Генерал-маёр СБУ: Вайна можа стаць для Лукашэнкі кропкай незвароту

Удзел беларускай арміі ў баявых дзеяннях здольны ўзарваць рэжым знутры.

Пасля вяртання з парада ў Маскве Лукашэнка правёў нараду з вайскоўцамі і пры СМІ заявіў, што Беларусь павінна рыхтавацца да вайны. Пры гэтым дыктатар так і не ўдакладніў, з кім менавіта збіраецца ваяваць.

З кім сабраўся ваяваць Лукашэнка і навошта ён зрабіў гэтую заяву? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з генерал-маёрам СБУ ў адстаўцы Віктарам Ягунам:

— Заява Лукашэнкі пра тое, што Беларусь павінна «рыхтавацца да вайны», — гэта не столькі сігнал пра непазбежнае ўступленне Мінска ў буйны канфлікт, колькі элемент адразу некалькіх палітычных і вайсковых задач.

Па-першае, гэта частка агульнай расійска-беларускай стратэгіі псіхалагічнага ціску на суседзяў і ўласнае насельніцтва. Пасля візіту ў Маскву і дэманстратыўнага ўдзелу ў расійскіх мерапрыемствах Лукашэнка фактычна сінхранізаваў рыторыку з Крэмлём. Яму важна паказаць Пуціну абсалютную лаяльнасць і гатоўнасць заставацца часткай адзінай ваенна-палітычнай прасторы з РФ.

Па-другое, падобныя заявы — гэта інструмент унутранага кантролю. Беларускі рэжым пасля 2020 года жыве ў логіцы пастаяннай пагрозы: пагрозы пратэстаў, «каляровай рэвалюцыі», дыверсій, знешняга ціску. Таму тэзіс «краіна ў небяспецы» дазваляе апраўдваць мілітарызацыю, узмацненне спецслужбаў, пашырэнне паўнамоцтваў арміі і далейшае закручванне гаек унутры краіны.

З кім рэальна можа «ваяваць» Беларусь? Фармальна ў беларускай прапагандзе традыцыйна фігуруюць: Украіна, Польшча, краіны Балтыі, НАТА ў цэлым.

Але аб'ектыўна Мінск не зацікаўлены ў прамой вайне ні з адным з суседзяў. Лукашэнка выдатна разумее: самастойны ваенны канфлікт супраць любога члена НАТА азначае катастрофу для рэжыму, а адкрытае ўварванне ва Украіну стварае рызыку ўнутранага крызісу ўжо ўнутры беларускай арміі і грамадства.

— Што сёння ўяўляе сабой беларуская армія?

— Армія Беларусі — гэта адносна кампактныя Узброеныя сілы колькасцю прыкладна 45–50 тысяч вайскоўцаў плюс рэзерв. Яе моцныя бакі: добрая захаванасць савецкай інфраструктуры, высокі ўзровень дысцыпліны па паслясавецкіх мерках, развітая сістэма СПА, цесная інтэграцыя з расійскай арміяй, наяўнасць падрыхтаваных падраздзяленняў сіл спецыяльных аперацый.

Аднак ёсць і крытычныя абмежаванні. Беларуская армія ніколі не вяла сучаснай паўнамаштабнай вайны. У яе практычна адсутнічае рэальны баявы досвед. Значная частка тэхнікі — мадэрнізаваная, але ўсё ж савецкая спадчына. Лагістыка, авіяцыя, разведка і ўдарныя магчымасці моцна залежаць ад Расіі.

Галоўная праблема — матывацыя. У адрозненне ад расійскай сістэмы, беларускае грамадства не дэманструе масавай гатоўнасці ваяваць. Па многіх прыкметах, значная частка афіцэраў і вайскоўцаў вельмі скептычна ставіцца да перспектывы ўдзелу ў вайне супраць Украіны. Менавіта таму Лукашэнка з 2022 года максімальна пазбягаў прамога ўцягвання сваёй арміі ў баявыя дзеянні.

— Ці здольная армія Беларусі наогул ваяваць з кімсьці з суседзяў?

— Для самастойнай наступальнай вайны — вельмі абмежавана. Супраць Украіны беларуская армія магла б стварыць лакальную пагрозу на мяжы, адцягваць украінскія сілы, забяспечваць плацдармы, лагістыку або ракетную інфраструктуру РФ. Але весці паспяховую глыбокую наступальную аперацыю без расійскай арміі яна не здольная.

Супраць краін НАТА сітуацыя яшчэ складаней. Нават Польшча па сукупным патэнцыяле істотна пераўзыходзіць Беларусь. А канфлікт з альянсам аўтаматычна азначае сутыкненне з куды больш магутнай кааліцыяй.

— Ці ёсць у Пуціна планы на армію Лукашэнкі і якую ролю ён можа ёй аддаць?

— Так, і яны існуюць даўно. Для Крамля Беларусь — гэта стратэгічны ваенны плацдарм, буфер супраць НАТА, тэрыторыя для размяшчэння расійскіх сістэм узбраення, элемент ціску на Украіну, частка адзінай абароннай архітэктуры так званай Саюзнай Дзяржавы.

Путіну беларуская армія патрэбная не столькі як самастойная ўдарная сіла, колькі як дапаможны інструмент.

Найбольш верагодныя ролі: прыкрыццё паўночнага напрамку, адцягненне ўкраінскіх рэзерваў ад фронту на ўсходзе і поўдні, сумесная ахова мяжы, размяшчэнне расійскіх войскаў і ракет, удзел у гібрыдных аперацыях, магчымасць забеспячэння другога эшалону ў выпадку буйной вайны РФ з НАТА.

Акрамя таго, Крэмль зацікаўлены ў паступовым паглынанні беларускага ваеннага суверэнітэту. Ужо цяпер сістэмы СПА, падрыхтоўка, штабы, вучэнні і частка камандных механізмаў глыбока інтэграваныя з РФ.

Але ёсць важны нюанс: Лукашэнка спрабуе захаваць кантроль над уласнай арміяй як над апошнім гарантам асабістай улады. Менавіта таму ён балансуе паміж дэманстрацыяй поўнай вернасці Маскве і нежаданнем адпраўляць войскі ў рэальную вайну. Ён разумее, што прамы ўдзел беларускай арміі ў маштабным канфлікце можа стаць для яго рэжыму кропкай незвароту.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]