Ручное кіраванне над РФ: на што здольныя ўкраінскія рэактыўныя дроны «Барс»

Інтэрв'ю з распрацоўнікам.

Украіна нарошчвае ўдары па ваенных аб'ектах расіян у далёкім тыле і мае ўласныя рэактыўныя дроны. Сярод іх – дрон-ракета «Барс».

Распрацоўнік ракет «Барс» распавёў РБК-Украіна, як інжынеры пастаянна мадэрнізуюць уласныя распрацоўкі, у чым унікальнасць рэактыўных БпЛА і ў чым прынцыповая розніца паміж рэактыўным дроном і ракетай. З меркаванняў бяспекі імя суразмоўцы не раскрываецца.

– Раскажыце, з чаго пачалася распрацоўка «Барса»?

– Распрацоўка «Барса» пачалася ў 2023 годзе. З пачатку поўнамаштабнага ўварвання наша каманда энтузіястаў ставіла перад сабой мэту максімальна зладжана працаваць з войскам, таму пачыналі як валанцёры. І адпаведна дзякуючы шырокаму колу камунікацыі з вайскоўцамі мы неаднаразова чулі ад іх запыты адносна неабходнасці стварэння сучаснага ўзбраення.

Калі коратка, то гэта можна перадаць банальнай фразай: «Нам трэба чымсьці адказваць і адказваць годна ворагу і знішчаць яго не толькі на нашай тэрыторыі, але і на яго тэрыторыі».

Таму, адпаведна, пачаўся пошук такога рашэння. Мы пачалі разважаць, якім чынам можна забяспечыць нашы сілы абароны тым сродкам, які дасць ЗСУ магчымасць сапраўды наносіць разбуральны, кваліфікаваны адказ.

Сярод нас былі і застаюцца да сёння людзі, якія займаліся авіяцыйнай справай і авіямадэляваннем, адсюль і пэўны знешні выгляд «Барса», які сапраўды падобны да самалёціка.

Пры стварэнні рэактыўнага дрона мы сутыкнуліся, калі не з крытыкай, дык дакладна з насцярожанасцю, бо тады найлепшым рашэннем для БпЛА цяжкага класа, здольнага несці ад 10 да 15 кілаграмаў баявой часткі, былі рухавікі ўнутранага згарання.

Але мы пастаянна рухаліся ў сваёй інжынернай думцы, у сваіх тэстах і разумелі, што гэта павінна быць нешта хуткае.

– Якія базавыя характарыстыкі «Барса»?

– Калі коратка, гэта рэактыўны рухавік, баявая частка 22,5 кілаграма, далёкасць да 700 км. Але можна сказаць, што на сёння гэта ўжо далёкасць да 1000 км, баявая частка – да 60 кг, і хуткасць звыш 700 км/гадз.

– Колькі прыкладна часу мінула ад першага доследнага ўзору да серыі?

– Калі браць ад першага базавага ўзору да сённяшняга, то ў нас толькі «інжынерна афіцыйных» мадэрнізацый і ітэрацый ужо, мабыць, звыш 40.

Але іх не варта аб’ядноўваць у нейкі адзін тып дронаў, бо ўвогуле сістэма «Барса» прадугледжваецца як модульная платформа, якая дазваляе яго выкарыстоўваць у розных плоскасцях з пункту гледжання прымянення.

То бок наша базавая мадульнасць дазволіла «Барсу» атрымаць тры асноўныя катэгорыі прымянення: гэта DeepStrike, «мідл-страйк» і «фронт-страйк». І менавіта мадульнасць дазволіла балансаваць паміж аб’ёмам паліва і вагой баявой часткі і стварыць некалькі мадыфікацый аднаго дрона.

Так, далейшая мадэрнізацыя, накіраваная на павелічэнне дыстанцыі паражэння і павелічэнне баявой часткі, пацягнула за сабой нязначныя змены ў форм-фактары, але аснова, закладзеная пры першых інжынерных разліках, засталася.

Найбольш складаныя рашэнні, штучны інтэлект і лакалізацыя

– Якія рашэнні на этапе распрацоўкі апынуліся самымі складанымі?

– Наша галоўная перавага — гэта развітая каманда R&D, якая не абмежаваная і «не зашораная» ў пошуку новых рашэнняў, што нават спачатку здаюцца зусім нерэалістычнымі або немагчымымі.

Усё ж найскладнейшае — гэта стабільнасць сувязі, бо сувязь — адзін з ключавых фактараў, якія забяспечваюць эфектыўнасць нашых БпЛА. Так, на сёння ў нас ёсць магчымасці анлайн-кіравання на тэрыторыі ворага.

– Як штучны інтэлект выкарыстоўваецца ў вашых дронах?

– Беспілотнікі па сваёй сутнасці прадугледжваюць адсутнасць чалавечага фактара. Таму інструменты, якія сёння нам даюць тэхналогіі AI, мы выкарыстоўваем і не цураемся іх на ўсіх узроўнях — ад распрацоўкі і вырашэння інжынерных задач да ўвасаблення машыннага зроку ў нашы сістэмы навядзення на мэту.

Так, мы карыстаемся гэтым інструментам і мы наблізіліся да даволі вагомых вынікаў, калі на так званай «фінальнай міле» перад пілотам ёсць дзве цалкам зразумелыя варыяцыі: альбо ты перадаеш кіраванне аптычнай сістэме данавядзення, альбо кіруеш сам.

– Ці працуеце вы над лакалізацыяй вытворчасці?

– Так, на сёння лакалізацыя «Барса» складае звыш 74 працэнтаў. Пакуль што ў нас адзіны важны закупны кампанент — гэта турборэактыўны рухавік. Без перабольшання мы збіраем іх па ўсім свеце, але ўжо прайшоў фінальныя тэсты рухавік нашага вытворчасці.

Міжнародная цікавасць, юрыдычны статус і планы на будучыню

– Ці ёсць цікавасць міжнародных партнёраў да вашага прадукту?

– Так, цікавасць ёсць і яна вельмі актыўная. Перамоўныя трэкі з партнёрамі на дзяржаўным узроўні ідуць на пастаяннай аснове, бо наш прадукт мае пацверджаную эфектыўнасць; нам ёсць чым пахваліцца, за нас у першую чаргу гавораць нашы эксплуатанты.

Мы ўжо маем сумеснае прадпрыемства на тэрыторыі Еўропы, і завод прыступае да сваёй працы ў пачатку верасня. Паводле нашых вытворчых планаў, першая прадукцыя ад сумеснага прадпрыемства будзе пастаўляцца нашым Сілам абароны, пачынаючы з 10 кастрычніка.

На сёння адзіным абмежаваннем для нарошчвання вытворчасці «Барсаў» з’яўляецца так званае «вузкае месца», і гэта нават не столькі аб’ёмы, колькі тэрміны паставак турборэактыўных рухавікоў.

Але такому маштабаванню сёння нічога не перашкаджае, асабліва пасля прадастаўленай дзяржавай магчымасці стварэння сумесных прадпрыемстваў. З выхадам на афіцыйны і зразумелы экспарт мы бачым магчымасці толькі павялічваць і нарошчваць вытворчыя магутнасці.

– Часам «Барс» называюць дроном, а часам ракетай. Як правільна?

– Напэўна, карэктней будзе называць яго ракетадронам. На карысць ракеты кажа наяўнасць рэактыўнага рухавіка. Але паколькі «Барс» можа кіравацца пілотам, ён можа крыху «залезці» ў клас дронаў.

Але калі браць чыста з юрыдычнага боку, то гэта пытанне, у якім нам зноў жа вельмі моцна дапамог адэкватны прафесійны падыход нашых вайскоўцаў. У нас вельмі хутка з’явіліся адпаведныя нарматыўныя дакументы, якія дазволілі максімальна хутка прымаць на ўзбраенне найноўшыя ўзоры зброі, у тым ліку і БпЛА.

Мы скарысталіся гэтай магчымасцю, таму мы адпаведна кодыфікаваныя як БпЛА. То бок юрыдычна мы — БпЛА, але фактычна мы — ракета.

– І напрыканцы — чым будуць адрознівацца «Барсы» будучыні ад серыйных узораў, якія выпускаюцца цяпер?

– Цяжка забягаць наперад, але я дакладна ведаю, што «Барс» заўсёды будзе прадуктам, які будзе выкарыстоўваць максімум інавацыйных рашэнняў.

Падсумоўваючы тое, над чым сёння працуе наша каманда, скажу так: гэта будзе хутчэй, ён будзе мець значна большую далёкасць, і гэта будзе з істотным змяненнем карыснай нагрузкі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]