Тарас Загародны: Расію чакае каскадны абвал

Для банкаў гэта стане сапраўднай катастрофай.

Пасля серыі ўдараў украінскіх дронаў па лагістычных цэнтрах Wildberries у Расіі загаварылі пра магчымы крах найбольшога маркетплэйса. Расійскі алігарх Алег Дзерыпаска папярэдзіў, што банкруцтва кампаніі з шматмільярднымі даўгамі можа ударыць па ўсёй фінансавай сістэме РФ.

Да якіх рэальных наступстваў для расійскай эканомікі можа прывесці крах такога гіганта, як Wildberries? Наколькі сур'ёзна гэта ўдарыць па даходах Крамля і здольнасці Пуціна працягваць вайну супраць Украіны?

Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з украінскім паліттэхнолагам, кіруючым партнёрам «Нацыянальнай антыкрызіснай групы» Тарасам Загародным:

— Давайце адкрыем справаздачнасць Wildberries. Там усё напісана. Запазычанасць кампаніі складае 1,4 трыльёна расійскіх рублёў. Гэта даўгі.

У прыватнасці, гаворка пра 500 мільярдаў рублёў у банку ВТБ. Калі гэтыя 500 мільярдаў стануць праблемным доўгам, у балансе банка ўтворыцца велізарная дзірка. Закрыць яе можна будзе толькі коштам друкавання грошай. А друкаванне грошай азначае дадатковую інфляцыю. Па прыблізных ацэнках, на пляцоўцы Wildberries працуюць ад трох да чатырох мільёнаў чалавек, у тым ліку прадпрымальнікі. Лічце, што калі ўдары працягнуцца, яны могуць спыніць сваю працу. Пры гэтым многія з гэтых людзей набралі вялікую колькасць крэдытаў.

Наступная праблема звязаная з лагістыкай. Wildberries з'яўляецца дастаткова цэнтралізаванай кампаніяй. Паводле розных ацэнак, яе абарот складае 15 трыльёнаў рублёў. Гэта фактычна 2% ВУП Расіі і трэць расійскага бюджэту. Наступствы будуць велізарныя. У першую чаргу гэта ўдар па банкаўскай сістэме. Нават расійскія ўлады прызнаюць, што доля праблемных крэдытаў складае 10%. Думаю, што ў рэальнасці яна ўжо набліжаецца да 20%.

Wildberries можа стаць тым каменьчыкам, які запусціць банкруцтва ўсёй банкаўскай сістэмы. На балансах банкаў знаходзіцца вялікая колькасць крэдытаў, выдадзеных пад нерухомасць і іпатэку. Цяпер рынак нерухомасці ўсюды прасеў як па коштах, так і па аб'ёмах продажаў. Дэвелаперы не могуць абслугоўваць свае крэдыты. Калі не працуюць нафтаперапрацоўчыя заводы, яны таксама не абслугоўваюць крэдыты і іншыя абавязацельствы. Гэта стварае дадатковыя праблемы для банкаўскай сістэмы. Бізнес не працуе, людзей скарачаюць, узнікаюць і іншыя наступствы.

Усё гэта можа даць старт каскаднаму абвалу банкаўскай сістэмы, якую ўраду РФ давядзецца выратоўваць коштам друкавання грошай, каб латаць дзіркі ў банкаўскіх балансах. Друкаванне не забяспечаных грошай азначае пачатак гіперінфляцыі. Яны і цяпер актыўна друкуюць грошы. Расійскі ўрад заяўляе пра інфляцыю на ўзроўні 6%, але ў рэальнасці яна ўжо набліжаецца да 20%. Калі ўлады працягнуць заліваць эканоміку грашыма, то праз тры месяцы Расія можа выйсці на паказчыкі, якія ўжо называюцца гіперінфляцыяй. А гэта будзе азначаць разбурэнне ўсёй фінансавай сістэмы краіны.

Калі казаць пра банк ВТБ, то ў яго ёсць яшчэ адзін пакет, звязаны з іншым маркетплэйсам, на суму каля 300 мільярдаў рублёў. АФК «Сістэма» заклала пакет акцый Ozon пад атрыманне крэдыту. Пры гэтым акцыі Ozon праселі на фондавай біржы як мінімум на 12%.

Што гэта азначае? У фінансавым свеце гэта называецца маржын-колам. Калі акцыі перадаюць банку ў якасці закладу, у дагаворы заўсёды пазначаецца, пры якім падзенні іх кошту банк запатрабуе даць дадатковы заклад або пагасіць крэдыт. Гэты крэдыт таксама можа быць прызнаны праблемным.

Гэта стане дадатковым ударам па банку ВТБ. Я толькі ўчора чытаў, што там ужо пачаліся абмежаванні на выдачу наяўных, грашовыя пераводы і гэтак далей. А бо ВТБ з'яўляецца сістэмным банкам РФ.

Усё гэта ў сукупнасці стварае вельмі вялікія праблемы для расійскай эканомікі. Калі на пляцоўцы працуюць тры мільёны прадпрымальнікаў і ніхто не ведае, хто з іх можа абанкруціцца, гэта б'е па плацяжах. Ты ўжо не разумееш, ці варта адпраўляць гэтаму чалавеку грошы і ці атрымаеш ты ўзамен тавар або паслугу. Унутры расійскай эканомікі пачынае расці крызіс неплацяжоў, таму што губляецца давер да эканамічнага асяроддзя. Гэта яшчэ адзін дадатковы ўдар. Wildberries можа стаць спускавым кручком для далейшай хаатызацыі расійскай эканомікі, хоць яна хаатызуецца ўжо цяпер.

Украіна фактычна пашкодзіла як мінімум большасць нафтаперапрацоўчых заводаў на тэрыторыі Расіі. Паралельна яна адразае Расію ад Азоўскага і Чорнага мораў. Судны толькі пачалі зноў заходзіць у нафтавую гаўань «Шэсхарыс» у Наварасійску, праз якую экспартуецца нафта.

Азоўскае мора перакрыта. Што гэта азначае? Гэта азначае, што перакрыты Валга-Данскі судаходны канал, па якім ішоў экспарт розных тавараў, у тым ліку нафты з Татарстана і Башкартастана па Волзе. Гэта мінус збожжа, мінус экспарт аміяку і аміячнай селітры праз порт Тамань. Выбіты і фідэрны флот, у тым ліку судны класа «рака-мора». Там каля двухсот такіх суднаў. Украіна выбівае яшчэ адзін вялікі кластар эканамічнай актыўнасці Расіі. Для Краснадарскага края гэта адзін з найбольш значных кластараў. Усё тое, што адбываецца, неабходна разглядаць у сукупнасці.

Менавіта Wildberries можа дабіць усю сістэму лагістыкі, на якой трымалася гэтая мадэль. Не сумняйцеся: кампанія ўжо мёртвая. Яе ўжо ліквідуюць, хоць пра гэта пакуль не гавораць.

За кошт чаго Wildberries была канкурэнтаздольнай? У тым ліку за кошт велізарных складаў, якія дазвалялі апрацоўваць вялікія аб'ёмы грузаў. Калі ў цябе выбіваюць хоць бы 15%, а тым больш 20% складаў, ты губляеш канкурэнтаздольнасць у параўнанні з тым жа Ozon і іншымі пляцоўкамі.

Людзі пачынаюць перакідваць свае грузы на іншыя маркетплэйсы, перагружаючы іх лагістычныя сістэмы. Лічце, што сама кампанія ўжо мёртвая. Я ўпэўнены, што з яе ўжо масава выводзяць грошы. Проста гэтага пакуль не відаць і пра гэта яшчэ не гавораць.

Таму праблемы для Расіі вельмі сур'ёзныя. У банках і без таго назапасілася шмат праблемных крэдытаў. Прычым хаваць іх пачалі не ўчора і не сёння. Усё пачалося яшчэ летась, калі ўзніклі праблемы з абслугоўваннем крэдытаў. У Цэнтральнага банка Расіі з'явілася такая методыка: не фіксаваць пратэрміноўку. Крэдыт ужо з'яўляецца праблемным, але афіцыйна такім не прызнаецца. Яго рэструктурызуюць. Пазычальнік не выплачвае цела крэдыту, а плаціць толькі адсоткі.

Калі ў РФ пачнуць прызнаваць такія крэдыты праблемнымі, банкам давядзецца рэзерваваць на іх пакрыццё адпаведныя сумы. Напрыклад, калі пакет Wildberries на 500 мільярдаў рублёў прызнаюць праблемным, банку ВТБ давядзецца тэрмінова шукаць 500 мільярдаў і замарожваць іх у якасці рэзерваў для пакрыцця магчымых страт. Гэта гіганцкая праблема.

Усё тое, што адбываецца, вядома, закранае велізарную колькасць расіян і прадпрымальнікаў. Людзі губляюць працу, прадаўцы і пакупнікі могуць не атрымаць свае грошы або тавары. Гэта таксама ўдар па забеспячэнні расійскай арміі. Праз Wildberries прадавалася шмат тавараў двайнога прызначэння. Былі і іншыя напрамкі, звязаныя з забеспячэннем арміі РФ. Таму гэта сапраўды сур'ёзная праблема.

— Якія яшчэ буйныя аб'екты расійскай эканомікі і лагістыкі могуць стаць наступнымі мэтамі Украіны, каб яшчэ мацней аслабіць магчымасці Крамля працягваць вайну?

— Украіна не спыняе ўдары. Не выключаю, што наступным можа стаць Ozon. Я разумею, чаму па ім пакуль няма удараў. Я паглядзеў на структуру ўласнасці і ўбачыў, што там прысутнічае заходні капітал. Таму яго пакуль не чапаюць. Але думаю, што гэта толькі пытанне часу. Наступнымі мэтамі могуць стаць Avito і «Яндэкс Маркет». Ёсць яшчэ «Пятёрочка», ёсць актывы, якія належаць «Альфа-Груп». То-бок там, умоўна кажучы, ёсць дзе разгарнуцца.

Але неабходна разумець, што калі адзін буйны гулец рэзка сыходзіць з рынку, пачынаецца дэзарганізацыя ўсяго рынку. Хутка пераналадзіць лагістычныя сувязі немагчыма. Не будзем таксама забывацца пра праблемы з палівам. Калі няма дызельнага паліва, складана забяспечыць нармальную працу таго ж Ozon і іншых існуючых маркетплэйсаў. Атрымаецца тая ж самая схема.

У ўсіх гэтых кампаній ёсць крэдыты. Пры спыненні працы яны не змогуць іх абслугоўваць. Абарот Wildberries складае каля 15 трыльёнаў рублёў у год, і ўсе гэтыя грошы праходзяць праз банкаўскую сістэму.

Калі людзі перастаюць купляць праз маркетплэйс і пераходзяць на наяўныя разлікі, а адначасова пачынаюць забіраць грошы з расійскіх банкаў, банкаўская сістэма аказваецца пад патройным ударам, вытрымаць які практычна немагчыма.

Калі безнаяўныя разлікі Wildberries перастануць паступаць у банкаўскую сістэму, для банкаў гэта стане сапраўднай катастрофай. Неабходна разумець, як усё гэта працуе ў сукупнасці. Гэта жывыя грошы і мільёны людзей, якія штодня купляюць спажывецкія тавары.

— Сапраўды, ад спынення Wildberries пацерпяць мільёны пакупнікоў і сотні тысяч прадаўцоў і прадпрымальнікаў. Ці можа такі ўдар выклікаць сур'ёзнае сацыяльнае патрасенне і прымусіць расіян урэшце звязаць пагаршэнне ўласнага жыцця з вайной, якую распачаў Пуцін?

— Да бунтаў гэта, вядома, не прывядзе. Але такая сітуацыя стварае незадаволенасць і фармуе адчуванне, што гэта вайна канкрэтна Пуціна.

У большай ступені гэта ўдар па буйным расійскім бізнэсе і акружэнні Пуціна, якое разумее, што краіна проста ляціць да катастрофы. Асабліва калі амерыканцы прымуць законапраект Грэма — Блюменталя. Лічайце, што ў выпадку прыняцця ён будзе дзейнічаць практычна заўсёды. Калі гаворка ідзе пра грошы амерыканцаў, паспрабуйце пасля адмяніць такі закон.

Шмат якія амерыканскія санкцыі ўводзяцца ўказамі прэзідэнта. У дадзеным выпадку гаворка пра рашэнне Кангрэса, якое будзе надзвычай складана адмяніць. Вядома, не літаральна назаўсёды, але, думаю, на працягу бліжэйшых 50 гадоў яго дакладна не адменяць.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]