Расійскае судна, што затанула каля берагоў Іспаніі, магло перавозіць тэхналогіі для ядзернай падлодкі КНДР

З’явіліся новыя падрабязнасці караблекрушэння.

Расійскае грузавое судна Ursa Major («Вялікая Мядзведзіца»), якое, меркавалася, перавозіла кампаненты двух ядзерных рэактараў для падводных лодак у Паўночную Карэю, затанула ў Міжземным моры пасля серыі загадкавых выбухаў. Паводле адной з версій, можа ісціся пра спробу сарваць перадачу Пхеньяну адчувальных расійскіх ядзерных тэхналогій. Пра гэта гаворыцца ў расследаванні CNN са спасылкай на даныя іспанскіх следчых, крыніцы і аналіз перамяшчэння судна.

Судна затанула 23 снежня 2024 года прыкладна за 100 кіламетраў ад узбярэжжа Іспаніі. З таго часу абставіны здарэння заставаліся засакрэчанымі, аднак CNN сцвярджае, што вакол карабля назіралася незвычайная ваенная актыўнасць.

Паводле звестак тэлеканала, над месцам крушэння як мінімум двойчы праляталі амерыканскія самалёты WC-135R, вядомыя як «ядзерныя нюхачы» — яны прызначаныя для пошуку слядоў радыяактыўных матэрыялаў і звычайна выкарыстоўваюцца пры маніторынгу ядзернай актыўнасці Расіі, Ірана і КНДР.

Акрамя таго, праз тыдзень пасля затаплення да абломкаў прыбыло расійскае судна Yantar, якое заходнія краіны неаднаразова абвінавачвалі ў шпіянажы і дыверсійнай дзейнасці ў водах НАТА. Паводле інфармацыі крыніцы CNN, пасля яго з’яўлення былі зафіксаваныя яшчэ чатыры выбухі.

Іспанскія ўлады афіцыйна амаль не каментавалі інцыдэнт. Толькі ў лютым 2026 года ўрад Іспаніі прызнаў, што капітан судна паведаміў следчым пра перавозку «кампанентаў двух ядзерных рэактараў, падобных да тых, што выкарыстоўваюцца на падводных лодках».

Пры гэтым капітан, паводле расследавання, не змог пацвердзіць, ці ўтрымлівалі рэактары ядзернае паліва.

Судна Ursa Major, таксама вядомае як Sparta III, належала звязанай з расійскімі ўладамі кампаніі «Абаронлагістыка». Раней яно выкарыстоўвалася ў сірыйскай кампаніі Расіі для перавозкі вайсковай тэхнікі.

11 снежня 2024 года карабель выйшаў з Санкт-Пецярбурга. У афіцыйных дакументах канчатковым пунктам маршруту пазначаўся Уладзівасток. У грузавой дэкларацыі значыліся два буйныя «люкі», 129 пустых кантэйнераў і два вялікія партовыя краны Liebherr.

Аднак, як адзначае CNN, іспанскія следчыя ўсумніліся ў логіцы такога маршруту: судна фактычна адпраўлялася з аднаго расійскага порта ў іншы, нягледзячы на наяўнасць развітай чыгуначнай сеткі.

Паводле расследавання, капітан судна Ігар Анісімаў пазней прызнаўся іспанскім следчым, што канчатковым пунктам дастаўкі мог стаць паўночнакарэйскі порт Расон. Мяркуецца, менавіта туды павінны былі даставіць два рэактары.

Журналісты CNN звязваюць магчымую перадачу тэхналогій з умацаваннем супрацоўніцтва паміж Масквой і Пхеньянам пасля накіравання паўночнакарэйскіх вайскоўцаў у Расію восенню 2024 года для ўдзелу ў баях у Курскай вобласці.

Расследаванне таксама звяртае ўвагу на апублікаваныя КНДР у снежні 2025 года фотаздымкі першай паўночнакарэйскай атамнай падлодкі. На здымках лідар краіны Кім Чэн Ын аглядае корпус субмарыны, аднак прыкмет дзейнага рэактара на выявах не бачна.

Паводле версіі іспанскіх следчых, першым трывожным сігналам стала рэзкае запаволенне Ursa Major 22 снежня. Тады экіпаж паведаміў выратавальнікам, што праблем няма. Аднак ужо на наступны дзень на правым борце судна адбыліся тры выбухі ў раёне машыннага аддзялення. Загінулі два чальцы экіпажа.

14 маракоў эвакуяваліся на выратавальнай шлюпцы і былі падобраныя іспанскімі выратавальнікамі. Пазней да месца прыбыў расійскі ваенны карабель «Іван Грэн», які раней суправаджаў Ursa Major.

Паводле CNN, праз некаторы час пасля прыбыцця «Івана Грэна» над раёнам былі выпушчаныя сігнальныя ракеты, пасля чаго сейсмолагі зафіксавалі яшчэ чатыры выбухі. Праз паўтары гадзіны судна канчаткова затанула.

Следства таксама вывучала характар пашкоджанняў корпуса. Кампанія-ўладальнік пазней заявіла, што ў борце выявілі адтуліну памерам каля 50 на 50 сантыметраў, а метал быў загнуты ўнутр.

Адна з версій іспанскага расследавання прадугледжвае выкарыстанне суперкавітацыйнай тарпеды тыпу Barracuda — высокахуткаснай зброі, якой, паводле ацэнак экспертаў, валодаюць усяго некалькі краін, уключаючы ЗША, Расію і Іран.

Праўда, частка апытаных CNN спецыялістаў лічыць такую версію малаімавернай. Некаторыя эксперты дапусцілі, што пашкоджанне больш падобнае на вынік усталявання магнітнай міны.

Афіцыйна ні Расія, ні Іспанія, ні ЗША не прадставілі канчатковых высноваў аб прычынах катастрофы. У Пентагоне адмовіліся ад каментароў. Некалькі заходніх чыноўнікаў у сферы бяспекі прызналі, што гісторыя выглядае «дзівна», але назвалі некаторыя высновы іспанскага расследавання занадта смелымі.

Абломкі судна цяпер ляжаць на глыбіні каля 2,5 кіламетра. Іспанскія ўлады заявілі, што пад’ём бартавога самапісца з такой глыбіні занадта складаны і небяспечны. Частка экспертаў, аднак, сумняваецца ў гэтым тлумачэнні і мяркуе, што «чорная скрыня» ўжо магла апынуцца ў адной з бакоў.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]