«Расіяне самі падставілі свой флот пад удары ЗСУ»

Чарнаморскі флот РФ страчвае ключавыя магчымасці.

Украінскія марскія дроны паразілі расійскія катэры «Соболь» і «Грачонок» проста каля Крымскага моста.

Што вядома пра гэтую атаку і чаму гэтыя катэры былі важныя для абароны моста?

Гэтыя пытанні сайт Charter97.org задаў капітану I рангу ВМС Украіны, кіраўніку ваенных праграм Цэнтра глабалiстыкі «Стратэгія XXI» Павалу Лакійчуку.

— Сістэма абароны Крымскага моста па-свойму ўнікальная. Па-першае, ён ахоўваецца сіламі Чарнаморскага флоту: процілодкавым дазорам, проціпаветранай абаронай. Гэта і процілодкавыя караблі брыгады аховы воднага раёна, і дывізіёны С-400, зенітна-ракетныя комплексы далёкага і бліжняга радыюсу дзеяння. Акрамя таго, там задзейнічаныя сілы і сродкі памежнай службы ФСБ Расіі, якія базуюцца ў Цемруку. Адна з іх ключавых задач — кантроль суднаходства па Керч-Енікальскім канале і ахова Крымскага моста. Дакладней, нават не толькі моста, а ўсяго Керчанскага пераходу: там і трубаправод, і энергаправод. Падбіты катэр «Соболь» — якраз адзін з катэраў памежнай службы ФСБ.

Непасрэдную ахову гэтага аб’екта таксама ажыццяўляе брыгада Расгвардыі, дыслакаваная ў Керчы. Гэта адзіная брыгада гэтай структуры, якая, акрамя звычайных сродкаў, мае на ўзбраенні яшчэ і атрад баявых катэраў. Навошта ім дэсантныя катэры — пытанне асобнае, але асноўныя задачы па непасрэднай ахове моста ўскладзены менавіта на Расгвардыю. Катэр «Грачонок» быў паражоны менавіта ў іх.

— Ці можна разглядаць гэты ўдар як пачатак новай аперацыі па знішчэнні Крымскага моста? Якія сродкі паражэння цяпер мае Украіна для такой задачы?

— Насамрэч deep strike і mid strike — гэта элементы адной аперацыі Сіл абароны Украіны. Па стратэгічных, аператыўных і тактычных мэтах яны могуць адрознівацца, але сутнасць зводзіцца да аднаго: на поўдні праводзіцца паветраная аперацыя, прабіваецца акно ў проціпаветранай абароне праціўніка.

Таму мы чуем пра знішчэнне сродкаў назірання, радыёлакацыйных сістэм, дывізіёнаў СПА. Дзесьці на заходнім узбярэжжы Крыма прабіваецца такое «акно», а далей у яго заходзяць сродкі розных службаў Украіны — ад Сіл беспілотных сістэм да «Альфы» СБУ і ГУР МА. Яны працуюць пераважна па далёкіх мэтах.

Таму прыкладна адначасова пачынаюць гарыць Гвардзейскае, Севастопаль, Феадосія, Цемрук, Наварасійск, Туапсэ. Тут не варта жорстка раздзяляць сродкі паражэння. Тое, што ўдаецца рэалізоўваць такія камбінаваныя ўдары, сведчыць пра рост тактычных навыкаў ЗСУ. Гэта не толькі «жалеза». Сродкі паражэння — гэта добра, але без філіграннай працы розных службаў, каардынацыі і ўзаемадзеяння аперацыі такога маштабу рэалізаваць надзвычай складана.

Ёсць удары па партах. З аднаго боку, гэта расійская нафтаперапрацоўка — нашы «кінетычныя санкцыі», груба кажучы. Гэта танкерны флот, тэрміналы, нафтаперапрацоўчыя заводы.

Тэрміналы ў Крыме — крыху іншая гісторыя. Пасля удараў па Феадосіі і нафтабазах у Армянску расійскія вайскоўцы на поўдні адчуваюць сур’ёзныя праблемы з гаруча-змазачнымі матэрыяламі. Гэта ўжо прыкладнае прымяненне. Былі ўдары па базе «Іскандэраў» у Крыме. Яшчэ раней — знішчэнне пускавых установак «Бастыён», берагавых ракетных комплексаў, пляцовак запуску «Шахедаў». Гэта самаабарона.

Калі мы, напрыклад, б’ём па Наварасійску, то там тэрмінал «Шэшхарыс» — галоўны расійскі нафтавы тэрмінал — знаходзіцца ў 200–300 метрах ад вайсковага порта, пункта базавання Наварасійскай ваенна-марской базы на беразе Цемескай бухты. Натуральна, калі туды ляцяць дроны, частка з іх працуе па ёмістасцях з нафтай, а частка — па расійскіх караблях у вайсковым порце. Акно прабіта, фортачка адкрытая. У гэтую фортачку заляцелі — і працуюць.

— За апошнія дзве тыдні ЗСУ нанеслі шэраг удараў па Чарнаморскім флоце РФ. У прыватнасці, у Севастопальскай бухце былі атакаваныя БДК «Ямал» і «Мікалай Фільчанкоў», якія, паводле дадзеных ГУР, выведзены з ладу. Якія пашкоджанні маглі атрымаць гэтыя караблі і наколькі крытычнай з’яўляецца іх страта для Расіі?

— Калі паглядзець на апошнія ўдары, то яны наносіліся па шасці расійскіх вялікіх дэсантных караблях, плюс яшчэ па адным неідэнтыфікаваным караблі. Гэта ўкраінскія караблі «Славуціч» і «Канстанцін Альшанскі», якія былі захоплены Расіяй пасля акупацыі Крыма. «Канстанцін Альшанскі» аднатыпны з расійскімі вялікімі дэсантнымі караблямі праекта 775.

На «Славуціч» і «Канстанціна Альшанскага» камандаванне Чарнаморскага флоту РФ даўно паклала вока. Іх выкарыстоўваюць як донараў канструктыўных элементаў, абсталявання — усяго, што можна зняць для сваіх караблёў. Але па меры ўбыцця асноўнага складу дэсантных караблёў, у тым ліку дзякуючы нашым Сілам беспілотных сістэм, расіяне разглядаюць іх як магчымасць папоўніць склад флоту.

Усе астатнія вялікія дэсантныя караблі, якія на той момант знаходзіліся ў Севастопалі, стаялі ў рамонце — або на 13-м суднарамонтным заводзе, або на іншых стаянках. Па іх ужо прылятала ў мінулым годзе і раней. Для расійскіх акупантаў Севастопаль — адзіная паўнавартасная суднарамонтная база.

Расіяне самі зрабілі глупства ў 2014 годзе, абвясціўшы, што галоўная суднарамонтная база Чарнаморскага флоту цяпер будзе ў Севастопалі. Ім няма дзе рассяродзіцца. Цяпер яны хаваюцца ў Наварасійску, але рамантавацца ўсё роўна ідуць у Севастопаль — пад удары ЗСУ. Для Украіны гэта правільны падыход.

Відавочна, камандаванне ВМС Украіны або ГУР МА мела інфармацыю, што цыкл рамонту караблёў заканчваецца і яны могуць быць уведзены ў баявы склад флоту. Значыць, што трэба зрабіць? Падоўжыць гэты рамонт — на месяц, на годзік. Таму яны і былі атакаваныя.

Гэта падобна да сітуацыі з расійскай нафтавай галінай. Адзін удар па нафтаперапрацоўцы можа здавацца нязначным. Але калі біць сістэмна, з’яўляецца сукупны эфект. Вы ўдарылі па нафтаперапрацоўчым заводзе — ён спыніўся. Замест таго каб вырабляць паліва, спачатку людзі тушаць пажар, потым два-тры месяцы або паўгода ідуць рамонты. Замест таго каб прыносіць грошы і бензін, завод пачынае пажыраць рэсурсы.

Тое самае з гэтымі караблямі. Замест таго каб дубляваць Крымскі мост, хадзіць паміж Наварасійскам, Феадосіяй і Севастопалем, перавозіць снарады і іншую брыдоту для расійскіх акупантаў на поўдні Украіны, яны працягнуць стаяць на заводзе. У лепшым выпадку — яшчэ некалькі месяцаў. У горшым — канчаткова, да канца свайго веку.

— Наколькі ўсе гэтыя страты набліжаюць Чарнаморскі флот РФ да поўнай ліквідацыі? Калі ён ужо не зможа цалкам выконваць свае функцыі?

— Нарэшце я чую ад журналіста правільнае пытанне. Часцей пытаюць: на колькі працэнтаў знішчаны Чарнаморскі флот? Колькі працэнтаў карабельнага складу страчана? Гэта няправільнае пытанне.

Бо адна справа — крэйсер «Масква», другая — вялікі дэсантны карабель, трэцяя — ратавальнае судна «Камуна», чацвёртая — катэр «Грачонок». Тут агульную суму не падлічыш.

Галоўнае — гэта здольнасць флоту выконваць задачы. У 2022 годзе перад ім стаялі чатыры асноўныя задачы. Першая — блакада ўкраінскага ўзбярэжжа і марскі дэсант. Можна раздзяляць гэтыя задачы, а можна разглядаць разам як марскую дэсантную аперацыю.

Другая — падтрымка сухапутных войскаў на прыморскім напрамку і лагістычныя аперацыі. Іх таксама можна раздзяляць, а можна аб’ядноўваць.

І апошняя — удзел у ракетных ударах па тэрыторыі Украіны.

З гэтых задач расіяне цяпер могуць выконваць толькі адну: наносіць ракетныя ўдары па Украіне з акваторыі Цемескай бухты або з цэнтральнай і ўсходняй часткі Чорнага мора. Вось такая дынаміка.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]