«ЗША могуць жорстка пакараць Лукашэнку»

Генерал СБУ патлумачыў, што можа стаяць за загадкавымі рэйсамі іранскага Boeing у Мінск.

У Мінск зноў прыляцеў іранскі грузавы Boeing 747-281F авіякампаніі Fars Air Qeshm. Гэты борт ужо з’яўляўся ў Беларусі ў канцы жніўня, пасля чаго здзяйсняў загадкавыя рэйсы праз тэрыторыю Расіі. Самалёт знаходзіцца пад санкцыямі ЗША, а яго авіякампанію звязваюць з перавозкай ваенных і спецыяльных грузаў у інтарэсах Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі.

Для чаго іранскі Boeing зноў прыляцеў у Мінск? З чым можа быць звязаная такая актыўнасць гэтага самалёта? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з генерал-маёрам СБУ ў запасе Віктарам Ягунам:

— Тут я б звярнуў увагу не столькі на адзін канкрэтны рэйс, колькі на паўтаральнасць маршруту. 8 верасня Boeing 747-281F з рэгістрацыйным нумарам EP-FAB зноў прыбыў з Тэгерана ў Мінск. Гэта ўжо як мінімум трэці такі візіт за апошнія тыдні. Да гэтага самалёт знаходзіўся ў Беларусі 26–28 жніўня, прычым 27 жніўня здзейсніў амаль пяцігадзінны палёт над тэрыторыяй Расіі, пасля чаго вярнуўся ў Мінск.

Самалёт і яго аператар Qeshm Fars Air знаходзяцца пад амерыканскімі санкцыямі з 2019 года. І гэта прынцыпова важная дэталь. Міністэрства фінансаў ЗША прама ўказвала, што гэтая авіякампанія ажыццяўляла перавозкі ў інтарэсах падраздзялення «Кудс» Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі, у тым ліку дастаўляла ўзбраенне і ваенную маёмасць у Сірыю. Больш за тое, непасрэдна сам самалёт EP-FAB быў унесены OFAC у пералік маёмасці санкцыйнай авіякампаніі.

Таму версія выключна пра звычайныя камерцыйныя перавозкі выглядае недастатковай для тлумачэння такой актыўнасці. Аднак сцвярджаць, што менавіта цяпер самалёт перавозіў зброю, мы не можам. Адкрытыя сістэмы назірання дазваляюць вызначыць маршрут паветранага судна, але не змесціва яго грузавых адсекаў.

Найбольш лагічна разглядаць некалькі магчымых варыянтаў. Першы — перавозка ваенных грузаў або прадукцыі двайнога прызначэння: камплектуючых для беспілотнікаў, электронікі, абсталявання, боепрыпасаў або асобных кампанентаў узбраення. Другі — фармаванне ўстойлівага лагістычнага канала Іран — Беларусь — Расія. Беларусь у такой схеме вельмі зручная як прамежкавы хаб: пасля дастаўкі самалётам груз можа далей перамяшчацца аўтамабільным, чыгуначным або паветраным транспартам ужо ва ўмовах значна меншай міжнароднай празрыстасці і кантролю.

Нельга выключаць і яшчэ адну версію — двухбаковы характар такіх перавозак. То бок самалёт можа не толькі дастаўляць іранскую прадукцыю, але і вывозіць з Беларусі або Расіі абсталяванне, тэхналогіі або асобныя кампаненты, якія ўяўляюць цікавасць для Тэгерана.

Таму галоўную выснову я б сфармуляваў так: важна не само з’яўленне аднаго Boeing, а фармаванне рэгулярнага маршруту паміж Іранам, Беларуссю і Расіяй. Калі такія рэйсы будуць працягвацца, гэта ўжо будзе выглядаць не як эпізадычная перавозка, а як элемент устойлівай ваенна-лагістычнай інфраструктуры трох рэжымаў.

— Міністр фінансаў ЗША Скотт Бессент ужо папярэдзіў краіны і кампаніі пра наступствы дапамогі Ірану. Чым Вашынгтон можа адказаць рэжыму Лукашэнкі, калі пацвердзіцца яго ваеннае супрацоўніцтва з Тэгеранам?

— Інструментаў у Вашынгтона дастаткова, і папярэджанне Бессента ў дадзеным выпадку варта ўспрымаць сур’ёзна. У апошнія тыдні Міністэрства фінансаў ЗША прама абазначыла авіяцыю, марскія перавозкі, фінансавыя аперацыі, тэхналогіі і іншыя каналы як напрамкі далейшага ціску не толькі на Іран, але і на тых, хто дапамагае Тэгерану абыходзіць санкцыі.

Калі будзе ўстаноўлена, што беларускія дзяржаўныя структуры, прадпрыемствы або банкі свядома забяспечвалі ваенныя перавозкі ў інтарэсах КВІР, ЗША могуць перайсці ад палітычных заяў да адрасных другасных санкцый. Пад удар патэнцыйна могуць трапіць не толькі асобныя чыноўнікі. Можа ісці гаворка пра структуры, якія забяспечваюць прыём і абслугоўванне самалётаў, наземную лагістыку, запраўку, тэхнічнае абслугоўванне і рамонт, грузавыя аперацыі, фінансавыя разлікі і далейшае перамяшчэнне грузаў.

Міністэрства фінансаў ЗША яшчэ пры ўвядзенні санкцый супраць Qeshm Fars Air асобна папярэджвала, што абслугоўванне, тэхнічная падтрымка, запраўка і іншыя паслугі санкцыйным авіякампаніям могуць ствараць сур’ёзныя санкцыйныя рызыкі для адпаведных кампаній і пастаўшчыкоў.

Асабліва адчувальным напрамкам застаецца банкаўская сфера. Замежныя фінансавыя ўстановы, якія свядома праводзяць значныя аперацыі ў інтарэсах санкцыйных структур, могуць сутыкнуцца з абмежаваннем доступу да амерыканскай фінансавай сістэмы, карэспандэнцкіх рахункаў і даляравых разлікаў. Праблема для Мінска ў тым, што рэжым Лукашэнкі і без таго знаходзіцца пад сур’ёзнымі санкцыямі. Аднак у гэтым выпадку Вашынгтон можа пайсці глыбей — ударыць менавіта па той інфраструктуры, якая забяспечвае ваенна-тэхнічнае супрацоўніцтва Ірана, Беларусі і Расіі.

Я б таксама не разглядаў гэтыя рэйсы асобна ад больш шырокай карціны. Масква, Тэгеран і Мінск усё актыўней выкарыстоўваюць магчымасці адзін аднаго для абыходу санкцый, арганізацыі лагістыкі і ваенна-тэхнічнага ўзаемадзеяння.

Калі Беларусь сапраўды ператвараецца ў перавалочную базу для санкцыйных іранскіх ваенных перавозак, для Лукашэнкі гэта азначае пераход яшчэ адной рысы: ад ролі палітычнага і ваеннага саюзніка Масквы — да непасрэднага ўдзелу ў інфраструктуры, якая абслугоўвае інтарэсы КВІР. А гэта ўжо дае Вашынгтону значна больш падстаў для прымянення жорсткіх другасных санкцый.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]