Папярэджанне ад Залужнага

Захаду патрэбная стратэгія для Чорнага мора.

Які сімвалічны збег абставінаў. У Адэсе адкрываецца форум, прысвечаны пытанням бяспекі ў Чарнаморскім рэгіёне. І ў той жа дзень расійскі дрон трапляе у жылы дом у прыгранічным румынскім горадзе Галац.

На шчасце, абышлося без ахвяр, хоць пацярпелі двое мірных жыхароў і сам дом. У Румыніі пакуль толькі эпізадычна адчулі тое, што штодня адбываецца ва Украіне. У Румыніі і НАТА абурыліся, нават закрылі расійскае консульства ў Канстанцы, чарговы раз падыскутавалі, што з гэтым рабіць. І, здаецца, усё. Але галоўны палітычны юрадзівы ў Крамлі — Дзмітрый Мядзведзеў — ужо паабяцаў еўрапейцам працяг. І, на жаль, ён мае рацыю.

Інцыдэнт у Галаце з'яўляецца прамым заканамерным наступствам бяззубага і бяспаможнага рэагавання Альянсу на папярэднія шматлікія парушэнні расійскімі дронамі і ракетамі паветранай прасторы Румыніі і некаторых краін НАТА і ЕС, якія маюць агульныя межы з Украінай, якая штодня атакуецца Расіяй, у тым ліку і з паветра. І пастаянна пад ударамі — прыгранічныя рэгіёны Украіны, што побач са краінамі НАТА, — Адэская вобласць, заходнеўкраінскія вобласці. Таму паўтор такіх інцыдэнтаў, як у Галаце, непазбежны.

У гэтыя ж дні адбылося абвастрэнне баявых дзеянняў і ў акваторыі Чорнага мора. Расія атакавала турэцкае судна, якое вярталася з Адэсы. А перад гэтым былі ўдары па танкерах расійскага ценявога флоту ў Чорным моры.

Усё гэта чарговы раз нагадала, наколькі важны гэты рэгіён і ў кантэксце расійска-ўкраінскай вайны, і для еўрапейскай бяспекі ў цэлым.

Ва Украіне выдатна разумеюць велізарную значнасць Чарнаморскага рэгіёну для нашай нацыянальнай бяспекі. Калі Расія пачынала поўнамаштабнае ўварванне ва Украіну ў лютым 2022 года, адной з ваенных мэтаў Крамля было захапіць усе ўкраінскія рэгіёны на ўзбярэжжы Азоўскага і Чорнага мораў, цалкам адрэзаць нас ад мора як стратэгічнага рэсурсу. Па Азоўскім моры ім гэта ўдалося, спадзяюся, часова. А вось па Чорным моры планы Крамля праваліліся. Наадварот, Украіне ўдалося знайсці аптымальную стратэгію контрдзеянняў супраць Расіі ў рэгіёне Чорнага мора.

У адрозненне ад Украіны, у НАТА і ў Еўрасаюзе відавочна недаацэньваюць значэнне Чарнаморскага рэгіёну для бяспекі. На гэта звярнуў увагу ў сваім выступленні на Адэскім форуме па бяспецы Валерый Залужны, былы галоўнакамандуючы ЗСУ, пасол Украіны ў Вялікабрытаніі. Ён адзначыў адсутнасць стратэгіі НАТА ў Чарнаморскім рэгіёне. Паводле слоў Залужнага, Альянс працягвае ставіцца да Чорнага мора як да «унутранага возера» РФ. Такім чынам НАТА дазваляе расіянам пашыраць там свае баявыя магчымасці.

Еўрасаюз хаця і прадставіў стратэгію па Чорным моры і нават заявіў у ёй амбіцыйныя мэты, аднак, паводле ацэнкі Валерыя Залужнага, у сучасных умовах гэтая стратэгія — усяго толькі дэкларатыўны і неэфектыўны дакумент. І такая неэфектыўнасць толькі падштурхоўвае расіян да больш актыўных дзеянняў і дэманстрацыі сваіх магчымасцяў. Былы кіраўнік ЗСУ адзначыў, што сёння не рэалізавалі нават ідэю стварэння Чарнаморскага цэнтра марской бяспекі.

Вяртаючыся да інцыдэнту ў Галаце, адзначу, што для стрымлівання Расіі катастрафічна недастаткова сітуацыйных рэакцый (тым больш такіх, як цяпер) з боку НАТА і асобных еўрапейскіх краін. Патрэбныя сістэмныя дзеянні. Уласна да гэтага і заклікае Валерый Залужны нашых партнёраў з НАТА і ЕС.

Валерый Фёдаравіч сфармуляваў яшчэ некалькі важных выклікаў для бяспекі Чарнаморскага рэгіёну. І гэта ўжо датычыцца не толькі цяперашняй сітуацыі, а стратэгічнага падыходу да бяспекі гэтага рэгіёну.

Залужны нагадаў пра ключавую ролю праліва Басфор для бяспекі ў Чарнаморскім рэгіёне. Блакіраванне Турцыяй руху ваенных караблёў праз Басфор падчас поўнамаштабнага ўварвання РФ ва Украіну перашкодзіла расіянам узмацніць уласны флот і абмежавала іх наступальныя і ўдарныя магчымасці. Аднак былы кіраўнік ЗСУ папярэджвае, што адкрыццё Басфора (пасля верагоднага заканчэння цяперашняй вайны) дазволіць расіянам аднавіць у рэгіёне свае ваенныя магутнасці, у прыватнасці ў Чорным моры, і падрыхтавацца да наступнага этапу канфлікту.

Гэта такі далікатны намёк і на ролю Турцыі ў далейшым забеспячэнні бяспекі ў Чорным моры, і, на мой погляд, на неабходнасць урэгуляваць абмежаванне ваеннай прысутнасці РФ у Чорным моры ў пасляваенны перыяд. У шырокім геапалітычным кантэксце і расійска-ўкраінская вайна, і вайна ў Пэрсідскім заліве сведчаць пра надзвычайны рост ролі марскіх праліваў для міжнароднай бяспекі і для глабальнага гандлю.

Яшчэ адно папярэджанне Залужнага на будучыню — рост ролі Кітая, які «калі і не стварае пагрозы, то дакладна стварае выклік, да якога сур'ёзна павінны ставіцца ўсе краіны рэгіёну». Былы кіраўнік ЗСУ адзначыў, што КНР паступова і асцярожна пашырае ўласную прысутнасць у Чарнаморскім рэгіёне. Аднак гэта можа прывесці да таго, што сфармуецца зусім іншае геапалітычнае ўтварэнне, праз што давядзецца пераглядаць ролю ўсіх суб'ектаў рэгіёну.

Што мяне крыху здзівіла, дык гэта адсутнасць згадвання (з боку Залужнага) пра ролю ЗША для бяспекі Чарнаморскага рэгіёну. Магчыма, таму што гэтая роля цяпер фактычна адсутнічае. І гэта ўжо само па сабе з'яўляецца сур'ёзнай праблемай. Крытычныя заўвагі Валерыя Фёдаравіча адносна адсутнасці стратэгіі НАТА ў Чарнаморскім рэгіёне ў поўнай меры датычацца і Злучаных Штатаў. Аднак, верагодна, былы кіраўнік ЗСУ выключна з тактычных меркаванняў не хоча «усуе» згадваць ЗША. Адміністрацыя Трампа не любіць крытыкі на свой адрас.

Безумоўна, галоўная пагроза для бяспекі Чарнаморскага рэгіёну — імкненне Расіі дамінаваць у Чорным моры. Мы з гэтай пагрозай ваюем у прамым сэнсе. А вось іншым краінам рэгіёну Валерый Залужны нагадвае, што найбольш небяспечным з'яўляецца тое, што ўмяшанне Расіі ў справы прычарнаморскіх краін можа быць занадта схаваным. Украіна калісьці адчула гэта на ўласным горкім досведзе. Таму ў дачыненні да Расіі не можа быць ні ілюзій, ні супакаення. На мой погляд, таксама трэба ўлічваць, што для Расіі дамінаванне ў Чорным моры з'яўляецца ваенна-палітычным пляцдармам для ўплыву ў рэгіёне Міжземнага мора і на Блізкім Усходзе.

Падсумоўваючы, адзначу, што для стрымлівання агрэсіўных амбіцый Расіі ў Чарнаморскім рэгіёне патрэбныя агульная стратэгія бяспекі і сумесныя скаардынаваныя дзеянні Украіны і нашых міжнародных партнёраў.

Уладзімір Фесенка, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]