Світан: Стратэгічны ракетаносец мог стаць мэтай украінскага падполля

Эксперт агучыў гістарычна абгрунтаваную версію.

У Амурскай вобласці РФ разбіўся стратэгічны бамбавік Ту-95МС. Такія самалёты Расія выкарыстоўвае для ўдараў па Украіне. Яны таксама ўваходзяць у склад расійскай ядзернай трыяды.

Сярод магчымых прычын крушэння называюць выбух паліва і тэхнічныя праблемы. Што насамрэч магло адбыцца з самалётам?

Такое пытанне сайт Charter97.org задаў палкоўніку ЗСУ ў запасе, ваеннаму эксперту і лётчыку-інструктару Раману Світану:

— Першае, што трэба ўлічваць, — гэта ўкраінцы, якія жывуць у гэтым рэгіёне Расіі, дзе разбіўся самалёт. Калісьці жыхары Чарнігаўскай і Палтаўскай губерняў Украіны масава перасяляліся на Далёкі Усход, на тэрыторыю так званага Зялёнага Кліна, або Закітайшчыны. Яны асвойвалі гэтыя землі, аралі цаліну. Украінцы жывуць там ужо больш за сто гадоў. Вядома, захаваліся і ўкраінскія назвы гарадоў, пасёлкаў і нават аэрадромаў.

Напрыклад, авіябаза «Украінка», а адносна недалёка ад яе, паводле далёкаўсходніх мер, знаходзіцца аэрадром Чарнігаўка. Гэта ўсё Далёкі Усход.

Пасля распаду Расійскай імперыі, больш за сто гадоў таму, там узнік рух за стварэнне Далёкаўсходняй Украінскай Народнай Рэспублікі. Прыблізна так, як ствараліся Украінская Народная Рэспубліка, Беларуская Народная Рэспубліка і іншыя нацыянальныя ўтварэнні.

Па сутнасці, гэта была наша ўкраінская рэспубліка. Наколькі памятаю, прыблізна ў 1923 годзе савецкія спецслужбы разграмілі ўкраінскі рух на Далёкім Усходзе. Яго кіраўніцтва было вымушана перабрацца ў Маньчжурыю, на тэрыторыю Кітая. А пасля распаду Савецкага Саюза ў 1991 годзе рабіліся спробы аднавіць украінскі рух у гэтым рэгіёне.

Гаворка пра Прыамур’е і іншыя тэрыторыі Далёкага Усходу, ад Байкала да Сахаліна, уключна з Сахалінам, да самага Паўночнага Ледавітага акіяна. На гэтых тэрыторыях гістарычна жывуць украінцы.

Зразумела, калі расіяне перакінулі туды свае самалёты Ту-95, якія пачалі запускаць ракеты па ўкраінскіх гарадах, гэта не магло пакінуць мясцовых украінцаў абыякавымі. Дарэчы, расійскія ракеты часам падалі і на расійскую тэрыторыю. Такое адбывалася ў раёне Каспія, Растоўскай вобласці і Краснадарскага краю.

Таму лічу, што там існуе ўнутраны супраціў. Нашы ўкраінцы, я называю іх неабыякавымі людзьмі, якія жывуць у тым ліку ў Амурскай вобласці, дапамагаюць Украіне. Прычым дапамагаюць па-рознаму.

Напрыклад, нядаўна гарэў Камсамольскі нафтаперапрацоўчы завод у Камсамольску-на-Амуры. І гэта адбывалася якраз у той час, калі мы наносілі ўдары па нафтаперапрацоўчых заводах у еўрапейскай частцы Расіі.

Прыблізна месяц таму здарыўся пажар на хімічным прадпрыемстве ў Амурскай вобласці, непадалёк ад вёскі Чарнігаўка. Я не выключаю, што падобныя здарэнні могуць быць звязаныя з дзейнасцю неабыякавых мясцовых украінцаў, якія такім чынам дапамагаюць Украіне.

Разумеючы, якую шкоду наносяць Украіне Ту-95, думаю, што крушэнне самалёта магло стаць вынікам спецаперацыі. Яе маглі правесці якраз нашы неабыякавыя ўкраінцы. Магчыма, гаворка ідзе пра дыверсію, у выніку якой адбыўся выбух у паветры.

Не выключаю і наўмыснага пашкоджання паліўнай сістэмы. У такім выпадку няспраўнасць магла прывесці да выбуху ўжо падчас палёту. То бок такі варыянт цалкам магчымы. Больш за тое, гэта мая першая думка.

Тым больш што Ту-95 вельмі старыя. Гэтым самалётам ужо больш за 50 гадоў. Яны і так даўно гатовыя разваліцца. Часам дастаткова адносна невялікага пашкоджання, каб такі самалёт перастаў выконваць свае функцыі.

У выніку ў расіян мінус адзін борт і сур'ёзныя страты сярод экіпажа. Прычым гэта непапраўная страта. Расіяне больш не вырабляюць Ту-95. Адпаведныя тэхналагічныя ланцужкі даўно разбураныя, а аднаўленне і мадэрнізацыя існуючых самалётаў звязаныя з сур'ёзнымі цяжкасцямі.

Да таго ж у Таганрогу, дзе праводзілася мадэрнізацыя гэтых самалётаў, расіяне цяпер таксама баяцца працаваць. Мы ўзялі Таганрог пад агнявы кантроль. Туды рэгулярна нешта прылятае, нешта выбухае.

Вось у такім кантэксце я б разглядаў навіну пра крушэнне Ту-95, што ўзляцеў з авіябазы Украінка.

— Да пачатку паўнамаштабнай вайны ў Расіі было каля 60 стратэгічных бамбавікоў Ту-95МС. Пасля аперацыі «Павуціна», іншых страт і вычарпання рэсурсу колькі такіх самалётаў магло застацца ў РФ? Наколькі хутка гэтае звяно расійскай ядзернай трыяды можа перастаць выконваць свае функцыі?

— Паветраная кампанента, стратэгічныя ракетаносцы, — гэта адна з трох складнікаў расійскай ядзернай трыяды. Ту-95 з'яўляецца адным з асноўных стратэгічных бамбавікоў Расіі. Хаця я б не сказаў, што менавіта ён галоўны. У расіян усё ж ёсць яшчэ і Ту-160.

У Ту-95МС ёсць унутраная барабанная пускавая ўстаноўка, якая змяшчае шэсць ракет Х-55 або Х-555. Гэта старыя ракеты. А мадэрнізаваныя Ту-95 могуць падымаць у паветра да васьмі ракет Х-101 на вонкавай падвесцы. Гэтыя самалёты ў свой час праходзілі мадэрнізацыю ў Таганрогу.

Таму казаць, што калі ўсе Ту-95 разваляцца, расіяне цалкам застануцца без паветранай кампаненты ядзернай трыяды, няправільна. У іх застануцца Ту-160. У такім кантэксце гэтае пытанне разглядаць нельга.

А вось старыя Ту-95 расіяне, вядома, будуць працягваць выкарыстоўваць. Яны будуць эксплуатоўваць іх па максімуме, пакуль тыя проста не пачнуць развальвацца. Справа ў тым, што кожны самалёт мае пэўны авіяцыйны рэсурс. Калі ён вычарпаны, неабходна праводзіць рамонт, мяняць вузлы і агрэгаты або пастаянна кантраляваць тэхнічны стан машыны. Перад кожным вылетам даводзіцца правяраць, ці здольны самалёт выканаць пастаўленую задачу. Але рана ці позна надыходзіць момант, калі самалёт проста перастае лятаць. Ён ужо не можа выконваць свае задачы і застаецца стаяць на аэрадроме. Пры гэтым фармальна такія машыны працягваюць лічыцца ў складзе авіяцыі.

Допусцім, у расіян лічацца 50 або 60 Ту-95, а насамрэч лятае толькі паўтара дзясятка. Гэта тыя самалёты, у якіх яшчэ захоўваецца лётны рэсурс. Прычым яго пастаянна падаўжаюць коштам іншых машын, якія стаяць на зямлі. З іх здымаюць асобныя вузлы і агрэгаты, а потым усталёўваюць на тыя борты, што яшчэ здольныя лятаць.

Таму можна даволі ўпэўнена казаць, што ў Расіі, магчыма, засталіся некалькі дзесяткаў Ту-95, якія стаяць на зямлі. Але рэальна лятучых самалётаў, паводле маёй ацэнкі, у іх паўтара-два дзясяткі, не больш за тое.

І гэтая колькасць пастаянна змяншаецца. Ці то з-за вычарпання авіяцыйнага рэсурсу, ці ў выніку такіх здарэнняў, як цяперашняе крушэнне, адной з магчымых прычын якога называюць выбух паліўнай сістэмы.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]