Галоўны парадокс

Калі свядомасць становіцца полем бітвы — трэба навучыцца тут абараняцца і наступаць.

Здаецца, што свет становіцца ўсё менш бяспечным і ў цэлым набліжаецца да мяжы глабальнай вайны. Але, як ні парадаксальна, можа адбыцца і наадварот. Дзве вялікія вайны даказваюць, што больш моцная дзяржава не можа перамагчы і навязаць сваю волю ваенным шляхам.

Мы прывыклі высмейваць няздольнасць расійскай ваеннай машыны, але гэта наш псіхалагічны ахоўны механізм: аб'ектыўна на старце поўнамаштабнай вайны расійская перавага была грандыёзнай. І нягледзячы на гэта, за 4 гады ваенным шляхам Расія не дасягнула ніводнай стратэгічнай мэты. Перш за ўсё недасягальнай застаецца галоўная мэта — пазбавіць Украіну суверэнітэту праз навязаныя абмежаванні і марыянетачны ўрад.

Яшчэ большы разрыў у магчымасцях мы бачым у іранскай вайне. Амерыканская ваенная машына не проста з'яўляецца наймацнейшай на планеце — яна пераўзыходзіць дзясяткі іншых, разам узятых. І нягледзячы на гэта, Амерыка далёкая ад дасягнення стратэгічных мэтаў, найперш адносна змены рэжыму на такі, з якім можна было б дамаўляцца.

Забойства дзесяткаў высокапастаўленых чыноўнікаў прывяло да таго, што ўлада перайшла да яшчэ менш схільных да перамоваў асоб. А абяцаныя атакі на грамадзянскую інфраструктуру паставяць ЗША ў адзін шэраг з Расіяй і канчаткова пазбавяць саюзнікаў як па-за межамі, так і ўнутры Ірана.

Дакладна так гэта працуе і ў адваротным кірунку. Колькі б шкоды ні нанесла Украіна расійскай эканоміцы, гэта не прывядзе да змянення расійскай палітыкі, хіба што да спынення вайны з-за няздольнасці яе весці — да таго моманту, пакуль назапашванне рэсурсаў не дасць магчымасці яе аднавіць. Перамога магчымая толькі ў выпадку глыбокіх палітычных зменаў, такіх як распад і фармаванне новых незалежных дзяржаў, — але гэтага нельга дасягнуць ваеннымі метадамі.

Такім чынам, Тайвань цяпер можа адчуваць сябе ў большай бяспецы, чым раней (вядома, пры ўмове актыўнай падрыхтоўкі да абароны). Пекіну не патрэбная разбамбаваная скала, ім патрэбны высокатэхналагічны Тайвань, каб ім валодаць.

Гонка ўзбраенняў, якая цяпер пачынаецца ў свеце, парадаксальным чынам можа прывесці да таго, што войнаў больш не будзе: патэнцыйныя агрэсары будуць бачыць цану вайны і рэалістычна ацэньваць (нізкія) перспектывы дасягнення стратэгічных мэтаў ваенным шляхам.

Хіба што ахвярамі стануць тыя, хто выбера шлях пацыфізму і не будзе рыхтавацца да вайны, застаючыся неабароненымі і становячыся наглядным прыкладам прынцыпу «хочаш міру — рыхтуйся да вайны» (у дужках адзначу, што ва Украіне і цяпер, на 15-м годзе супрацьстаяння, ёсць тыя, хто гэтага прынцыпу не разумее). А лепш за ўсё павучыцца гэтаму ў ўзброенай да зубоў і заўсёды гатовай да татальнай абароны Швейцарыі.

Але супрацьстаянне дзяржаў нікуды не дзенецца. Гэта азначае, што вайна ўсё больш будзе пераходзіць у кагнітыўную сферу — туды, дзе полем бою з'яўляецца свядомасць. Вельмі мала краін сёння актыўна працуюць у гэтай сферы, і, на жаль, наш вораг якраз сярод наймацнейшых і найбольш дасведчаных. Пакуль нас ратуе іх традыцыйная непаваротлівасць, а зусім не наша здольнасць абараняцца і тым больш не наша здольнасць нанесці адказны ўдар.

Я неаднаразова пісаў, што ў 2014 годзе Расія магла б дамагчыся без вайны значна большага, чым з дапамогай узброеных сіл. Расійскія грошы, расійская культура і расійская агентура маглі з часам выправіць адхіленне Украіны ў бок Еўропы і дэмакратыі. У рэшце рэшт паглядзіце на Грузію — характэрная для 2014 года фраза «чаму Грузіі ўдалося» цяпер гучыць як насмешка.

Ваенным шляхам Расія захапіла дзве невялікія грузінскія аўтаноміі, а неваенным — усю краіну. Дарэчы, адасобленасць грузінскай мовы не перашкодзіла: заўсёды знойдзецца дастаткова калабарантаў. Таксама і Беларусь упала ў рукі Масквы без вайны.

Калі свядомасць становіцца полем бітвы — трэба навучыцца тут абараняцца і наступаць. Трэба вывучыць свае ўразлівасці і ліквідаваць іх (ужо толькі лянівы не напісаў, што «супрацьдзеянне дэзінфармацыі» — памылковая канцэпцыя, бо хлусня абыдзе паўсвету, пакуль праўда абуе боты).

Трэба вывучыць уразлівасці цяперашніх і магчымых будучых ворагаў. Трэба развіць абарончыя і наступальныя магчымасці — і гэта можа аказацца зусім не тым, пра што вы думаеце.

«Вайна — гэта працяг палітыкі іншымі сродкамі», — казаў Клаўзевіц. Сёння палітыка становіцца працягам вайны іншымі сродкамі.

Але за спыненне такіх войнаў не даюць Нобелеўскую прэмію міру.

Валерый Пекар, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]