Foreign Affairs: Іран не перамог у вайне і рызыкуе страціць уплыў ва ўсім рэгіёне

Гэтую вайну варта разглядаць як кульмінацыю вялікага супрацьстаяння.

Перамір’е паміж Іранам, ЗША і Ізраілем выклікала хвалю крытыкі ў Вашынгтоне. Адміністрацыю папракаюць у тым, што яна не дабілася ні змены рэжыму ў Тэгеране, ні канчатковага зняцця ядзернай пагрозы. Аднак у шырэйшым кантэксце вынікі вайны выглядаюць для Ірана куды больш змрочна. Нягледзячы на тое, што Тэгеран пазбег поўнага краху, за апошнія тры гады ён прыкметна страціў пазіцыі ў рэгіёне, а новы канфлікт толькі ўзмацніў гэтую тэндэнцыю, піша часопіс Foreign Affairs (пераклад — сайт Charter97.org).

Гэтую вайну варта разглядаць не як асобную кампанію, а як кульмінацыю вялікага супрацьстаяння, якое пачалося пасля атакі ХАМАС на Ізраіль у кастрычніку 2023 года. За гэты час Ізраіль вёў баі ў Газе і Ліване, упаў рэжым Башара Асада у Сірыі, заходнія флоты ўступалі ў сутыкненні з хусітамі ў Чырвоным моры, а сам Іран абменьваўся ўдарамі з Ізраілем, ЗША і арабскімі партнёрамі Вашынгтона.

На гэтым фоне апошняя аперацыя ЗША і Ізраіля, распачатая 28 лютага, нанесла Тэгерану асабліва цяжкі ўдар. Паводле ацэнак Пентагона, з канца лютага былі паражаныя больш за 1 500 цэляў іранскай СПА і 1 250 аб’ектаў, звязаных з захоўваннем дронаў і балістычных ракет. Іран сам ацэньвае агульную шкоду прыкладна ў 270 млрд долараў. Пад удар трапілі не толькі вайсковыя магутнасці, але і значная частка абароннай і ядзернай інфраструктуры.

Не менш балючым стала абвальванне іранскай сеткі саюзнікаў і праксі-груповак. ХАМАС пасля папярэдніх страт фактычна сышоў у цень, праіранскія сілы ў Іраку не разгарнулі маштабнай кампаніі, а «Хізбала», што ўступіла ў канфлікт, панесла цяжкую паразу. Больш за тое, у Ліване ўпершыню за дзесяцігоддзі пачаліся прамыя перамовы з Ізраілем аб раззбраенні руху.

Галоўным козырам Тэгерана стала блакіроўка Армузскага праліва. Гэты крок ударыў па сусветных рынках і выклікаў скачок цэн на нафту, аднак эфект аказаўся слабейшым, чым разлічваў Іран. ЗША рэзка нарошчылі экспарт нафты, Саудаўская Аравія і ААЭ задзейнічалі альтэрнатыўныя маршруты, а сам Іран сутыкнуўся з тым, што перакрыццё праліва б’е і па яго ўласнай эканоміцы.

Ключавое пытанне цяпер — ядзерная праграма. Мемарандум аб спыненні вайны пакуль не абавязвае Тэгеран да радыкальных крокаў, акрамя абмеркавання будучых абмежаванняў і аддзялення тэмы ўзбагачэння ўрану ад пытання санкцый. Аднак, у адрозненне ад сітуацыі часоў ядзернай здзелкі 2015 года, у Вашынгтона цяпер больш рычагоў ціску: жорсткія санкцыі, разбураная частка іранскай інфраструктуры і прамая пагроза новых удараў.

Таму казаць пра перамогу Ірана заўчасна. Тэгеран перажыў вайну, але выйшаў з яе аслаблены — з падарванай сістэмай саюзнікаў, разбуранымі ваеннымі аб’ектамі і больш уразлівай пазіцыяй на перамовах. Для ЗША ж задача цяпер не ў тым, каб дамагацца недасягальнага «канчатковага трыумфу», а ў тым, каб замацаваць вынік і не даць Ірану вярнуць страчаныя пазіцыі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]