Капітан ВМС Украіны: Адразу ўзнікае асацыяцыя з падлодкай «Курск»

Украінскі капітан распавёў, што засталося ад расійскага флоту.

Другі год запар Пуцін адмяняе галоўны ваенна-марскі парад у Пецярбургу. Замест дэманстрацыі «марской магутнасці» прайшла сціплая цырымонія у Адміралцействе. Улады РФ цяпер тлумачаць, што вялікія парады Расіі нібыта больш не патрэбныя.

У якім стане сёння знаходзіцца расійскі флот? Ці можна яшчэ называць Расію «вялікай марской дзяржавай»?

Гэтыя пытанні сайт Charter97.org задаў капітану I рангу ВМС Украіны, кіраўніку ваенных праграм Цэнтра глабалiстыкі «Стратэгія ХХІ» Паўлу Лакійчуку:

— Пуцін хаваўся ў Адміралцействе не таму, што флоту няма, а таму, што па Піцеру могуць прыляцець украінскія дроны. Гэта не праблема флоту, гэта праблема СПА. Вядома, на фоне намаляванай падводнай лодкі Пуцін выглядае зусім непрывабна. Адразу ўзнікае асацыяцыя з падводнай лодкай «Курск», і яна зусім не на карысць расійскага флоту. Але гэта хутчэй праблема Пуціна, а не праблема Расіі.

Чарнаморскі флот нельга разглядаць як паказчык стану ўсяго Ваенна-марскога флоту РФ, бо з 2022 года Турцыя, абапіраючыся на Канвенцыю Мантрэ, закрыла Чарнаморскія пралівы для ваенных караблёў ваюючых дзяржаў.

Гэта датычыцца і Украіны, і Расійскай Федэрацыі. Для Украіны гэта, вядома, праблема, але не крытычная. Яна, напрыклад, не можа завезці з Вялікабрытаніі тральшчыкі для расчышчэння таго ж зерневага калідора. Расія ж не можа ўвесці ў Чорнае мора групоўку сіл астатніх сваіх флотаў. У 2022 годзе ля праліваў і ў раёне Сірыі знаходзілася каля паўтара дзясятка караблёў расійскага флоту. Сярод іх быў крэйсер «Вараяг», аднатыпны з патопленым Сіламі абароны Украіны крэйсерам «Масква». Дарэчы, «Вараяг», які цяпер уваходзіць у склад Ціхаакіянскага флоту, першапачаткова насіў назву «Чырвоная Украіна».

Відавочна, задума расіян зводзілася да наступнага: пачынаецца аперацыя, у Чорнае мора адразу ўводзіцца дадатковая групоўка, і перавага сіл становіцца вызначальнай. Такога ходу ад Эрдагана яны не чакалі. Пасля двух гадоў таптання ў Міжземным моры гэтая групоўка рассасалася. Караблі разышліся па сваіх флотах, бо расіяне зразумелі, што сітуацыя не зменіцца.

З іншага боку, напярэдадні ўварвання ў Чорнае мора завялі мінімум пяць вялікіх дэсантных караблёў з складу Балтыйскага і Паўночнага флотаў. Сярод іх быў «Пётр Маргуноў» праекта 11711. Усяго такіх караблёў два. Гэта вялікія і дарагія караблі, адна з апошніх распрацовак для расійскага флоту.

Але палову гэтай групоўкі ўкраінцы спалілі, а астатнія караблі даводзіцца хаваць у Наварасійску. «Пётр Маргуноў» з Наварасійскай бухты не выходзіць.

— Сапраўды, Чарнаморскі флот страціў Севастопаль як бяспечную базу, але і ў Наварасійску яго дастаюць украінскія дроны. Фактычна флот загнаны ў пастку. Якая можа быць яго далейшая доля і ці здольны ён яшчэ выконваць сур'ёзныя баявыя задачы?

— У 2022 годзе перад Чарнаморскім флотам ставіліся чатыры стратэгічныя задачы: блакада ўкраінскага ўзбярэжжа, правядзенне марской дэсантнай аперацыі, падтрымка сухапутных войскаў на прыморскім напрамку і ўдзел у ракетных ударах углыб тэрыторыі Украіны.

Цяпер Чарнаморскі флот здольны выконваць толькі апошнюю задачу. Гэта калі мы кажам пра перыяд баявых дзеянняў. Допусцім, вайна скончыцца і Чарнаморскія пралівы адкрыюць. Тады Расія зможа рэзка нарастіць колькасць Чарнаморскага флоту за кошт іншых флотаў.

Чарнаморскі флот не самы вялікі ў складзе ВМФ Расіі. У РФ ёсць два стратэгічныя флоты — Паўночны і Ціхаакіянскі. Ёсць брат-блізнюк Чарнаморскага флоту — Балтыйскі флот, а таксама Каспійская флатылія.

Дарэчы, Каспійская флатылія злучаная з Чорным морам Волга-Донскім каналам. Не надта вялікія караблі могуць трапіць адтуль у Чорнае мора. У 2022 годзе для падрыхтоўкі дэсантнай аперацыі з Каспія перакінулі мінімум шэсць катэраў: два-тры артылерыйскія і прыблізна такую ж колькасць дэсантных. Цяпер перакідваць нешта ў Чорнае мора азначае проста адпраўляць караблі на знішчэнне. Таму гэта нерэалістычна. Вось што датычыцца Чорнага мора і Каспійскай флатыліі.

Да Каспійскай флатыліі украінскія дроны таксама ўжо дабраліся. Апошняй мэтай стаў ракетны катэр «Ступінец». Прычым гэта новы «Ступінец». Стары аднайменны ракетны катэр праекта 1241, які ўваходзіў у склад Каспійскай флатыліі, спісалі.

Новы катэр рыхтавалі да ўводу ў строй з 2025 года. Здаецца, ён нават не паспеў цалкам прайсці выпрабаванні, але па ім ужо «прыляцела». Раней украінскія дроны атакавалі Каспійск, галоўную базу Каспійскай флатыліі. Для расійскага камандавання гэта таксама стала пэўнай нечаканасцю.

Што да Балтыкі, дык гэта найперш Калінінградскі анклаў і Балтыйск, дзе знаходзіцца Калінінградская ваенна-марская база, а таксама часткова Кранштадт.

Цяпер шмат увагі прыкавана да Санкт-Пецярбурга, але туды з Масквы толькі перавялі штаб Ваенна-марскога флоту. Кранштадт, размешчаны на востраве Котлін, і Ленінградская ваенна-марская база — гэта меншая частка Балтыйскага флоту. Яго асноўныя сілы сканцэнтраваныя ў Калінінградскім анклаве.

Па якасных параметрах Балтыйскі флот прыкладна супастаўны з расійскім флотам на Чорным моры. Якіясьці маштабныя аперацыі ён наўрад ці зможа рэалізаваць. Тым больш што сітуацыя на Балтыцы для Расіі не такая спрыяльная, як на Чорным моры.

Турцыя лічыць, што на Чарнаморскім тэатры павінны разбірацца найперш прычарнаморскія дзяржавы. Яна імкнецца абмежаваць доступ туды старонніх сіл, што пэўным чынам павышае пазіцыі Чарнаморскага флоту. На Балтыцы ўсё зусім інакш. ВМС краін НАТА лічаць Балтыйскае і Паўночнае моры сваёй вотчынай. Там дзейнічаюць галоўныя флатскія гранды, таму Балтыйскаму флоту не пазайздросціш.

Пакуль мы гаварылі пра аператыўна-стратэгічныя фарміраванні. Асноўныя сілы ВМФ РФ, якія забяспечваюць марскую складовую ядзернай трыяды, сканцэнтраваныя на Паўночным і Ціхаакіянскім флотах. На Ціхаакіянскім флоце такіх сіл цяпер менш. Відавочна, Расія наогул не цягне развіццё Далёкаўсходняга рэгіёна і Сібіры. Таму Ціхаакіянскі флот слабейшы за Паўночны. Асноўны кулак сканцэнтраваны на Поўначы і часткова на Ціхаакіянскім флоце. Калі глядзець аб'ектыўна, Расійская Федэрацыя працягвае нарошчваць там групоўку сіл.

Канешне, можна смяяцца з крэйсера «Пётр Вялікі», які нарэшце збіраюцца спісваць, і з таго, як пакутліва ўводзяць у строй мадэрнізаваны «Адмірал Нахімаў», які з 1997 года знаходзіўся ў капітальным рамонце. З яго спрабуюць стварыць свайго кшталту трампаўскі ракетны лінкор.

Не кажучы ўжо пра тое, што «Адмірал Кузняцоў», адзіны авіянясучы крэйсер Расіі, дыхае на ладан. Але аснову расійскага флоту тут складаюць атамныя падводныя лодкі. Гэта і носьбіты балістычных ракет, і шматмэтавыя атамныя падлодкі. Па гэтым параметры за апошнія дзесяцігоддзі, нягледзячы на актыўную фазу вайны, Расійская Федэрацыя нарошчвае групоўку сіл як на Поўначы, так і на Камчатцы. Туды накіроўваюцца велізарныя грошы.

Мне здаецца, гэта ўжо спаборніцтва не столькі з амерыканцамі, колькі з кітайцамі. Бо, нягледзячы на ўсе потугі Расіі стварыць уласную марскую магутнасць, Кітай яе відавочна апярэджвае. Цяпер ужо не Расія, а Кітай — каралева мораў.

— Украінскія дроны нанеслі сотні удараў па судах, а рух у Азоўскім моры фактычна паралізаваны. Што гэта азначае для арміі і эканомікі РФ?

— Аперацыя ў Азоўскім моры пачыналася як працяг аперацыі Сіл беспілотных сістэм, і не толькі іх, па так званым лагістычным лакдаўне. Ідэя лагістычнага лакдаўну палягае ў тым, каб абязкроўіць наступальныя войскі праціўніка, пазбавіць іх тылаў, боепрыпасаў, гаруча-змазачных матэрыялаў і ўсяго іншага.

Лагістыку на ўсходзе, на Данецкім напрамку, перарэзаць складана. «Абязкроўліванне» тут добры тэрмін, бо шляхі зносін там падобныя да капіляраў. Знайсці балючыя, ключавыя кропкі вельмі цяжка. На поўдні ўсё абсалютна відавочна. Першая артэрыя праходзіць з Тамані праз Крым. Гэта Крымскі мост, Керчанская паромная пераправа, перавозкі караблямі Чарнаморскага флоту і дапаможнымі судамі з Цемрыюка ў Керч, а таксама з Туапсэ і Наварасійска ў Феадосію і Севастопаль.

Другая артэрыя — так званы сухапутны калідор. Гэта маршрут уздоўж лініі фронту ад Таганрога праз Марыупаль, Бердзянск і Мелітопаль. Гэта дзве відавочныя артэрыі, пераразанне якіх павінна спыніць тылавое і лагістычнае забеспячэнне расійскіх войскаў на поўдні. Паколькі абодва маршруты замыкаюцца на Крым, паўвостраў апасродкавана становіцца свайго роду ахвярай гэтай аперацыі.

Відавочна, пуцінскія генералы параіліся і вырашылі: навошта нам дзве дарогі, калі ёсць цэлы праспект, такі Брадвей — Азоўскае мора? Давайце перакінем лагістыку праз мора, туды ўкраінцы не дацягнуцца. Але ЗСУ дацягнуліся. Асноўная задача палягала ў тым, каб перарэзаць гэты маршрут.

Так склалася, што за апошнія некалькі дзесяцігоддзяў на поўдзень ад Керчанскага праліва сфармавалася своеасаблівая пірацкая зона некантралюемай пазапартовай перавалкі. Калі судна прыходзіць у порт, яно рэгіструецца, адзначаецца, на яго нешта загружаюць. Усё гэта даступна, бачна і празрыста. Але можна ажыццявіць пазапартовую перавалку. На якарную стаянку прыходзіць судна, да яго падыходзяць іншыя судны і перагружаюць на яго груз. Фармальна ніхто ў порт не заходзіў і ніякага грузу не атрымліваў. А адкуль ён узяўся, нібыта ніхто не ведае.

Ёсць і расійскія падсанкцыйныя судны, якія забяспечваюць гэтую вайну Пуціна. Яны маюць расійскую рэгістрацыю, часта парушаюць правілы суднаходства, адключаюць аўтаматычную ідэнтыфікацыйную сістэму AIS і выкарыстоўваюцца для ценявых аперацый. Іх таксама можна часткова называць ценевым або схаваным флотам. Менавіта гэтыя судны сталі аб'ектамі удараў Сіл беспілотных сістэм у Азоўскім моры.

Акіянскі ценявы флот — гэта судны пад сцягамі Ліберыі, Ганы і іншых дзяржаў. Судны класа «рака-мора» — гэта расійскі кабатажны флот, які іх абслугоўвае.

Яны выходзяць з Таганрогскай затокі, загружаюцца дзесьці на Волзе або ў акупаваных украінскіх партах — Марыупалі і Бердзянску, у тым ліку скрадзеным украінскім зернем, пасля чаго ідуць на поўдзень, да Керчанскага праліва. Там ёсць дзве якарныя стаянкі для чакання і яшчэ дзве — на поўдзень ад Керчанскага праліва. Да гэтых паўднёвых стаянак падыходзяць акіянскія судны ценявага флоту.

Невялікія судны класа «рака-мора» праходзяць праз Керчанскі праліў, літаральна абляпляюць вялікі карабель. Вакол аднаго судна іх можа сабрацца каля дзясятка. Хутка перагрузілі тавар і пайшлі назад. Такая перавалка называецца ship-to-ship, гэта значыць «судна-судна». Менавіта гэта ценявая перавалка грузаў у раёне Керчанскага праліва і патрапіла пад раздачу Мадзяра. Азоўскае мора становіцца безкарабельнай зонай, бо хадзіць там больш няма сэнсу. Асноўны прыбытак судам тыпу «Волга-Дон» і «Волга-Балт» прыносіла менавіта пірацкая ценявая перавалка ў раёне Керчанскага праліва. Цяпер яна спыненая. Таму проста катацца туды-сюды ім няма сэнсу.

На Чорным моры тэрміналы пакуль працягваюць працаваць. Гэта тэрмінал «Тальяцціазота» ў Тамані, аб'екты ў Туапсэ і Наварасійску, расійскі перавалачны комплекс «Шэсхарыс», а таксама КТК з расійскім, казахстанскім і амерыканскім удзелам. Перавалка там пакуль ажыццяўляецца. Ці будзе яна спыненая? Магчыма, гэта стане наступнай аперацыяй ЗСУ.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]