Вялікая неайчынная вайна

Чаму «СВА» не аб’яднала расіян.

Калі ў лютым 2022 года Масква пачынала ўварванне ва Украіну, яна наўрад ці задумвалася пра тое, што наступныя парламенцкія выбары будзе праводзіць на фоне вайны.

Уварванне задумвалася як бліцкрыг — таму яго і назвалі «спецыяльнай ваеннай аперацыяй». Лічылася, што ўкраінская армія не вытрымае націску, што насельніцтва многіх рэгіёнаў сустрэне расійскую армію як «армію-вызваліцельку», а ў Кіеве вельмі хутка вацарзіцца паслухмяны чалавек, які далей будзе прымаць усе рашэнні, якіх ад яго запатрабуе Крэмль.

Але ўжо пасля першага месяца баёў стала зразумела, што бліцкрыг не атрымаецца. З тых часоў Расія вядзе пазіцыйныя баі на ўсходзе Украіны. І цяперашняя вайна разбурае ўсю тую міфалогію, якую Крэмль гадамі выбудоўваў пра расійскае грамадства і расійскую армію.

Расія дзесяцігоддзямі інвеставала ў ідэю ўласнай непераможнасці. У тое, што любая вайна, якую краіна вядзе ў «агульнанародным» рэжыме, асуджаная на поспех. Хрэстаматыйны сцэнар «цяжкай» вайны для РФ — гэта калі спачатку вораг наступае, захоплівае тэрыторыі, а ўласная армія вымушаная адступаць, вядучы лютыя баі. Але ў межах гэтага ж міфа потым вайна набывае сваю «народную» сутнасць — і надыходзіць пералом. Кожны раз пасля пераломнага моманту армія пачынае наступаць, вораг адпаўзае — каб у рэшце рэшт пацярпець паразку.

У цяперашняй вайне ўсё адбываецца якраз наадварот.

Расійская армія пачала пераможнае наступленне, захапіла ўкраінскія тэрыторыі, але затым была вымушаная стрымаць свае апетыты — пасля таго як яе выцеснілі з Кіеўскай, Сумскай і Чарнігаўскай абласцей, а таксама з Харкаўшчыны і Херсона. З тых часоў рэальнасць вайны ўсё часцей і мацней вяртаецца на тэрыторыю самой Расійскай Федэрацыі. Ці то Курская аперацыя ЗСУ, ці то ракетна-дронныя ўдары ўкраінскай арміі па расійскіх НПЗ і складах лагістычных кампаній.

Калі ў параднай храналогіі час мусіць гуляць на карысць Расіі, дык у цяперашняй вайне ўсё адбываецца наадварот. Першая фаза ўварвання дазваляла расійскім абывацелям заставацца ў ролі футбольных заўзятараў, якія назіраюць за поспехамі сваёй каманды з хатняй канапы. А ўжо ў верасні 2022 года саміх расіян прымусілі ехаць на вайну. А пасля яны пачалі сутыкацца з непазбежнымі наступствамі вайны ў сваіх родных гарадах.

Расійскі бюджэт скарачаецца, цэны растуць, уся ўнутраная дыскусія ў РФ зводзіцца да пытання «на каго эканоміць у першую чаргу». Удары па складах Wildberries і Ozon разбураюць звыклую інфраструктуру паўсядзённых пакупак. Удары па НПЗ прыводзяць да небачаных раней чэргаў на запраўках. Грамадзянская авіяцыя не лётае ў прыфрантавыя рэгіёны і асуджаная ламацца значна часцей з-за дэфіцыту заходніх запасных частак. Заходнія тавары даўно саступілі месца кітайскім аналагам, а звыклая геаграфія адпачынкаў была вымушаная перафарматавацца пад палітычныя рашэнні.

Насуперак гістарычнай храналогіі час працуе супраць Расіі і расіян. Праціўнік не толькі не слабее, а наадварот — узмацняе ўдары па расійскай тэрыторыі.

Расійская армія штурмуе Данецкую вобласць даўжэй, чым цягнулася ўся «Вялікая Айчынная вайна». А пасля парламенцкіх выбараў цалкам можа распачацца другая хваля мабілізацыі ў РФ — што наўрад ці дадае спакою самім расіянам.

Вынік гэтых настрояў ужо знайшоў водгук у межах цяперашняй парламенцкай кампаніі ў самой РФ. Расійская ўлада спачатку дапусціла да выбараў адзіную антываенную партыю «Яблоко». А потым яе давялося паспешліва выключыць з гонкі — відаць, каб пазбегнуць «казуса Ціханоўскай». Калі дапушчаны да выбараў першапачатковы аўтсайдар раптам для ўсіх атрымлівае недапушчальна шмат галасоў. Верагодна, заклікі партыі «Яблоко» да міру маглі знайсці ў РФ занадта шмат прыхільнікаў — з-за чаго ўлада і пайшла на адмену ўласнага рашэння аб допуску апазіцыі да выбараў.

З пункту гледжання любых гістарычных паралеляў у РФ усё развіваецца ў няправільным напрамку — і мы бачым водгаласы ўсведамлення гэтага факта.

Фармальная падтрымка баявых дзеянняў спалучаецца з надзеяй на іх як мага хутчэйшае заканчэнне. Фармальнае адабрэнне расійскай арміі суправаджаецца негатоўнасцю ўспрымаць ветэранаў СВА як герояў, якія маюць права на публічную героізацыю.

Усе ўдзельнікі вайны ў РФ успрымаюцца як людзі, якія за вялікія грошы пагадзіліся на небяспечную працу, — і колькасць нулёў у іх зарплатных ведамасцях з’яўляецца адзіным, чым расіяне гатовыя з імі разлічвацца. У расійскага грамадства са сваімі салдатамі выключна тавара-грашовыя адносіны.

Уладзімір Пуцін аказаўся апантаны Украінай, але гэтая яго апантанасць не мае ўзаемнасці ў расійскім грамадстве — у адрозненне ад той жа анексіі Крыму. Аднак захоп паўвострава адбываўся хутка і адносна бясскроўна — да таго ж Крым быў упісаны ў калектыўны расійскі імперскі міф. А Аўдзееўка, Бахмут, Сіверск або Пакроўск ніколі не былі прапісаныя ў расійскім дзяржаўным міфе — і таму сотні тысяч ахвяр за захоп разбураных фундаментаў гэтых гарадоў аказваюцца нічым не апраўданымі.

Ды і сам спосаб вядзення вайны расійскай арміяй таксама далёка не падымае маральны дух расіян. Гісторыя ведае нямала прыкладаў таго, як военачальнікі ішлі на велізарныя ахвяры дзеля таго, каб захапіць нейкую тэрыторыю да пэўнай даты. Ці таго, як генералы знішчалі свае палкі дзеля выканання неразумнага загаду.

Але мы ўпершыню бачым сітуацыю, калі расійскія камандзіры адпраўляюць сваіх салдат на смерць дзеля грошай.

Сярэднестатыстычны расійскі кантрактнік, які пайшоў на вайну дзеля вялікіх выплат, становіцца для свайго непасрэднага камандзіра крыніцай заробку. Дастаткова адабраць у яго зарплатную картку, выбіць ад яе PIN-код — і затым адправіць яе ўладальніка на штурм. Чым больш стратаў — тым больш будзе папаўнення. Чым больш будзе новых салдат — тым больш зарплатных картак яны прынясуць з сабой. Расійскія салдаты гінуць не дзеля прасоўвання сваёй арміі наперад. Яны гінуць дзеля таго, каб іх камандзір змог прысвоіць сабе іх грошы.

Дзіўна, але найбольшая расійская вайна за апошнія 80 гадоў аказваецца самай бессэнсоўнай. Крэмль не можа прыдумаць для яе тлумачэнне, у якое не сорамна было б паверыць. Расійскае грамадства па звычцы заяўляе сацыёлагам пра падтрымку вайны — і адначасова пагардліва ставіцца да яе ветэранаў. Расійскія камандзіры ператварылі баявыя дзеянні ў крыніцу асабістага заробку на загінулых. Расійскі бізнес назірае за тым, як украінскія ўдары забіраюць у яго сучаснасць і будучыню.

Калі расійская ўлада вырашыцца на другую хвалю мабілізацыі — будзе цікава паназіраць за наступствамі.

Павел Казарин, Slawa.tv

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]