Параза ў Малі: як Расія страчвае Афрыку

Аслабелы Пуцін не мае сіл, каб падтрымліваць сяброўскія рэжымы.

Паўстанне туарэгаў у далёкай афрыканскай краіне магло б застацца незаўважаным, калі б не факт, што асноўным спонсарам бяспекі мясцовай хунты (супраць якой і паўсталі туарэгі) з’яўляецца Расія, піша УНІАН.

Ідэалагічна апрацоўваць Афрыканскі кантынент СССР пачаў яшчэ ў 60-я гады мінулага стагоддзя. Дырэктар Цэнтра даследаванняў нацыянальнай устойлівасці, дыпламат і палітолаг Алег Белакалос нагадвае, што СССР прыйшоў у Афрыку з прывабнымі на той час лозунгамі дэкаланізацыі і сацыяльнай справядлівасці. Аказваў істотную дапамогу, у тым ліку ўзводзіў заводы, будаваў бальніцы і школы. І, дарэчы, будаўнікамі, перакладчыкамі і лекарамі былі ўкраінцы.

«То бок СССР сур’ёзна туды ўклаўся. Але пасля камуністычная ідэалогія савецкага ўзору была дыскрэдытаваная, бо замест сацыяльнай справядлівасці афрыканцы ўбачылі таталітарныя рэжымы… Потым Расія, напампаваўшы мышцы на высокіх цэнах на газ і нафту, паспрабавала яшчэ раз зайсці ў Афрыку. Але ад самага пачатку яна ішла ў Афрыку з прапановай: захаванне іх улады ў абмен на кантроль над прыроднымі рэсурсамі. Іх Расія планавала вывозіць і прадаваць дзесьці на сусветных рынках», — распавядае ён.

Так расіяне заходзілі ў цэнтральную Афрыку, так прасочваліся на поўдзень, карыстаючыся даўнімі, яшчэ савецкімі сувязямі з Афрыканскім нацыянальным кангрэсам (АНК)… У Малі РФ зайшла тады, калі адтуль сышлі міратворцы ААН, а Францыя аказалася не ў стане забяспечыць бяспеку.

Разам з тым, паводле слоў Алега Белакалоса, варта разумець, што Расія не нясе ніякай дапамогі краінам у Афрыцы.

«Гаворка ідзе толькі пра вайсковую прысутнасць і ўмацаванне асабістай улады канкрэтных рэжымаў», — нагадвае ён.

Аднак пасля пачатку вайны ва Украіне і са стратай сваіх баз у Сірыі Расіі даводзіцца траціць усё больш і больш рэсурсаў на «тушэнне пажараў». То бок, калі ў 2015–2016 гадах Масква магла спакойна адпраўляць у Афрыку войскі, рыштунак і боепрыпасы, то цяпер гэта стала доўга і дорага.

«А такім чынам бяспеку ў гэтым рэгіёне арганізаваць вельмі складана», — канстатуе Белакалос.

Пры гэтым важна разумець: Масква толькі прыкрываецца тэзісамі пра прысутнасць у Афрыцы расіян выключна ў якасці прыватных вайсковых кампаній. На самай жа справе ўсе дзеянні «прыватных кампаній» там інспіруюцца на самым высокім узроўні ў Крамлі.

«Так, Расія прадстаўляе «Афрыканскі корпус» як «Вагнер» — як прыватную кампанію. Але насамрэч гэта структурнае падраздзяленне ГРУ РФ. Адпаведна, гэта кадравыя расійскія войскі, якія выконваюць канкрэтныя місіі», — адзначае кіраўнік Цэнтра даследаванняў праблем грамадзянскай супольнасці Віталь Кулік.

На думку гісторыка і ваеннага эксперта Міхаіла Жырохава, расійскія «прыватныя» вайсковыя кампаніі праваліліся ў Афрыцы па некалькіх прычынах.

Па-першае, таму што ў рускіх, у адрозненне, напрыклад, ад французаў, няма досведу вайны ў Афрыцы.

«У іх ёсць досвед Сірыі, досвед Данбаса, досвед шырокамаштабнай вайны ва Украіне… Але гэты досвед у Афрыцы не працуе. Там вельмі спецыфічныя геаграфічныя ўмовы і спецыфічныя самі праціўнікі, з якімі трэба ваяваць, а не адседжвацца ў базавым лагеры, як яны, напрыклад, прывыклі рабіць у Чачні», — адзначае эксперт.

Па-другое, расіяне прыйшлі ў Афрыку «забяспечваць бяспеку» толькі на словах, а на справе яны былі засяроджаныя на ахове радовішчаў карысных выкапняў, у тым ліку золата.

«Таму ўсё, што яны рабілі, — гэта прыкрывалі гэтыя руднікі, прыкрывалі свае месцы знаходжання і свае калоны, якія хадзілі з гэтымі выкапнямі… Таму блакіравання расійскіх апорных пунктаў аказалася дастаткова, каб яны проста адтуль сышлі», — лічыць Жырохаў.

Прафесар паліталогіі Кіева-Магілянскай акадэміі, навуковы дарадца Фонду «Дэмакратычныя ініцыятывы» імя Ілька Кучарыва Аляксей Гарань звяртае ўвагу, што сапраўды, у першую чаргу інтарэс Расіі ў гэтым рэгіёне — карысныя выкапні. То бок расіяне праводзяць у Афрыцы разведку адносна здабычы і вывазу прыродных рэсурсаў.

Другі інтарэс — падтрымка лаяльных Крамлю мясцовых дыктатарскіх рэжымаў, якія пасля на розных міжнародных пляцоўках выступаюць на баку Расіі.

І трэці — уплыў на афрыканскія краіны ў цэлым.

«Масква яшчэ з часоў Халоднай вайны разглядае Афрыку як спосаб паменшыць уплыў Захаду, пасеяць у свеце нестабільнасць. Бо калі нестабільнасць у гэтых рэгіёнах, Еўропу накрывае хваля міграцыі. А гэта патэнцыйна падрывае адзінства ў Еўрапейскім саюзе», — дадае ён.

Па словах Аляксея Гараня, цяпер можна бачыць, што ў РФ у Афрыцы сапраўды ўзнікаюць праблемы. Бо афрыканскія краіны на прыкладзе Малі бачаць, да чаго прыводзіць умяшанне рускіх наймітаў (а гэта вядзе да дэстабілізацыі).

«У той жа час казаць, што Расія страціла там рычагі ўплыву, я б не стаў паспяшацца. Эканамічныя рычагі — так, страчвае. Бо расіян ужо апярэджваюць кітайцы. Але насамрэч доля Расіі ў гандлі і інвестыцыях у Афрыцы складае каля 1–2%. Таму яны і спрабуюць перакрыць гэты аспект пытаннямі бяспекі».

Праўда, ён нагадвае, што ў пытаннях бяспекі крыху падціснуць Расію ў рэгіёне можа Украіна.

Па-першае, украінскія вайскоўцы заўсёды актыўна ўдзельнічалі ў міратворчых кантынгентах у многіх афрыканскіх краінах, адыгрываючы ў гэтым значную ролю.

Па-другое, цяпер Украіна мае эканамічную зацікаўленасць у прасоўванні ўкраінскіх тавараў на розныя рынкі, у тым ліку можа ісці гаворка пра абарончыя тэхналогіі.

«Наш баявы досвед мае вялікае значэнне для афрыканскіх краін: для аховы паветранай прасторы, у пытаннях кібербяспекі, можа быць цікавы пагранічны кантроль і г.д. І, вядома, новая сфера — ІТ-тэхналогіі», — лічыць эксперт.

З такім меркаваннем згодны і Віталь Кулік: «У кантэксце апошніх падзей у Армузскім праліве і росту агульнага попыту на дроны і экасістэмы вакол іх у нас можа з’явіцца яшчэ адзін перспектыўны рынак. І калі мы будзем там дзейнічаць гэтак жа, як дзейнічаем на Блізкім Усходзе — прапануем не толькі зброю, але і зносіны, праекты або сумесны бізнес, мы можам знайсці партнёраў і ў Афрыцы».

На яго думку, краінам Афрыкі ёсць чым з намі разлічвацца, нават нягледзячы на тое, што яны бедныя. Яны ж выдзяляюць сур’ёзныя сродкі на ўласную бяспеку і не хочуць мець справу з бандытамі.

Яшчэ адзін наш інтарэс у гэтым рэгіёне — падрыў расійскай вайсковай прысутнасці дзе заўгодна, дзе гэта магчыма, і любымі спосабамі:

«Выбіць расіян азначае, што яны не могуць быць донарамі бяспекі, на іх ніхто не можа рабіць стаўку. Адпаведна, міжнародная падтрымка расіян у абмен на данарства бяспекі будзе змяншацца. Банальна нават шэраг галасоў на карысць Расіі ў ААН можа знікнуць. А для нас гэта — прыемны бонус».

У любым выпадку ў Украіны павінны быць рэалістычныя чаканні ад краін Афрыкі. Наўрад ці яны будуць гатовыя далучыцца да эканамічных санкцый супраць Расіі або да паставак зброі ва Украіну. У гуманітарных пытаннях, у прыватнасці ў тэме вяртання выкрадзеных расіянамі ўкраінскіх дзяцей, можна разлічваць на разуменне.

«Афрыканскія краіны не хочуць, каб вайна ва Украіне, як калісьці Халодная вайна, перакінулася на афрыканскі кантынент. Таму ў нас ёсць свой парадак працы з Афрыкай, і я лічу, што цяпер пазіцыя Украіны ў гэтым рэгіёне абсалютна правільная і ўзважаная, — дадае Алег Белакалос. — У прыватнасці, мы разам працуем дзеля вяртання нашых дзяцей, нашай харчовай прадукцыі. Раней мы шмат прадавалі на расійскія рынкі, але цяпер гэта ўжо не актуальна».

Расійская прысутнасць у Афрыцы хутка не знікне. Але як толькі сітуацыя ў Малі для РФ набудзе пэўную непазбежнасць і расіяне будуць вымушаныя адтуль сысці, можа пачацца эфект даміно. І гаворка не толькі пра тое, што пасыплюцца іншыя афрыканскія дыктатарскія рэжымы. Гаворка і пра тое, што яны, не ўбачыўшы перспектыў ад працы з Расіяй, могуць хутка пераарыентавацца на больш вагомых гульцоў.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]