З маркетплэйса ў «банкрутплэйс»?

Кампанія Wildberries сутыкнулася з сур'ёзнымі фінансавымі рызыкамі.

Расійскія эксперты і СМІ ўсё гучней задаюцца пытаннем: ці абрынецца гігант Wildberries пад уласнай вагой? Аналітыкі выдання Inkazan сыходзяцца ў меркаванні: сама па сабе страта складаў ад удараў Узброеных сіл Украіны — яшчэ не прысуд. У маркетплэйса хапае рэсурсаў, каб аднавіць лагістыку, пераразмеркаваць таварныя патокі і ўтрымацца на плаву.

Як адзначае гендырэктар і заснавальнік Atomic Capital Аляксандр Зайцаў, кампанія дзейнічае адразу на двух франтах: аператыўна і стратэгічна. Wildberries пашырыла страхаванне заказаў і прыняла шэраг іншых прыцэльных мер падтрымкі прадаўцоў. Да таго ж, паводле слоў Зайцава, група актыўна шукае вольныя складскія плошчы ў Казахстане. Адначасова ўжо ўзводзіць гіганцкія лагістычныя паркі ў Алматы і Астане, куды можна перанакіраваць частку патокаў. На думку эксперта, гэта дапаможа памякчыць удар.

Аднак фінансавая падушка бяспекі не вырашае галоўнай праблемы — страты даверу прадаўцоў, упэўнены расійскі эканаміст Ілля Марголін. Ён папярэджвае: селеры, што страцілі тавар і апошнія грошы, пачнуць нанава ўзважваць, ці варта ўвогуле далей звязвацца з гэтай пляцоўкай.

Гэтую думку падтрымлівае і навуковы кіраўнік АНО «Нацыянальны цэнтр платформеннай эканомікі» Міхаіл Балдырэў. Паводле яго слоў, склады можна адбудаваць нанова, а лагістыку — перабудаваць (напрыклад, перакласці частку асартыменту на мадэль FBS, калі тавар захоўваецца ў самога прадаўца). Але калі бізнэсмен ужо перавёз астаткі тавару, рэкламныя бюджэты і капітал да канкурэнтаў, на іншую пляцоўку, вярнуць яго будзе складана. Балдырэў звяртае ўвагу, што калі селеры пабягуць з платформы, а пакупнікі стомяцца ад пастаянных затрымак і беднага асартыменту, то знакаміты эфект сеткі маркетплэйса можа даць трэшчыну.

Расійскія СМІ пішуць, што тытан расійскага рытэйлу сутыкнуўся з сур'ёзнымі фінансавымі рызыкамі, якія тэарэтычна могуць прывесці кампанію да банкруцтва. Але важная агаворка: да рэальнага калапсу маркетплэйсу цяпер далёка, кампанія працуе і выконвае абавязкі. Утім, заплюшчваць вочы на трывожныя званочкі эксперты таксама не раяць.

Прыводам для дыскусій стаў і падрабязны разбор справаздачнасці галоўнай юрасобы аб'яднанай кампаніі (ТАА «РВБ»). Наймацнейшы аргумент — велізарны доўг пры вельмі малым уласным капітале. Група RWB паведамляла паводле неаўдытаваных даных МСФЗ за 2025 год:

выручка — 1,187 трлн руб.;

чысты прыбытак — 55,3 млрд руб.;

крэдыты і пазыкі на канец года — каля 830,5 млрд руб.;

запазычанасць перад селерамі — 213,9 млрд руб.;

уласны капітал — усяго 2,44 млрд руб.;

грашовы паток ад бягучых аперацый — мінус 376,6 млрд руб.

Гэтыя лічбы прыведзены ў матэрыяле з разборам справаздачнасці, апублікаваным у «Клерку». Фінансавая карціна аб'яднанай структуры выглядае маштабна, але дыспрапарцыйна. Найбольш экспертаў палохае непрыемнае суадносіны: больш за 830 млрд рублёў доўгу супраць сціплых 2,4 млрд уласнага капіталу. Важны нюанс: сам па сабе гэты дысбаланс не азначае непазбежнага банкруцтва. У групы ёсць і іншыя юрыдычныя асобы, і схаваныя ў справаздачах актывы.

Тым не менш кампанія нагадвае вялічны хмарачос на хрупкім фундаменце: манументальны размах трымаецца ў асноўным на падпорках з крэдытаў. Эксперты адзначаюць, што бізнес вядзецца на шырокую нагу, але фактычна за чужы кошт — крэдыты і даўгі перад партнёрамі кратна перавышаюць яе ўласныя сродкі.

«Кароткатэрміновых абавязацельстваў у кампаній у мінулым годзе аказалася на 391 млрд рублёў больш, чым абарачальных актываў, якія можна выкарыстаць для іх пагашэння. Простымі словамі: ТАА «РВБ» паказала 55 млрд рублёў прыбытку, але бягучая дзейнасць не прынесла грошай на рахунак — наадварот, запатрабавала яшчэ 377 млрд рублёў. Адсутныя сродкі кампанія ў значнай ступені пакрывала новымі крэдытамі. Другая праблема: доўг расце хутчэй, чым бізнес. Крэдыты і пазыкі выраслі са 104,4 млрд да 830,5 млрд рублёў — амаль у 8 разоў за год. Працэнтныя выдаткі павялічыліся ў 14,3 раза», — тлумачыць падатковы кансультант Яўген Сіўкоў.

У выніку формула выглядае так: велізарны абарот — велізарны аб'ём прыцягнутых грошай — велізарны доўг — вельмі маленькі капітал. Для растучага маркетплэйса такая мадэль сама па сабе не абавязкова смяротная. Пакуль фінансавыя арганізацыі згодныя бясконца перакрэдытоўваць кампанію, бізнес здольны квітнець гадамі. Аднак варта крэдыторам зладжана закрыць кран рэфінансавання, і хрупкая раўнавага можа абрынуцца. Таму галоўная рызыка Wildberries — не столькі страты, колькі ліквіднасць і доступ да новых пазыкаў.

Хваля банкруцтваў і ўдар па селерах

У Расіі няма дастаткова сродкаў, каб выратаваць пацярпелых прадаўцоў маркетплэйса Wildberries, паведаміла Reuters крыніца ў Крамлі. Паводле яго слоў, тое, што адбылося з маркетплэйсам, які кантралюе палову рынку электроннай камерцыі ў РФ, — гэта «сур'ёзны ўдар па эканоміцы». «Будзе хваля банкруцтваў. Ні ў каго няма такіх грошай, каб падтрымаць селераў. Ідзе гаворка пра сотні мільярдаў рублёў», — падкрэсліла крыніца.

Трагедыя з найбуйнейшымі складамі маркетплэйса выявіла каласальную шчыліну ў абароне тых, хто прызвычаіўся давяраць свае бізнесы лічбавым платформам. Асноўны ўдар прынялі на сябе тысячы індывідуальных прадпрымальнікаў. Паводле закону, статус ІП не даруе памылак: у выпадку даўгавога калапсу бізнесмены адказваюць па абавязацельствах абсалютна ўсім, чым валодаюць — ад кватэр да аўтамабіляў. Іншымі словамі, людзі, якія ў адзін момант страцілі ўвесь тавар не па сваёй віне, пры наяўнасці крэдытаў могуць пазбавіцца ўсіх або большай часткі актываў, расказалі крыніцы «Ведамасцей».

Паводле крыніц The Bell, толькі прамыя страты Wildberries ад знішчэння складоў ацэньваюцца ў 150–220 млрд рублёў, а на поўны перазапуск і выратаванне бізнесу кампаніі можа спатрэбіцца больш за 1 трыльён.

Сітуацыя ў селераў выглядае не менш пагрозліва: паводле папярэдніх разлікаў аналітыкаў Data Insight на першым тыдні жніўня, патэнцыйныя страты прадаўцоў ацэньваліся ў 445–510 млрд рублёў. І гэта прыгнятаючыя лічбы без уліку наступных новых разбуральных пажараў у рэгіёнах, пасля якіх агульную суму шкоды эксперты нават не адважваюцца называць публічна.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]