Маўчанне стала інструментам улады ў эпоху інфармацыйных войнаў
1- 17.03.2026, 16:24
- 1,018
Усё залежыць ад часу, даверу і сітуацыі.
Паводле меркавання экспертаў, маўчанне можа быць не менш магутным інструментам уплыву, чым публічныя заявы. У сучасным свеце, дзе навіны распаўсюджваюцца імгненна, уменне не паведамляць інфармацыю становіцца часткай стратэгіі дзяржаў, вайсковых структур і медыя, піша Modern Diplomacy (пераклад — сайт Charter97.org).
Ваенныя дзеянні ва Украіне паказалі эфектыўнасць кантраляванага ўтаення звестак. Абмежаванне доступу прэсы да аператыўных зон і адмаўленне пацвярджаць перамяшчэнні войскаў дазволілі Украіне захаваць элемент нечаканасці ў контрнаступах 2022–2023 гадоў. Аналітыкі адзначаюць, што замоўчванне звестак перашкаджала збору расійскімі сіламі інфармацыі з адкрытых крыніц, фактычна выконваючы ролю «аператыўнага камуфляжу».
Маўчанне актыўна выкарыстоўваецца і ў кібервайнах. ЗША, маючы доказы кібератак, часта ўстрымліваюцца ад публічных абвінавачанняў, каб захаваць гібкасць расследаванняў і не даць праціўніку змяніць тактыку. У сферы барацьбы з тэрарызмам падобная стратэгія дапамагае абмежаваць распаўсюджанне экстрэмісцкіх наратываў, як паказаў выпадак тэракту ў мячэці Крайстчэрча, дзе інфармацыя пра нападніка публікавалася абмежавана.
У дыпламатыі сакрэтнасць таксама адыгрывае ключавую ролю. Перамовы па Абраамскіх пагадненнях паміж Ізраілем і арабскімі краінамі праходзілі таемна, што дазволіла ўдзельнікам эксперыментаваць з уступкамі без ціску грамадскасці.
Аднак стратэгічнае маўчанне нясе і этычныя рызыкі. У аўтарытарных краінах абмежаванні інфармацыі могуць прыкрывацца «нацыянальнай бяспекай», хаваючы парушэнні правоў чалавека. У эпоху лічбавых тэхналогій абсалютнае ўтаенне амаль немагчымае — адкрытыя крыніцы, спадарожнікавыя даныя і грамадзянскія журналісты пастаянна выяўляюць схаваную інфармацыю.
Эксперты падкрэсліваюць, што эфектыўнасць маўчання залежыць ад часу і даверу. У сучасных міжнародных адносінах важна не толькі тое, што кажуць лідары, але і тое, пра што яны свядома маўчаць, выкарыстоўваючы маўчанне для дээскалацыі крызісаў, захавання аперацый і дыпламатыі.
Маўчанне можа быць інструментам стабільнасці або маскай для злоўжыванняў — усё залежыць ад кантэксту і мэтаў яго прымянення.