Навальнага атруцілі «адным з самых небяспечных ядаў сучаснасці»
- 20.04.2026, 11:19
- 2,568
Ідзе гаворка пра рэчыва, звязанае з ядам амазонскай жабкі.
Праз два гады пасля смерці расійскага апазіцыянера Аляксея Навальнага міжнароднае расследаванне выявіла новую версію прычын гібелі. Францыя, Германія, Вялікабрытанія, Швецыя і Нідэрланды заявілі пра выяўленне слядоў рэдкага нейратаксіну — эпібатыдзіну — у яго арганізме, піша Le Monde (пераклад — сайт Charter97.org).
Гэта рэчыва прыроднага паходжання, якое выдзяляецца крошачнай жабкай Epipedobates tricolor, якая жыве ў Эквадоры. Таксін у сотні разоў мацнейшы за марфін і ўздзейнічае на нервовую сістэму. У выніку ўзнікаюць параліч, спыненне дыхання і хуткая смерць. Спецыялісты адзначаюць, што эфектыўнага проціяддзя не існуе.
Навальны памёр 16 лютага 2024 года ў калоніі «Палярны воўк» за Палярным кругам. Афіцыйная версія расійскіх уладаў — «раптоўнае пагаршэнне самаадчування» — не суправаджалася падрабязнымі тлумачэннямі. Аднак апублікаваныя пазней фатаграфіі і сведчанні ўказвалі на прыкметы цяжкага атручвання.
Выяўленне эпібатыдзіну выклікае пытанні. Рэчыва сустракаецца выключна ў трапічных рэгіёнах, за тысячы кіламетраў ад месца гібелі палітыка. Вучоныя дапускаюць, што таксін мог быць сінтэзаваны ў лабараторыі. Яго хімічная структура была расшыфраваная толькі ў 1990-х, пасля чаго з’явіліся дзясяткі спосабаў штучнага атрымання.
Асаблівую ўвагу прыцягнула цікавасць да гэтага рэчыва з боку расійскіх навуковых структур. У 2013 годзе супрацоўнікі інстытута ДзяржНДІАХТ, вядомага распрацоўкай нервова-паралітычных рэчываў тыпу «Навічок», публікавалі даследаванні па сінтэзе эпібатыдзіну. Пазней вывучаліся і метады яго выяўлення ў арганізме.
Эксперты адзначаюць, што эпібатыдзін стабільны, доўга захоўваецца ў арганізме і здольны пранікаць у мозг. Гэта робіць яго патэнцыйна зручным інструментам для схаваных атручванняў.
Гісторыя рэчыва ўзыходзіць у XIX стагоддзе, калі еўрапейскія вучоныя ўпершыню апісалі атрутных трапічных жаб, таксіны якіх выкарыстоўваліся карэннымі народамі. Аднак толькі сучасныя тэхналогіі дазволілі раскрыць уласцівасці гэтых злучэнняў — і, як высвятляецца, іх магчымае прымяненне выходзіць далёка за межы навукі.
Расследаванне працягваецца, але ўжо цяпер эпібатыдзін называюць адной з найбольш верагодных прычын гібелі Навальнага — і адным з самых небяспечных ядаў сучаснасці.