«Яхту можна набыць за €1000?»

Беларускія капітаны распавялі пра цэны, выдаткі і жыццё пад ветразем.

У Беларусі няма мора, але ёсць людзі, якія не ўяўляюць свайго жыцця без яхт і ветразяў. Прычым дзеля любімага занятку ім зусім не абавязкова кожны раз адпраўляцца куды-небудзь у Міжземнамор’е — дастаткова прыехаць на Мінскае мора, дзе яхты можна сустрэць нават у сярэдзіне восені. Праўда, большасць уладальнікаў ужо рыхтуюць свае судны да зімы, але некаторыя працягваюць выходзіць на ваду практычна да першых льдоў. З аднымі з такіх энтузіястаў мы і адправіліся пад ветразямі. Журналісты Onliner пагаварылі з заснавальнікамі яхт-клуба пра тое, колькі каштуе купіць уласную яхту, ці рэальна знайсці яе за €1000 і што трэба, каб самому стаць капітанам.

Сярод такіх энтузіястаў — Аляксандра Піко і Антон Гарустовіч. Абодва капітаны-інструктары, якія разам заснавалі яхт-клуб VioSail. Журналісты пазнаёміліся з імі на борце «Віяланчэлі» — чатырохтоннай ветразнай яхты.

«Напэўна, гэта быў крызіс 30 гадоў». Як беларусы захапіліся яхтынгам

Пакуль судна выходзіць з марыны (пакідае яхтэнны порт), даводзіцца прывыкаць да нязвыклых каманд, да вяровак, якія тут называюць снастамі, і да пастаяннага руху пад нагамі. Варта злавіць вецер, як яхта крэніцца. У пэўны момант разумееш, што тут не атрымаецца проста расслабіцца і забыць пра ўсё: трэба хаця б сачыць, за што трымацца.

— У мяне не было аднаго канкрэтнага моманту, калі я ўбачыла яхту і зразумела: усё, хачу гэтым займацца. Гэта гісторыя, якая назапашвалася амаль усё жыццё. Яшчэ ў дзяцінстве мне падабаліся караблі, мора, ветразі, магчыма, таксама паўплывалі кнігі Аляксандра Грына, якія мне чыталі бацькі, або аповеды дзядзькі, што служыў на флоце.

Я доўга шукала магчымасць хаця б дакрануцца да яхтынгу тут, у Беларусі. Прыязджала на Мінскае мора, бачыла ветразі, глядзела на іх з берага — і зусім не разумела, як туды патрапіць. У 2018 годзе мне нарэшце трапілася рэклама прагулкі на яхце. Я запісалася, хоць нават як след не ўяўляла, як усё будзе адбывацца. Мы проста выйшлі на Мінскае мора, дайшлі да вострава і вярнуліся назад. Здавалася б, нічога асаблівага, але так я зразумела, што ўсё, што я сабе ўяўляла, сапраўды існуе. І мне хочацца быць часткай гэтага.

Праўда, першы выхад прыйшоўся на канец сезона, а потым наступіла зіма. Я працягвала шукаць інфармацыю, глядзець матэрыялы, разбірацца, дзе можна навучыцца кіраваць яхтай. Пазней знайшла спартыўныя трэніроўкі на Мінскім моры і пачала іх наведваць.

Мяне цягнула зразумець, як усё працуе, удзельнічаць у кіраванні, быць часткай каманды.

Гэта гісторыя Аляксандры. А ў Антона ўсё было крыху інакш.

— Напэўна, гэта быў своеасаблівы крызіс трыццаці гадоў, калі ў цябе ўжо ёсць праца, уласная кампанія, нешта ў жыцці наладжана, але ў пэўны момант разумееш, што гэтага недастаткова. Хочацца чагосьці новага, нейкіх іншых адчуванняў.

Аднойчы мы арандавалі яхту для карпаратыву. Потым былі рэгаты з сябрамі і знаёмымі, паступова з’явіліся падарожжы за мяжу, і неяк незаўважна яхтынг стаў займаць усё больш месца ў маім жыцці.

На вадзе няма той стабільнасці, да якой мы прызвычаіліся на сушы: яхта крэніцца, змяняецца вецер, трэба пастаянна нешта рабіць, прымаць рашэнні, узаемадзейнічаць з іншымі людзьмі. І вось у гэтым уся цікавасць: ты аказваешся ў зусім іншай прасторы, дзе не атрымаецца проста дзейнічаць па звыклай схеме.

Мы з Аляксандрай сышліся якраз на любові да ветразяў, падарожжаў і ўсёй гэтай атмасферы. Калі сустракаеш чалавека, у якога гэтак жа гараць вочы ад яхтынгу, гэта вельмі аб’ядноўвае. Паступова вакол нас пачалі збірацца іншыя захопленыя людзі, і з гэтага вырас клуб.

Пакуль адны мараць пра яхты дзесьці ля берагоў Манака, Аляксандра і Антон завялі ўласную шведскую яхту проста на Мінскім моры. Называецца «Віяланчэль», важыць 4 тоны, пабудавана яшчэ ў мінулым стагоддзі. Праўда, на борце назва красуецца з памылкай. Уладальнікі вырашылі не замарочвацца: горш ад гэтага плаваць яна дакладна не стане.

— Можна сказаць, што гэта не мы яе выбралі, а яна — нас, — распавядае Антон. — Мы не сядзелі і не выбіралі па каталогах, якую лодку купіць. Яна ўжо даўно стаяла тут, у марыне, а потым яе ўладальнік вырашыў прадаць. І высветлілася, што яна вельмі добра падыходзіць пад тое,чым хочам займацца мы.

Яна марская, кілевая, разлічана на сур’ёзную хвалю і вецер. Такія судны на Мінскім моры сустракаюцца нячаста. Большасць тутэйшых яхт усё ж прызначаныя для азёрнага плавання, а наша па сваёй канструкцыі дазваляе хадзіць у больш складаных умовах.

— Гэта шведская яхта, пабудаваная прыкладна ў 1970—1980-х гадах, — падхоплівае Аляксандра. — Важыць каля 4 тон. У яе даволі незвычайная канструкцыя: плоская палуба без надбудовы. Дзякуючы гэтаму зверху шмат месца, можна спакойна перамяшчацца, усёй камандай працаваць з ветразямі. Затое ўнутры нізкая столь, даводзіцца трошкі прыгiнацца.

На борце максімальна могуць знаходзіцца восем чалавек, але калі гаворым пра поўнавартасную каманду, дзе ў кожнага ёсць свая задача, то аптымальна шэсць. А для доўгага падарожжа з начоўкамі найбольш камфортна чацвярым: столькі тут спальных месцаў.

Унутры ёсць невялікая кухня з дзвюма канфоркамі, месцы для захоўвання рэчаў, выратавальныя камізэлькі. Мы нават на Мінскім моры выходзілі на двое сутак з начоўкай. Дык што тут цалкам можна жыць, гатаваць ежу і падарожнічаць.

Ад Мінскага мора да Фінскага заліва. Куды ходзяць беларусы пад ветразямі

Варта адысці ад берага, падняць ветразі і злавіць вецер, як звыклы свет трохі змяняецца. Пры гэтым яхта неабавязкова ідзе туды, куды дзьме вецер. Каб дабрацца да патрэбнай кропкі, часам даводзіцца рухацца зыгзагамі, змяняючы курс і становішча ветразяў. Судна крэніцца, а пад нагамі пастаянна нешта рухаецца.

— Мне падабаецца, што можаш прыйсці на яхту пасля цяжкага працоўнага тыдня і літаральна пераключыцца. Тут ужо не думаеш пра свае звычайныя справы, бо трэба сачыць за тым, што адбываецца вакол. І пры гэтым атрымліваеш зусім іншыя ўражанні. Нават на знаёмыя месцы пачынаеш глядзець інакш.

У Беларусі пад ветразямі ходзяць па Мінскім моры, Нарачы, Браслаўскіх азёрах.

Аляксандра і Антон ужо хадзілі па Фінскім заліве, бывалі ў раёне Пецярбурга і Выбарга, падарожнічалі па Ладазе. За мяжой яны арандуюць яхты на месцы — такі фармат дазваляе даследаваць новыя акваторыі, не перавозячы ўласную лодку з Беларусі.

«Некаторыя дагэтуль лічаць, што капітанам павінен быць мужчына»

Асобная тэма для Аляксандры — жанчыны ў яхтынгу. Яна прызнаецца, што дагэтуль сутыкаецца са стэрэатыпам, нібыта капітанам абавязкова павінен быць мужчына.

— Стерэатып, што дзяўчатам не месца на яхце або што жанчына не можа ёй кіраваць, паступова адыходзіць у мінулае. Дзяўчат-капітанаў цяпер даволі шмат. Напэўна, мацней за ўсё гэты стэрэатып захоўваецца ў нас, на постсавецкай прасторы. Тут прывычней бачыць капітанам мужчыну, і мужчынам часам складаней падпарадкоўвацца жанчыне.

Я дагэтуль сутыкаюся з пэўнымі цяжкасцямі, калі ў камандзе мужчыны, а капітан — дзяўчына. Але на караблі адзін капітан, і ад выканання яго каманд залежыць бяспека ўсіх на борце. Мне вельмі хочацца, каб дзяўчат, якія самі кіруюць яхтамі, станавілася больш. Чамусьці многія дагэтуль лічаць, што гэта выключна мужчынскі занятак, дзе патрэбная велізарная фізічная сіла, але ж усё ўладкавана крыху інакш. Ёсць лябёдкі, спецыяльнае абсталяванне — трэба проста разумець, як з ім працаваць.

Паводле слоў Аляксандры, пачынаць навучанне можна ўвогуле без падрыхтоўкі. Неабавязкова разбірацца ў прыладзе яхты, ведаць марскія тэрміны або мець досвед кіравання лодкай. На першых занятках пачаткоўцам тлумачаць, як працуюць ветразі, як вецер уплывае на рух судна, навошта патрэбныя розныя снасці і што робіць кожны член каманды.

Як стаць капітанам яхты ў Беларусі і колькі можна зарабляць

Але адно — некалькі разоў выйсці пад ветразямі на Мінскае мора, зусім іншае — самастойна кіраваць яхтай. Тут ужо ўзнікаюць пытанні: дзе ў Беларусі гэтаму вучаць, ці патрэбныя правы і ці можна потым арандаваць судна дзесьці ў Грэцыі або Турцыі? Паводле герояў, усё залежыць ад таго, якія мэты ставіць перад сабой будучы капітан.

— Калі вы хочаце кіраваць ветразнай яхтай тут, у Беларусі, дык па вялікім рахунку ўсё дастаткова проста, — распавядае Аляксандра. — Для ветразнай яхты правы патрэбныя не заўсёды, шмат што залежыць ад таго, які рухавік усталяваны на судне. Нацыянальныя пасведчанні атрымліваюць праз Дзяржаўную інспекцыю па маламерных суднах.

Калі ж вы плануеце выходзіць у мора, падарожнічаць па іншых краінах, то спатрэбіцца дадатковае навучанне. Там ужо іншая навігацыя, іншыя ўмовы, патрэбная марская практыка. Пасля навучання здаюцца тэарэтычны і практычны экзамены, а затым можна атрымаць адпаведны сертыфікат.

Пры гэтым міжнародныя сертыфікаты таксама бываюць рознымі. Ёсць катэгорыі для плавання паблізу берага, ёсць для больш далёкіх выхадаў. Таму спачатку трэба вызначыцца, дзе вы хочаце хадзіць і на якіх яхтах, а ўжо потым выбіраць навучанне.

— І тут вельмі важна разумець, што наяўнасць пасведчання яшчэ не гарантуе, што вам у любой краіне дадуць яхту ў арэнду, — працягвае Антон. — Ёсць чартарныя кампаніі, якія могуць паглядзець на вашыя дакументы, а потым папрасіць паказаць, як вы ўвогуле ўмееце абыходзіцца з лодкай.

Напрыклад, у нас ёсць сертыфікат ISSA, што дазваляе выдаваць міжнародныя правы. З імі можна арандаваць яхты ў многіх краінах, у тым ліку ў Турцыі, Грэцыі, Італіі. Але ў кожнай кампаніі свае патрабаванні: дзесьці папросяць пацвердзіць колькасць прайдзеных марскіх міль, дзесьці паглядзяць логбук, то бок журнал вашага вопыту плавання, а дзесьці могуць запатрабаваць і дадатковыя дакументы.

І гэта правільна. Бо вы бярэце на сябе адказнасць за дарагое судна і людзей, якія знаходзяцца на борце.

З тымі навыкамі, якія мы атрымалі, цалкам можна працаваць шкіпарам, суправаджаць турыстаў, пераганяць яхты з адной краіны ў іншую. Прычым зусім не абавязкова займацца гэтым пастаянна, можна браць асобныя заказы. Калі гаварыць пра заробкі, то пры перагоне яхт арыенцір — каля €2 за марскую мілю. А калі працуеш шкіпарам на чартарнай яхце, то прыблізна ад €150 у суткі.

Яхта — самая танная частка пакупкі

А цяпер да пытання, якое цікавіць многіх: колькі ўвогуле каштуе яхтынг? Антон прызнае, што танным захапленнем яго не назавеш. Але пры гэтым набываць уласную яхту зусім не абавязкова. Больш за тое, часам такая пакупка прыносіць уладальніку значна больш клопатаў, чым асалоды.

— У Беларусі вельмі складана гаварыць пра нейкі сярэдні кошт яхты, бо паўнавартаснага рынку ў нас практычна няма. Занадта мала прапаноў, каб параўноўваць аднолькавыя мадэлі і выводзіць сярэднюю цану. Калі браць патрыманыя яхты, якія можна сустрэць у нас, то арыенцір — прыблізна ад €15 тыс. да €80 тыс. Ёсць і значна даражэйшыя варыянты. Напрыклад, на Мінскім моры, наколькі я ведаю, ёсць яхта коштам каля €220 тыс.

Пры гэтым у Беларусі ёсць вытворцы новых яхт. У аднаго нашага знаёмага, які займаецца такім вытворчасцю, цэны пачынаюцца прыкладна ад €50 тыс.

— Ці можна набыць яхту за €1000?

— Тэарэтычна так. Але ў чым праблема: калі вы сёння купіце судна за €1000 у Беларусі, хутчэй за ўсё, гэта будзе маленькая занядбаная лодачка. Калі купіце ў Скандынавіі, то гэта сапраўды будзе сапраўдная ветразная яхта. Там яхт вельмі шмат, яны ў мясцовых як веласіпеды — звычайны сродак перамяшчэння, і часам уладальнікам прасцей танна прадаць старую лодку, чым працягваць плаціць за яе стаянку і абслугоўванне.

Мы зазірнулі на еўрапейскія сайты аб’яў і выявілі, што ў Нарвегіі, Даніі і Германіі недарагіх яхт сапраўды поўна. За €500—2000 можна знайсці цалкам прыстойную на выгляд ветразную лодку, а некаторыя ўладальнікі гатовыя развітацца са сваім суднам і ўвогуле бясплатна.

— Але калі вы знайшлі яхту, напрыклад, за €3000, гэта зусім не значыць, што за столькі ж яна апынецца ў вас у Беларусі. Спачатку трэба паехаць у іншую краіну, агледзець судна, разабрацца з яго станам. Магчыма, давядзецца наймаць спецыяліста, які праверыць корпус і абсталяванне. Ужо на гэтым этапе можна выдаткаваць пару тысяч еўра.

Далей яхту трэба аформіць, арганізаваць перагон або перавозку. Калі гаварыць пра перагон па вадзе, то гэта можа заняць да двух тыдняў, а кошт такой паслугі часам дасягае €10 тыс. Потым яшчэ дастаўка па сушы, мытня, пошук прыдатнага транспарту, магчымы рамонт.

У выніку яхта, якую вы купілі за €3000, можа абысціся вам у €25 тыс. І гэта калі не выплывуць нейкія сур’ёзныя нечаканасці.

Пасля пакупкі выдаткі не заканчваюцца. Яхту трэба дзесьці захоўваць, абслугоўваць, рыхтаваць да сезона, падымаць на бераг, разбірацца, што адбываецца з корпусам, ветразямі і абсталяваннем.

— Многія думаюць, што яхтынг — гэта калі ты летам прыязджаеш, падымаеш ветразі і прыгожа ідзеш па вадзе. Але ёсць яшчэ велізарная частка жыцця яхты, якую ніхто не бачыць. Восенню яе трэба падняць на бераг, падрыхтаваць да зімы, праверыць абсталяванне, законсерваваць рухавік. Вясной усё гэта робіцца ў зваротным парадку.

Гэта не той выпадак, калі можна проста накрыць лодку тэнтам і забыць да мая. Яхта патрабуе ўвагі пастаянна: дзесьці нешта зносілася, дзесьці трэба памяняць снасть, праверыць корпус, разабрацца з ветразямі. Вось уявіце, што ў вас парваўся ветразь, — дзе вы будзеце яго рамантаваць? Тут патрэбныя спецыяльныя матэрыялы, пэўныя тэхналогіі. Тое самае датычыцца снастэй, лябёдак, пакрыцця корпуса. Шмат што даводзіцца шукаць за мяжой, замаўляць, дастаўляць. А калі своечасова не заўважыць праблему, потым яна можа абысціся значна даражэй.

У нас нават была гісторыя з яхтай, якая падчас пандэміі засталася зімваць на вадзе. Уладальнік не змог прыехаць, а потым вадаём замёрз. У выніку лодку давялося літаральна высякаць з лёду. Уяўляеце, колькі гэта клопату?

Толькі стаянка або захоўванне яхты ў Беларусі можа абыходзіцца прыкладна ад $100 у месяц. Гэта вельмі ўмоўная лічба, зразумела, што ўсё залежыць ад памераў судна, месца і ўмоў.

Ёсць людзі, якія купілі яхту, а потым амаль на ёй не ходзяць. Хтосьці выходзіць раз або два за сезон, хтосьці ўвогуле трымае лодку на ўчастку, пастаянна нешта разбірае, збірае, рамантуе. Бывае, што людзі нават у крэдыты дзеля гэтага залазяць, а да сапраўднага яхтынгу справа так і не даходзіць.

— А што самае складанае ў гэтай справе?

— Як на мяне, самае складанае — гэта нават не абслугоўванне, а пошук каманды — людзей, з якімі ты будзеш рэгулярна выходзіць на ваду, якія падзяляюць тваё захапленне і гатовыя разам займацца яхтай. Ветразная яхта — гэта камандная гісторыя. Тут кожны павінен разумець, што ён робіць. Адзін чалавек працуе з ветразямі, другі сочыць за абстаноўкай, трэці дапамагае са швартоўкай, і, калі хтосьці не выконвае сваю задачу, гэта адразу адбіваецца на астатніх.

Мне падабаецца, што на яхце абсалютна не важна, хто ты на беразе. Ты можаш быць дырэктарам, праграмістам, архітэктарам або студэнтам — тут у ўсіх агульная задача, і вырашаць яе трэба разам. Прычым вада вельмі хутка паказвае, хто як паводзіць сябе ў складаных сітуацыях. На беразе чалавек можа здавацца спакойным і ўпэўненым, а калі змяняецца надвор’е і трэба хутка прымаць рашэнні, праяўляюцца зусім іншыя якасці. І наадварот: хтосьці ў звычайным жыцці ціха і незаўважна, а на яхце аказваецца чалавекам, на якога можна спадзявацца.

Тут ты вучышся давяраць людзям, дамаўляцца з імі і браць на сябе адказнасць.

Таму я заўсёды кажу: зусім не абавязкова мець уласную яхту. Можна ўступіць у клуб, хадзіць на трэніроўкі, удзельнічаць у падарожжах, арандаваць яхты. Бо мы прыходзім сюды не дзеля таго, каб сказаць «Вось гэта мая ўласнасць». Мы прыходзім дзеля ветру, вады, ветразяў і тых адчуванняў, якія ўсё гэта дае.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]