Навукоўцы разгадалі загадку «іншапланетнага шкла» Тутанхамона
3- 2.06.2026, 10:17
- 3,796
Фота: BBC
Мінерал з упрыгожанняў фараона захоўвае след старажытнага касмічнага ўдару.
Навукоўцы, якія даследуюць таямнічае «іншапланетнае шкло» ў Афрыцы, выявілі новыя падказкі пра падзею, што прывяла да яго ўтварэння.
Дзіўны жоўты мінерал, вядомы як Лівійскае шкло, можна адшукаць у пустыні на тэрыторыі Егіпта і Лівіі. Лічыцца, што гэты мінерал утварыўся падчас экстрэмальнай падзеі, звязанай з пазаземным аб’ектам, прыкладна 29 мільёнаў гадоў таму. Цяпер навукоўцы з Міланскага ўніверсітэта (Італія) высветлілі, як дакладна ўтварылася гэта дзіўнае жоўтае шкло, звязанае з егіпецкім фараонам Тутанхамонам, піша Daily Mail.
Новае даследаванне дапамагае зразумець, як утварылася таямнічае шкло, якое старажытныя егіпцяне цанілі настолькі высока, што змясцілі яго ў грабніцу фараона Тутанхамона. Сярод шматлікіх скарбаў, знойдзеных у грабніцы Тутанхамона, былі вытанчаныя залатыя ўпрыгожанні, вырабленыя з кавалачкаў жоўтага шкла.

Да гэтай пары навукоўцы дакладна не ведаюць, якім чынам утварылася гэтае шкло. Адна тэорыя меркуе, што на Зямлю мільёны гадоў таму ўпаў астэроід або камета. У выніку ўзніклі настолькі высокія тэмпература і ціск, што пароды, багатыя крэмнезёмам, расплавіліся, і такім чынам было створана жоўтае шкло.
Іншая тэорыя меркуе, што астэроід або камета выбухнулі ў атмасферы Зямлі, вызваліўшы дастаткова энергіі, каб разагрэць пустыню ўнізе. У выніку ўтварылася Лівійскае шкло. Працяглыя спрэчкі аб паходжанні «іншапланетнага шкла» прымусілі навукоўцаў правесці новае даследаванне. Навукоўцы вывучылі крохатнае ўключэнне цыркону, схаванае ў ўзоры Лівійскага шкла.
Цыркон — вельмі трывалы мінерал, які выкарыстоўваецца для рэканструкцыі старажытных падзей, бо ён можа вытрымліваць умовы, якія руйнуюць многія іншыя мінералы. Тое, што навукоўцы выявілі, не падобна ні на што, раней заўважанае ў Лівійскім шкле.
Памер цыркону складаў усяго каля 20 мікраметраў, што менш за таўшчыню чалавечага валаса, але ён дэманстраваў незвычайную разгалінаваную, дрэвападобную структуру. Навукоўцы лічаць, што яна сфармавалася пасля таго, як мінерал поўнасцю расплавіўся і хутка зноў крышталізаваўся па меры астуджэння шкла.

Навукоўцы таксама выявілі нешта нечаканае. Не было ніякіх прыкмет мінералаў, якія звычайна з’яўляюцца пры плаўленні і астуджэнні цыркону. Гэта значыць, што цыркон быў нагрэты настолькі моцна, што поўнасцю расплавіўся, а потым хутка крышталізаваўся, абмінаючы некалькі прамежкавых стадый. Навукоўцы мяркуюць, што жоўтае шкло падвяргалася ўздзеянню тэмператур, якія перавышалі 2700 градусаў Цэльсія.
Навукоўцы лічаць, што цыркон захаваў сведчанні экстрэмальнай спякоты і хуткага астуджэння, якія прывялі да ўтварэння жоўтага шкла. Яно, верагодна, ўтварылася, калі моцная спякота расплавіла як цыркон, так і навакольны яго матэрыял, багаты крэмнезёмам.
Хаця гэтае адкрыццё дае адны з самых пераканаўчых доказаў таго, што Лівійскае шкло ўтварылася ў выніку наймацнейшага нагрэву, яно не вырашае даўняй спрэчкі аб паходжанні шкла. Іншымі словамі, дагэтуль не ясна, ці ўпаў астэроід на Зямлю, ці выбухнуў у атмасферы.