаспадарцы. Аднак тэмпы росту значна меншыя, чым у апошнім квартале 2025 г.

Сярод фактараў, што стрымліваюць інвестыцыйную актыўнасць, ізноў узрос уплыў нявызначанасці эканамічнай сітуацыі (так адказалі 23,6% рэспандэнтаў) і ўмеранага попыту на прадукцыю (20,4%), адзначае ЦБ. Кошт крэдытных сродкаў застаецца толькі на чацвёртым месцы, і яго абмежавальнае ўплыў змяншаецца, радуецца ён.

Інвестыцыі рэзка затармазілі ў канцы 2024 г., калі ЦБ падняў ключавую стаўку да рэкорднага з пачатку нулявых узроўню 21%. У сярэдзіне мінулага года кіраўнікі Сбербанка і Расельгасбанка Герман Грэф і Барыс Лістоў здзіўляліся, што прадпрыемствы не звяртаюцца да іх па грошы для новых праектаў. «Толькі дафінансуем старыя», — казаў Грэф. І сам ЦБ паводле вынікаў апытання бізнесу адзначаў, што ў 2025 г. інвестыцыі ва ўсіх галінах ажыццяўляліся ў асноўным для падтрымання вытворчых магутнасцей, а высокая інвестыцыйная актыўнасць захоўвалася «пераважна ў галінах з дзяржаўным попытам або дзяржпадтрымкай, а таксама скіраваных на імпартазамяшчэнне».

Па выніках мінулага года інвестыцыі ў асноўны капітал скараціліся на 2,3%, на гэты год Міністэрства эканамічнага развіцця прагназавала спад на 0,5%. Да канца красавіка яно перагледзіць прагноз, у прыватнасці, панізіць чаканы рост ВУП з 1,3%, казаў міністр Максім Рэшэтнікаў.

Верагодна, будзе паніжаны і прагноз інвестыцый. Большасць экспертаў адзначае надзвычай цяжкую сітуацыю з імі. Блізкі да ўладаў аналітычны цэнтр ЦМАКП перагледзеў эканамічны прагноз, выходзячы з сярэдняй у гэтым годзе экспартнай цаны расійскай нафты Urals на ўзроўні $81,6 за барэль, але чакае падзення інвестыцый на 1,6–2% (папярэдні прагноз дапускаў ад спаду на 0,1% да росту на 0,3%). Ён зыходзіць з таго, што ўмацаванне рубля ў спалучэнні з высокімі працэнтнымі стаўкамі прывядзе да росту фінансавых інвестыцый, але ў неэнергетычных сектарах эканомікі можна чакаць зніжэння інвестыцый. Цэнтр даўно адзначае, што рэнтабельнасць у большасці галін ніжэйшая не толькі за стаўкі па крэдытах, але і за даходнасць бясрызыковага размяшчэння сродкаў, што пазбаўляе інвестыцыі сэнсу.

Траекторыя «ахаладжэння» эканомікі не прадугледжвае хуткага аднаўлення ўзроўню інвестыцыйнай актыўнасці, адзначаў ІНП РАН: «У прыватнага бізнесу гэтаму будзе спрыяць нізкая кан’юнктура попыту, у дзяржавы на працягу бліжэйшых гадоў будуць захоўвацца абмежаванні бюджэтнага характару. Такім чынам, інвестыцыі становяцца адным з ключавых фактараў, якія будуць стрымліваць эканамічны рост».

ЦБ не бачыць у падзенні інвестыцый нічога страшнага. Яны вельмі моцна выраслі ў 2022–2024 гг., а аддачу ад іх эканоміка будзе адчуваць і далей, разважаў намеснік старшыні ЦБ Аляксей Заботкін: «Нават нягледзячы на леташняе зніжэнне, аб’ём ІАК у 2025 г. у рэальным выражэнні быў на 24% — на чвэрць (!) — вышэйшы, чым у 2021 г., і на 33% — на траціну (!!) — вышэйшы, чым у 2019 г. <…> І калі інвестыцыі проста захаваюцца паблізу дасягнутых узроўняў, гэтага будзе дастаткова, каб вытворчыя магчымасці нарасталі хутчэй, чым раней. І наша эканоміка, яе ВУП працягвалі расці».

Ёсць, праўда, адна ўмова, агаворваўся Заботкін: «Зробленыя інвестыцыі прадуктыўныя і эфектыўныя. Гэта значыць, выдаткі на гэтыя інвестыцыі можна акупіць попытам на тыя тавары і паслугі, якія новыя магутнасці дазволяць вырабіць». У гэтым у экспертаў ёсць вялікія сумневы. Цяпер многія інвестыцыі выглядаюць эфектыўнымі, але з часам значную іх частку, верагодна, давядзецца спісаць, лічыць галоўны эканаміст Альфа-банка Наталля Арлова. ЦМАКП адзначаў сумнеўную якасць многіх інвестыцый апошніх гадоў, у прыватнасці, іх вымушаны характар і нізкі ўзровень тэхналагічнасці. Так, наўрад ці можна лічыць «прадуктыўнымі і эфектыўнымі» 1,6 трлн руб., паводле ацэнкі ЦМАКП, выдаткаваныя ў 2024 г. на імпартазамяшчэнне праграмнага забеспячэння. Тое самае і з перазапускам заводаў, пакінутых кампаніямі, што сышлі з Расіі: трэба ўкласціся, каб у выніку атрымаць той самы аб’ём выпуску.

Каб патэнцыял эканомікі ўстойліва павялічваўся, дастаткова, каб аб’ём інвестыцый перавышаў іх выбытак, казаў Заботкін. Да інвестыцый таксама адносіцца закупка ўзбраення, але даных пра маштабы выбыцця гэтых «інвестыцый» няма. Вялікія ваенныя выдаткі стымулююць развіццё пэўных галін эканомікі, якія спажываюць рэсурсы, але не вырабляюць прадукцыю, што трапляе на рынак, адзначаў прэзідэнт ВТБ Андрэй Костын: «Гэтая прадукцыя кудысьці знікае, і таму прапанова не павялічваецца».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]