Папярэджанне ад Залужнага

Захаду патрэбна стратэгія па Чорным моры.

Якое сімвалічнае збег абставін. У Адэсе адкрываецца форум, прысвечаны пытанням бяспекі ў чарнаморскім рэгіёне. І ў той жа дзень расійскі дрон трапляе у жылы дом у прыгранічным румынскім горадзе Галац.

На шчасце, абышлося без ахвяр, хоць пацярпелі двое мірных жыхароў і сам дом. У Румыніі пакуль эпізадычна адчулі тое, што штодня адбываецца ва Украіне. У Румыніі і НАТА абурыліся, нават закрылі расійскае консульства ў Канстанцы, чарговы раз падыскутавалі, што з гэтым рабіць. І нібыта ўсё. Але галоўны палітычны юродзівы ў Крамлі — Дзмітрый Мядзведзеў — ужо паабяцаў еўрапейцам працяг. І, на жаль, ён мае рацыю.

Інцыдэнт у Галаце з’яўляецца прамым заканамерным вынікам бяззубага і бяссільнага рэагавання Альянсу на папярэднія шматлікія парушэнні расійскімі дронамі і ракетамі паветранай прасторы Румыніі і некаторых краін НАТА і ЕС, якія маюць агульныя межы з Украінай, якую штодня атакуе Расія, у тым ліку з паветра. І пастаянна пад ударамі прыгранічныя рэгіёны Украіны, што побач з краінамі НАТА — Адэская вобласць, заходнеўкраінскія вобласці. Таму паўтарэнне такіх інцыдэнтаў, як той, што адбыўся ў Галаце, непазбежнае.

У гэтыя ж дні адбылося абвастрэнне баявых дзеянняў і ў акваторыі Чорнага мора. Расія атакавала турэцкае судна, якое вярталася з Адэсы. А перад гэтым былі ўдары па танкерах расійскага ценявога флоту ў Чорным моры.

Усё гэта чарговы раз нагадала, наколькі важны гэты рэгіён і ў кантэксце расійска-ўкраінскай вайны, і для еўрапейскай бяспекі ў цэлым.

Ва Украіне выдатна разумеюць велізарную значнасць Чарнаморскага рэгіёна для нашай нацыянальнай бяспекі. Калі Расія пачынала паўнамаштабнае ўварванне ва Украіну ў лютым 2022 года, адна з ваенных мэтаў Крамля заключалася ў тым, каб захапіць усе ўкраінскія рэгіёны на ўзбярэжжы Азоўскага і Чорнага мораў, поўнасцю адрэзаць нас ад мора як стратэгічнага рэсурсу. Па Азоўскім моры ім гэта ўдалося, спадзяюся, што часова. А вось па Чорным моры планы Крамля праваліліся. Наадварот, Украіне ўдалося знайсці аптымальную стратэгію супрацьдзеяння Расіі ў рэгіёне Чорнага мора.

У адрозненне ад Украіны, у НАТА і ў ЕС відавочна недаацэньваюць вагу Чарнаморскага рэгіёна ў пытаннях бяспекі. На гэта звярнуў увагу ў сваім выступленні на Адэскім форуме па бяспецы Валерый Залужны, экс-галоўнакамандуючы ЗСУ, пасол Украіны ў Вялікабрытаніі. Ён адзначыў адсутнасць стратэгіі НАТА ў Чарнаморскім рэгіёне. Паводле слоў Залужнага, Альянс працягвае ставіцца да Чорнага мора як да «унутранага возера» РФ. Такім чынам НАТА дазваляе расіянам пашыраць там свае баявыя магчымасці.

Еўразвяз хоць і прадставіў стратэгію па Чорным моры і нават абвясціў у ёй амбіцыйныя мэты, аднак, паводле ацэнкі Валерыя Залужнага, у сучасных умовах гэтая стратэгія — усяго толькі дэкларатыўны і неэфектыўны дакумент. І гэтая неэфектыўнасць толькі падбухторвае расіян да больш актыўных дзеянняў і дэманстрацыі сваіх магчымасцяў. Экс-кіраўнік ЗСУ адзначыў, што сёння не рэалізавалі нават ідэю стварэння Чарнаморскага цэнтра марской бяспекі.

Вяртаючыся да інцыдэнту ў Галаце, адзначу, што для стрымлівання Расіі крайня недастаткова сітуацыйных рэакцый (тым больш такіх, як цяпер) з боку НАТА і асобных еўрапейскіх краін. Патрэбныя сістэмныя дзеянні. Уласна да гэтага і заклікае Валерый Залужны нашых партнёраў з НАТА і ЕС.

Валерый Федаровіч сфармуляваў яшчэ некалькі важных выклікаў для бяспекі Чарнаморскага рэгіёна. І гэта ўжо датычыцца не толькі цяперашняй сітуацыі, а стратэгічнага падыходу да бяспекі гэтага рэгіёна.

Залужны нагадаў пра ключавую ролю Басфорскай пратокі для бяспекі ў Чарнаморскім рэгіёне. Блакаванне Турцыяй руху ваенных караблёў праз Басфор падчас паўнамаштабнага ўварвання РФ ва Украіну перашкодзіла расіянам узмацніць уласны флот і абмежавала іх наступальныя і ўдарныя магчымасці. Аднак экс-кіраўнік ЗСУ папярэджвае, што адкрыццё Басфора (пасля верагоднага заканчэння цяперашняй вайны) дазволіць расіянам аднавіць у рэгіёне свае вайсковыя магутнасці, у прыватнасці ў Чорным моры, і падрыхтавацца да наступнага этапу канфлікту.

Гэта такі далікатны намёк і на ролю Турцыі ў далейшым забеспячэнні бяспекі ў Чорным моры, і, на мой погляд, на неабходнасць урэгуляваць абмежаванне ваеннай прысутнасці РФ у Чорным моры ў пасляваенны перыяд. У шырокім геапалітычным кантэксце і расійска-ўкраінская вайна, і вайна ў Персідскім заліве сведчаць пра надзвычайны рост ролі марскіх праліваў для міжнароднай бяспекі і глабальнага гандлю.

Яшчэ адно папярэджанне Залужнага на будучыню — рост ролі Кітая, які «калі і не ўяўляе пагрозы, то дакладна стварае выклік, да якога сур’ёзна павінны ставіцца ўсе краіны рэгіёна». Экс-кіраўнік ЗСУ адзначыў, што КНР паступова і асцярожна пашырае ўласную прысутнасць у Чарнаморскім рэгіёне. Аднак гэта можа стаць прычынай таго, што ўтворыцца зусім іншае геапалітычнае ўтварэнне, з-за чаго давядзецца пераглядаць ролю ўсіх суб’ектаў рэгіёна.

Што мяне крыху здзівіла, дык гэта адсутнасць узгадкі (з боку Залужнага) пра ролю ЗША для бяспекі Чарнаморскага рэгіёна. Магчыма, гэта таму, што гэтая роля цяпер фактычна адсутнічае. І гэта ўжо само па сабе з’яўляецца сур’ёзнай праблемай. Крытычныя заўвагі Валерыя Фёдаравіча адносна адсутнасці стратэгіі НАТА ў Чарнаморскім рэгіёне ў поўнай меры датычацца і Злучаных Штатаў. Аднак, верагодна, экс-кіраўнік ЗСУ выключна з тактычных меркаванняў не хоча «ўсуе» згадваць ЗША. Адміністрацыя Трампа не любіць крытыкі на свой адрас.

Безумоўна, галоўная пагроза для бяспекі Чарнаморскага рэгіёна — гэта імкненне Расіі дамінаваць у Чорным моры. Мы з гэтай пагрозай ваюем у прамым сэнсе. А вось іншым краінам рэгіёна Валерый Залужны нагадвае, што самым небяспечным з’яўляецца тое, што ўмяшанне Расіі ў справы прычарнаморскіх краін можа быць занадта схаваным. Украіна ў свой час адчула гэта на ўласным горкім досведзе. Таму ў адносінах да Расіі не можа быць ні ілюзій, ні супакаення. На мой погляд, таксама трэба ўлічваць, што для Расіі дамінаванне ў Чорным моры з’яўляецца ваенна-палітычным плацдармам для ўплыву ў рэгіёне Міжземнага мора і на Блізкім Усходзе.

Падсумоўваючы, адзначу, што для стрымлівання агрэсіўных амбіцый Расіі ў Чарнаморскім рэгіёне патрэбныя агульная стратэгія бяспекі і сумесныя скаардынаваныя дзеянні Украіны і нашых міжнародных партнёраў.

Уладзімір Фесенка, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]