Аляксей Носаў: Лукашэнку лечаць асобныя лекары

Медык паставіў дыягназ сістэме аховы здароўя ў Беларусі.

Беларускія ВНУ, уключаючы медыцынскія, сёлета сутыкнуліся з масавым недаборам. Нават на спецыяльнасцях, дзе яшчэ нядаўна быў высокі конкурс, застаюцца вольныя месцы.

Чаму сёлета некаторыя медыцынскія ВНУ засталіся без абітурыентаў, хоць яшчэ зусім нядаўна конкурсы туды зашкальвалі?

На гэта і іншыя пытанні сайта Charter97.org адказаў які жыве ў Іспаніі беларускі лекар Аляксей Носаў:

— Фактараў вельмі шмат. Пачнем з таго, што гэта сапраўдная нацыянальная гуманітарная катастрофа.

Пры гэтым гаворка не толькі пра медыцынскія ВНУ, а ўвогуле пра вышэйшую адукацыю. Ёсць і сусветная тэндэнцыя: моладзь не надта хоча вучыцца. Я бачу гэта па сваіх дзецях. У іх няма асаблівага жадання ісці ва ўніверсітэт, атрымліваць веды, а потым працаваць на кагосьці. Яны спрабуюць знайсці свой шлях у жыцці.

Другі момант — сітуацыя з медыцынай у Беларусі. Яна даволі плачэўная як з пункту гледжання аддачы, так і з пункту гледжання арганізацыі. Маю на ўвазе нізкія заробкі і адносіны паміж пацыентамі і лекарамі. Ёсць вельмі шмат фактараў, якія проста адбіваюць жаданне працаваць якасна і на вынік. Раней існавалі лекарскія дынастыі, сем’і з вялікай медыцынскай традыцыяй. У тым жа Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце ў Мінску дзейнічала Балонская сістэма. Цяпер эліты, па сутнасці, раз’ехаліся, а пераемнасць унутры сем’яў знікла.

Балонскую сістэму ў Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце цалкам скасавалі. Таму людзі не бачаць ніякіх перспектыў на будучыню і, адпаведна, не ідуць туды вучыцца.

Вы ж разумееце, што пры такім нізкім конкурсе ў медыцынскія ВНУ будуць паступаць людзі, якія не здольныя да навучання і ўспрымання такіх аб’ёмаў матэрыялу. Я вучыўся ў Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце і цудоўна разумею, што значыць засвоіць той аб’ём матэрыялу, які там даюць. Гэта вельмі вялікі, каласальны, практычна неўяўны аб’ём. Калі спрабаваць засвоіць абсалютна ўсё, што табе даюць, то мэнтальныя сілы могуць проста сысці на нішто.

У мой час паступалі людзі, здольныя да навучання. Але нават яны, ужо вучачыся ва ўніверсітэце, выбіралі, што менавіта ім трэба засвойваць. Яны бралі з таго, што ім давалі, тое, што сапраўды спатрэбіцца. Калі чалавек вызначаўся са сваёй будучай спецыяльнасцю, то рухаўся ў гэтым напрамку. Гэта магла быць хірургія, дэрматалогія або нейкая іншая спецыяльнасць. Ён стараўся як мага глыбей вывучыць тое, што спатрэбіцца яму надалей. Калі ў цябе няма такой выбарачнасці, калі ты не ведаеш, чаго хочаш, то, спрабуючы асвоіць абсалютна ўсё, што табе даюць, можна, груба кажучы, звар’яцець.

Сэнс у тым, што з-за ўсяго гэтага якасць медыцыны вельмі моцна знізіцца. Я не кажу, што ў медыцынскія ВНУ ідуць поўныя дурні або нешта ў гэтым родзе. Але адзнакі ўсё ж такі паказваюць тваю здольнасць успрымаць матэрыял і тваё жаданне вучыцца. Ад гэтага ў многім залежыць, якім спецыялістам ты станеш. Гэта сур’ёзная гуманітарная катастрофа. Я не збіраюся нікога крытыкаваць. Гэта бяда нашай нацыі, улічваючы, што падобнае адбываецца не толькі ў медыцынскіх, але, што самае страшнае, і ў педагагічных універсітэтах.

Настаўнікі знаходзяцца на тым перадавым краі, дзе людзям перадаюць веды. Мы часта бачым, што далёка не ўсе настаўнікі прыходзяць на працу менавіта для таго, каб вучыць дзяцей. Шмат хто проста адпрацоўвае працоўны час, атрымлівае заробак і спакойна сыходзіць дадому. Вельмі мала засталося настаўнікаў, якія сапраўды даюць веды. Тое самае адбываецца з інжынерамі і прадстаўнікамі іншых прафесій.

Важна не проста засвоіць тое, што табе даюць, але і ўмець імправізаваць на аснове атрыманых ведаў. Медыцына недасканалая, яна павінна развівацца. Наперадзе яшчэ шмат адкрыццяў, якія неабходна зрабіць. Гэта датычыцца здольнасцяў арганізма да рэгенерацыі, аднаўлення, самалячэння і многага іншага. Усё гэта трэба даследаваць і адкрываць. А калі ў чалавека няма фантазіі, то куды ён зможа рухацца?

— Пры гэтым у Беларусі захоўваецца каласальная нястача медыцынскіх работнікаў. Куды зніклі беларускія медыкі і чаму ніхто не хоча ісці працаваць у дзяржаўную сістэму аховы здароўя?

— Асноўны фактар у тым, што мы жывём у эканамічным свеце, дзе ўсім кіруюць грошы. Працаваць па 180–200 гадзін на месяц і ў выніку атрымліваць заробак, на які можна толькі дацягнуць да наступнай зарплаты, зусім не смешна. Сапраўды не смешна.

Вельмі многія спецыялісты майго пакалення, а таксама людзі крыху старэйшыя або маладзейшыя, якія нешта з сябе ўяўлялі, шукалі шлях на Захад і знайшлі яго. Шмат хто з’ехаў, і тут яны вельмі запатрабаваныя. Апошні мой аднакурснік, які заставаўся ў Беларусі, з’ехаў два гады таму. Уся наша група ўжо даўно за мяжой. Ён быў загадчыкам аддзялення, не буду ўдакладняць якога, і меў вельмі сур’ёзны аперацыйны досвед. Мы ўсе пыталіся ў яго: «Чаму ты не з’язджаеш?» Ён адказваў: «Ёсць што губляць. Я тут загадчык» і гэтак далей.

Калі ён урэшце з’ехаў у Германію, то зразумеў, што там абсалютна іншы ўзровень заробкаў. За тое, што ён умее рабіць, ён атрымлівае, падкрэслю, у дзесяць разоў больш, чым атрымліваў у Беларусі. У дзесяць разоў. Гэта, урэшце, вельмі сур’ёзны паказчык. Пачнём з гэтага.

Шмат хто быў бы гатовы працягваць працаваць у Беларусі. Але ёсць яшчэ пытанні арганізацыі аховы здароўя і стаўлення пацыентаў да лекара. Я разумею, што ў вачах некаторых пацыентаў менавіта лекары вінаватыя ва ўсіх іх хваробах. Але, прабачце, калі чалавек з’ядае па тры–чатыры кілаграмы ежы, нічога не робіць цягам дня, курыць пачак цыгарэт, а потым прыходзіць да лекара і патрабуе, каб яму вярнулі здароўе, гэта несур’ёзна і зусім не смешна. Санітарна-асветніцкая праца ў Беларусі на нулі. Можна сказаць, што яе ўвогуле няма. Арганізацыя аховы здароўя проста смешная, зусім смешная па еўрапейскіх мерках. Калі лекар у Беларусі прыходзіць на працу, ён адразу аказваецца пад пагрозай крымінальнага артыкула. Ён толькі прыйшоў на працу, а ўжо фактычна пад артыкулам. Гэта не сакрэт, усе лекары гэта ведаюць.

Потым яшчэ прыходзяць пацыенты, якія лічаць, што яны заўсёды маюць рацыю, і пачынаюць абражаць лекара. Вядома, так сябе паводзяць не ўсе. Але некаторыя абражаюць цябе проста з парога, часам нават лезуць з кулакамі. Ты вымушаны са ўсім гэтым разбірацца замест таго, каб займацца сваёй непасрэднай лячэбнай дзейнасцю. Асабіста мяне гэта не прыцягвае, як і многіх іншых людзей.

Плюс да ўсяго, лекары ўсё ж не самыя дурныя людзі на зямлі. Яны маюць пэўны ўзровень адукацыі і мыслення. Яны разумеюць, што адбываецца вакол, ведаюць сабе цану і спрабуюць знайсці нешта прыстойнае для свайго жыцця. Таму асноўная маса лекараў проста з’ехала. Тыя, хто застаўся, працягваюць працаваць. Хтосьці проста дапрацоўвае да пенсіі. Кагосьці людзей выціснулі з прафесіі. Вы ж разумееце, што, акрамя дэфіцыту персаналу, у Беларусі адбываюцца яшчэ і рэпрэсіі.

Я не буду падрабязна ў гэта ўдавацца. Гэтыя людзі засталіся без працы. Яны ўжо не могуць працаваць лекарамі ў Беларусі. Натуральна, яны выязджаюць за мяжу, пацвярджаюць свае дыпломы і пачынаюць працаваць там. У Беларусі ім не дазваляюць працаваць толькі таму, што яны нелаяльныя да рэжыму Лукашэнкі.

Вы ж разумееце, што чалавек, які цяпер незаконна кіруе Беларуссю, дамагаецца таго, каб краіна была цалкам разваленая. Каб у людзей, якія потым прыйдуць збіраць гэтую дзяржаву, практычна не засталося ніякіх шанцаў.

Гэтага не разумеюць многія з тых, хто застаўся ў Беларусі. Не разумеюць гэтага людзі, якія працуюць на заводах, не разумеюць і нашы пацыенты. Яны не ўсведамляюць, што хутка іх проста не будзе каму лячыць. Дзяржава дамагаецца таго, каб у ўсіх людзей унутры краіны станавілася ўсё менш магчымасцяў для нармальнага жыцця.

— Што масавы недабор у медыцынскія ВНУ і востры недахоп кадраў кажуць пра якасць беларускай медыцыны пры рэжыме Лукашэнкі?

— Вашае пытанне практычна не пакідае прасторы для фантазіі. Таму скажу проста: медыцына ў Беларусі памірае. Вы самі падвялі мяне да гэтага адказу. Калі казаць пра агульную тэндэнцыю, то толькі па ўзроўні людзей, якія паступаюць у ВНУ, нельга судзіць пра якасць медыцыны. Магчыма, сярод паступіўшых знойдзецца шмат тых, хто сапраўды захоча вучыцца, у выніку атрымае веды, знойдзе мэту ў жыцці менавіта ў медыцынскім універсітэце і стане нядрэнным лекарам. Прадказаць гэта вельмі складана.

Але сама арганізацыя аховы здароўя, тое, як яна цяпер працуе, як адбываецца запіс да лекара, першасны прыём і ўзаемадзеянне паміж усімі структурамі, шпітальнымі і дагаспітальнымі звёнамі, выклікае толькі смутак.

Гэта сапраўды сумна. Такая сістэма вядзе ў нікуды. Гэта тупік. Вы ж разумееце, што існуюць спецыяльныя медыцынскія ўстановы і так званыя лечкамісіі, якія абслугоўваюць дэпутатаў і іншых набліжаных прыкарытнікаў пры ўладзе. Самога Лукашэнку таксама лечаць асобныя лекары.

Але праблема ў тым, што ў гэтыя структуры нярэдка трапляюць блатныя людзі, а не спецыялісты. Таму тыя ж чыноўнікі, генералітэт і высокапастаўленыя сілавікі не хочуць лячыцца ў гэтых установах і шукаюць іншых лекараў. У прыватнасці, у мяне былі пацыенты, якія не лячыліся ў лечкамісіі. Яны знайшлі мяне і іншых лекараў, каб атрымаць якасную дапамогу.

Нават на ўзроўні арганізацыі медыцынскай дапамогі для вышэйшых чыноў у іх адбыўся правал. На добра аплатныя пасады яны спрабуюць паставіць маміных сынкоў і людзей, якія нічога з сябе не ўяўляюць, толькі таму, што гэта чыйсьці сын.

Усё гэта вядзе ў нікуды. Рэформа ў краіне павінна датычыць не толькі медыцыны. Рэфармаваць трэба ўсё.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]