Навукоўцы: Афрыканскі кантынент неўхільна расколваецца на дзве часткі

Афрыка падзеліцца на два кантыненты хутчэй, чым думалі раней.

Афрыканскі кантынент неўхільна расколваецца на дзве часткі — і гэты працэс ідзе хутчэй, чым меркавалі навукоўцы. Геолагі з Калумбійскага ўніверсітэта (Нью-Ёрк, ЗША) выявілі, што зямная кара ў зоне Туркана ў Кеніі дасягнула крытычнай таўшчыні, пасля якой утварэнне новага акіяна — толькі пытанне часу, піша ScienceAlert.

Афрыканскі кантынент ужо даўно дзеліцца на дзве тэктанічныя пліты: масіўную Нубійскую на захадзе і меншую Самалійскую на ўсходзе. Менавіта па зоне іх разыходжання і праходзіць так званая Усходнеафрыканская рыфтавая сістэма (зона Туркана, размешчаная на захадзе Кеніі).

— Мы высветлілі, што рыфтынг (працэс расцяжэння зямной кары, які прыводзіць да ўтварэння кантынентаў. — Заўв. рэд.) у гэтай зоне прасунуўся далей, а кара [відаць, аказалася] танчэйшая, чым хто-небудзь прызнаваў раней. Усходняя Афрыка зайшла ў працэсе разлому далей, чым лічылася раней, — кажа геафізік Крысціян Роўэн.

Разам з калегамі Роўэн вывучыў сейсмічныя даныя па адным з участкаў гэтай сістэмы — рыфце Туркана, які цягнецца праз Кенію і Эфіёпію. Высветлілася, што ў цэнтры разлому зямная кара мае ўсяго каля 13 кіламетраў таўшчыні. На краях той жа зоны яна дасягае больш за 35 кіламетраў.

Гэта прынцыповая розніца: калі кара станчаецца да прыкладна 15 кіламетраў, яна ўваходзіць у стадыю, якую геолагі называюць «ўтварэннем шыйкі» — па аналогіі з тым, як матэрыял расцягваецца перад разрывам. Пасля гэтага раскол кантынента становіцца непазбежным.

— Чым танчэйшай становіцца кара, тым яна слабейшая — і гэта толькі паскарае рыфтынг, — тлумачыць Роўэн.

Праз некалькі мільёнаў гадоў пачнецца наступная стадыя: кара расцягнецца настолькі, што скрозь яе прарвецца магма, якая астыне і ўтворыць новае марское дно. У ўтвораную ўпадзіну пачнуць паступаць вады Індыйскага акіяна — так і з'явіцца новы акіян. Гэты працэс ужо ідзе ў Афарскай упадзіне на паўночным усходзе Афрыкі.

Паводле падлікаў навукоўцаў, рыфт Туркана ўвайшоў у цяперашнюю стадыю прыкладна чатыры мільёны гадоў таму. І тут выяўляецца нечаканая сувязь з гісторыяй чалавецтва.

Менавіта ў гэтым раёне знаходзяць адны з самых ранніх скамянелых рэшткаў продкаў чалавека — і доўгі час лічылася, што гэтае месца само па сабе было асаблівым для эвалюцыі. Цяпер жа навукоўцы прапануюць іншае тлумачэнне: калі кара пачала станчацца, у зоне разлому рэзка паскорылася назапашванне асадкавых парод — а гэта ідэальныя ўмовы для захавання скамянеласцей.

Іншымі словамі, рыфт Туркана мог апынуцца багатым на рэшткі продкаў чалавека не таму, што тут адбывалася нешта асаблівае ў іх жыцці, а таму, што дзякуючы асаблівасцям мясцовасці яны добра захаваліся.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]