Пуціну пабудавалі новую рэзідэнцыю ў Сочы

Праект называлі «стратэгічным», а будаўнікам абяцалі аплату наяўнымі.

На месцы знесенага галоўнага будынка сочынскай рэзідэнцыі Уладзіміра Пуціна «Бочараў ручай» завяршаецца маштабнае будаўніцтва. Бі-бі-сі высветліла, што работы вядуцца паводле дзяржаўнага абароннага заказу ФСО, і выявіла падрадчыка з арбіты сябра прэзідэнта. У вакансіях для будаўнікоў праект называлі «стратэгічным», абяцалі аплату наяўнымі і жыллё «ў хостале з басейнам», а да 2026 года ўжо шукалі спецыялістаў па ўнутраных работах.

У 2024 годзе ў «Бочаравым ручаі» — афіцыйнай рэзідэнцыі прэзідэнта Расіі ў Сочы — пачалі зносіць старыя будынкі. Да верасня 2025-га на іх месцы быў ужо вялікі катлаван. Улады публічна не паведамлялі ні пра знос, ні пра яго прычыны.

Знеслі пры гэтым не ўвесь комплекс. Ля паўднёвай мяжы рэзідэнцыі захаваўся пабудаваны да Алімпіяды 2014 года корпус «Бочараў ручай-2». Пуцін то і справа прымае там высокапастаўленых гасцей, напрыклад, у 2024 годзе — кіраўніка МАГАТЭ Рафаэля Гроссі.

Але ў цэлым за час вайны прэзідэнт РФ (стаў бываць у Сочы заўважна радзей https://charter97.org/ru/news/2026/9/15/698489/): Financial Times падлічыла, што да вайны Пуцін наведаў горад 24 разы, у 2022 годзе — 13 разоў, а ў 2024 і 2025 гадах — толькі па два разы.

Рэзкае скарачэнне паездак Пуціна на Чорнае мора супала з тым, што да ўзбярэжжа сталі часцей далятаць украінскія беспілотнікі. У 2026 годзе ФСО вырашыла дадаткова ўзмацніць абарону «Бочаравага ручая» і стварыць вакол рэзідэнцыі ахоўную зону плошчай больш за тры квадратныя кіламетры.

Нягледзячы на пагрозу атак і рэдкія прыезды Пуціна, на месцы знесеных будынкаў поўным ходам ідзе новая будоўля. На спадарожнікавых здымках, якія вывучыла Бі-бі-сі, да восені 2026 года ўжо бачны дахі новых карпусоў — яны займаюць заўважна большую плошчу, чым папярэдняя рэзідэнцыя.

Пра новую будоўлю ўлады таксама публічна не паведамлялі. Але ў закрытага аб’екта застаўся дакументаваны след, і Бі-бі-сі ўдалося яго знайсці.

Кантракт, якога няма ў адкрытым рэестры

«Будаўніцтва і рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў ФСО Расіі «Бочараў ручай» вядзецца па дзяржаўным кантракце з 25-значным нумарам 2 327 202 903 572 000 029 016 064, які Бі-бі-сі выявіла ў адным з судовых рашэнняў па спрэчцы паміж падрадчыкамі.

Такія нумары атрымліваюць кантракты па дзяржаўным абаронным заказе. Арбітражны суд раней пацвердзіў на прыкладзе падмаскоўнага «Нова-Агарова», што прэзідэнцкія рэзідэнцыі юрыдычна адносяцца менавіта да аб’ектаў абароны.

Звесткі пра такія кантракты закрытыя і ў звычайных рэестрах закупак не публікуюцца. Але структура 25-значнага ідэнтыфікатара дазваляе даведацца пра кантракт некалькі важных дэталяў.

Першыя чатыры лічбы азначаюць гады заключэння і заканчэння кантракта: 2023-і і 2027-ы. Такім чынам, кантракт на працы ў «Бочаравым ручаі» быў заключаны яшчэ да зносу старой рэзідэнцыі.

Наступныя тры лічбы — 202 — гэта код ФСО, заказчыка работ.

Наступная лічба вызначае від закупкі. У дадзеным выпадку стаіць дзявятка — «іншыя выпадкі», гэта значыць закупка не адносіцца ні да конкурсу, ні да аўкцыёну, ні да некалькіх іншых прама пазначаных у законе працэдур.

Лічбы 0357 — парадкавы нумар кантракта заказчыка ў гэтым годзе. Наступная лічба 2 азначае фіксаваную цану.

Колькі каштуе сам кантракт, з гэтага кода даведацца нельга.

Затое нам удалося ўстанавіць, хто атрымаў будоўлю, — і ў гэтым ізноў дапамаглі судовыя рашэнні.

Два паверхі, чатыры паверхі і «вельмі вялікія аб’ёмы». Як на закрытую будоўлю набіраюць работнікаў праз інтэрнэт

Генпадрадчыкам будаўніцтва стала зарэгістраваная ў анэксаваным Крыме кампанія «Група кампаній Трансстройінвест» (ГК ТСІ), высветліла Бі-бі-сі. Яе назва сустракаецца адразу ў некалькіх судовых спрэчках з субпадрадчыкамі, якія працавалі ў «Бочаравым ручаі».

Будоўля разгарнулася ў 2025 годзе. Тады адзін з лізінгавых цэнтраў паведамляў, што перадаў «будаўнічай кампаніі з Крыма» экскаватары для «рэканструкцыі дачы Бочараў Ручай». У ГК ТСІ сапраўды ёсць дамовы з гэтым лізінгавым цэнтрам, гаворыцца на Федрэсурсе — дзяржаўным рэестры звестак пра дзейнасць кампаній.

Значную частку работ генпадрадчык перадаваў іншым кампаніям. Ужо ў першыя месяцы будоўлі некалькі такіх дамоваў скончыліся канфліктамі і судамі.

На пачатку 2025 года ў графік не ўклаўся севастопальскі праектны інстытут «Военморпраект-30». У работах па прыладзе сцен «галоўнага дома», даручаных арэнбургскай «СК Вежа», былі выяўлены парушэнні. Падмаскоўная «Рэнмедыя» не ўклалася ў тэрміны дэмантажу дажджавой каналізацыі і водаправода пры рэканструкцыі некалькіх будынкаў: камендатуры і пральні з «прыбудовай для размяшчэння асаблівай кухні».

Адначасова будаўнікоў пачалі шукаць праз сацсеткі і сэрвісы вакансій. Бі-бі-сі знайшла аб’явы пра набор маналітчыкаў, бетоншчыкаў, муляроў і арматуршчыкаў. У шэрагу аб’яў «Бочараў ручай» называўся наўпрост, у іншых выпадках сувязь з прэзідэнцкай будоўляй выдавала сукупнасць умоў.

У студзені 2025 года рабочых з «талковым брыгадзірам і звёнавымі» тэрмінова запрашалі ў Сочы будаваць двухпавярховы будынак «на рэжымнай тэрыторыі праз пропуск» са здзельнай аплатай наяўнымі. У іншай аб’яве напрыканцы 2025 года гаварылася пра чатырохпавярховы будынак на аб’екце з прапускным рэжымам і праверкай пашпартоў.

«Бочараў ручай. Рэжым прапускны, будуецца рэзідэнцыя», — тлумачыў адзін з рэкрутэраў. Іншы папярэджваў: «аб’ект стратэгічны».

Спачатку патрабаванні да будаўнікоў адпавядалі высокаму статусу будоўлі. Вясной 2025 года на будоўлю шукалі толькі грамадзян Расіі без судзімасцяў: «Аб’ект ФСО — трэба праходзіць праверку даных», — паведамлялася ў адной з аб’яў.

Пазней патрабаванні сталі мякчэйшымі. Працаўладальнікі былі гатовыя прымаць таксама грамадзян Беларусі, Казахстана і Кыргызстана. Перавагу аддавалі цэлым брыгадам «са сваім інжынерам і прарабам», але набіралі і вахтавікоў-фрылансераў.

Акрамя заробку ім прапаноўвалі пражыванне, напрыклад «у хостале з басейнам» або ў кватэры, а таксама трохразовае харчаванне, бясплатныя інструменты і спецадзенне.

Да восені 2025 года будоўля ўжо была ў самым разгары. «Канструктыў не цяжкі. Спачатку дабудоўваем два паверхі, потым будынак з нуля, тэхнагляд не строгі», — гаварылася ў аб’яве па наборы маналітчыкаў. Аплату абяцалі «наяўкай».

«Службы бяспекі РФ і ўнутраныя кантралююць грашовыя плыні, таму ўсё сумленна і празрыста», — запэўнівалі рэкруцёры.

У 2026 годзе характар вакансій змяніўся: цяпер для аб’екта шукалі людзей на ўнутраныя працы — усталяванне свяцільнікаў, сантэхнікі і дзвярэй.

«Вельмі вялікія аб’ёмы, людзей трэба шмат, але спецыялістаў», — пісаў адзін з рэкруцёраў. Ён папярэджваў, што аб’ект «закрытага тыпу» і ўсе работнікі праходзяць праверку службы бяспекі.

На будоўлях, дзе «Трансстройінвест» вёў «закрытыя работы» пад грыфам «сакрэтна», у генпадрадчыка была ліцэнзія ФСБ на правядзенне работ, звязаных з дзяржаўнай таямніцай. Але ў субпадрадчыкаў такіх ліцэнзій ужо не было.

Праект новай рэзідэнцыі ў адкрытым доступе Бі-бі-сі адшукаць не ўдалося. Па спадарожнікавых здымках бачна некалькі буйных карпусоў, што будуюцца, аднак вызначыць іх прызначэнне і павярхоўнасць толькі па выявах немагчыма.

Агульны кошт новага комплексу таксама застаецца невядомым, але пра маштабы работ дазваляюць меркаваць прапановы для будаўнічых брыгад. У знойдзеных Бі-бі-сі аб’явах бюджэты асобных падрадаў складалі 500 млн (5,9 млн долараў па курсе на 24 верасня 2026 года), 400 млн (4,7 млн долараў), 250 млн (2,9 млн долараў), 150 млн (1,7 млн долараў) і 90 млн рублёў (1,1 млн долараў).

Хто будуе «Бочараў ручай»

«Група кампаній Трансстройінвест», якая атрымала генпадрад на прэзідэнцкую рэзідэнцыю, — фірма са статутным капіталам у адзін мільён рублёў. Яе бенефіцыярам лічыцца 47-гадовы дэвелапер Аляксей Фаменка. СМІ ўказвалі на яго сувязь з сябрам Пуціна Аркадзем Ратэнбергам.

ГК ТСІ і сумежная з ёй група «Трансстройінвест» — не навічкі на дзяржаўных і сілавых будоўлях.

Да «Бочаравага ручая» «Трансстройінвест» ужо будаваў іншую рэзідэнцыю Пуціна. У 2019 годзе выданне «Праект» (улады РФ лічаць яго «інаагентам») пісала, што кампанія Фаменкі ўдзельнічае ў будаўніцтве дзяржаўнай дачы ў пасёлку Аліва на паўднёвым узбярэжжы анэксаванага Крыма — на месцы былых дзяржаўных дач савецкай партыйнай эліты і першых асоб Украіны.

Бі-бі-сі знайшла судовыя рашэнні, якія гэта пацвярджаюць; сам аб’ект у матэрыялах суда наўпрост называўся «прэзідэнцкай рэзідэнцыяй».

Структуры «Трансстройінвеста» таксама будавалі элітныя жылыя комплексы і бізнес-цэнтры, у тым ліку на ўчастках ФСБ у Маскве, рэканструявалі аэрапорт Внукава, дзе базуецца спецыяльны лётны атрад «Расія» — перавозчык прэзідэнта і вышэйшых службовых асоб.

Кампанія працягвае працаваць на акупаваных тэрыторыях Украіны — напрыклад, аднаўляла ў Марыупалі найстарэйшы кінатэатр «Перамога».

Яшчэ адзін буйны дзяржаўны праект ГК ТСІ — рэканструкцыя Міжнароднага дзіцячага цэнтра «Артэк». У 2021 годзе ўрад без конкурсу прызначыў кампанію новым генпадрадчыкам замест «Стройгазмантажу» Аркадзя Ратэнберга.

Паводле даных рэестра дзяржкантрактаў, з 2022 па 2025 год ГК ТСІ атрымала 54 кантракты на аб’ектах «Артэка» прыкладна на 28 млрд рублёў. У 2024 годзе ўрад распарадзіўся падоўжыць тэрміны кантрактаў да канца 2026 года.

Бухгалтарская справаздачнасць ГК ТСІ публічна недаступная.

Бі-бі-сі накіравала пытанні аб будаўніцтве ў «Бочаравым ручаі» прэс-сакратару прэзідэнта Дзмітрыю Пяскову, Аркадзю Ратэнбергу, Аляксею Фаменку і іншым прадстаўнікам «Трансстройінвеста» і чакае адказу.

Мільярды ў «Ручай». Як рэзідэнцыю перабудоўвалі да цяперашняй будоўлі

«Бочараў ручай» з’явіўся задоўга да Пуціна. Дзяржаўную дачу тут пачалі ствараць яшчэ ў савецкі час; пазней ёю карысталіся Мікіта Хрушчоў і Леанід Брэжнеў, а пасля распаду СССР — Барыс Ельцын і Уладзімір Пуцін.

Пуцін упершыню адпачываў у «Бочаравым ручаі» перад сваёй першай інаўгурацыяй у маі 2000 года і з тых часоў часта прымаў там лідараў іншых краін.

У 2008 годзе дзярждача атрымала статус афіцыйнай рэзідэнцыі прэзідэнта — адпаведны ўказ падпісаў Дзмітрый Мядзведзеў. Тадышні кіраўнік упраўлення справамі прэзідэнта Уладзімір Кожын тлумачыў, што прэзідэнцкая рэзідэнцыя — гэта месца, дзе кіраўнік дзяржавы можа «знаходзіцца, працаваць, жыць і выконваць усе функцыі, у тым ліку функцыю вярхоўнага галоўнакамандуючага».

Будаўніцтва на тэрыторыі комплексу не спынялася ўсе гэтыя гады.

Толькі ў судовых рашэннях Бі-бі-сі знайшла звесткі пра кантракты на працы ў «Бочаравым ручаі» агульным коштам больш за 4 млрд рублёў.

У 2008 годзе ФСО замовіла будаўнічыя працы ў рэзідэнцыі больш чым на мільярд рублёў. У 2011 годзе там рэканструявалі «дачу № 1». У 2014 годзе праводзілі капрамонт рэзідэнцыі, у тым ліку «галоўнага дома-2». У 2017 годзе на яе тэрыторыі будавалі новы пляжны комплекс коштам 1,81 млрд рублёў.

Доўгі час адным з галоўных падрадчыкаў прэзідэнцкіх рэзідэнцый быў падпарадкаваны ФСО ФДУП «Атэкс». Яго кіраўнікі і звязаныя з імі прадпрымальнікі пазней атрымалі тэрміны па карупцыйных справах.

Пры гэтым схема арганізацыі работ была падобная да цяперашняй: буйны падрадчык атрымліваў аб’ект і перадаваў значную частку работ далей па ланцужку.

І нават рабочых у «Бочараў ручай» шукалі такім жа спосабам задоўга да цяперашняй будоўлі. Яшчэ ў 2020 годзе праз інтэрнэт на «дзяржаўны аб’ект» набіралі плітачнікаў, маляроў і разнорабочых — выключна «рускіх і не судзімых».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]