Еўропа награваецца хутчэй за астатні свет

Асабліва там, дзе раней заўсёды было холадна.

Еўропа імкліва награваецца, асабліва ў яе самых халодных рэгіёнах. У Арктыцы і Альпах растае кліматычны шчыт планеты — ледзяны пакроў, што адлюстроўвае сонечнае святло і запавольвае глабальнае пацяпленне, папярэдзілі еўрапейскія вучоныя, піша Бі-бі-сі.

Халодныя зімы адыходзяць у мінулае, нягледзячы на асобныя эпізоды лютых марозаў і абільных снегападаў, як у Альпах або ў Расіі мінулай зімой, гаворыцца ў штогадовым дакладзе пра кліматычныя змены ад Еўрапейскага цэнтра сярэднетэрміновых прагнозаў надвор'я (ECMWF).

«Еўропа награваецца хутчэй за іншыя кантыненты, — сказаў кіраўнік ECMWF Фларыян Паппенбергер. — Практычна ўсюды сярэднегадавыя тэмпературы перавысілі сярэднія значэнні, і сур'ёзныя наступствы гэтага пацяплення праяўляюцца ўжо цяпер».

Так, плошча еўрапейскай тэрыторыі, дзе ўзімку слупок тэрмометра хоць раз апускаецца ніжэй за нуль, зноў скарацілася, гаворыцца ў дакладзе. А моцныя маразы на 90% тэрыторыі кантынента мінулай зімой назіраліся радзей, чым звычайна.

«Факты гавораць самі за сябе: змяненне клімату не пагроза, а рэчаіснасць», — сказала адна з кіраўніц ECMWF Саманта Берджэс.

Як награваецца Еўропа. Факты

На 95% тэрыторыі Еўропы сярэднегадавая тэмпература ў 2025 годзе была вышэй за сярэднюю.

Паверхня акіянічных вод Еўропы ў 2025 годзе прагрэлася да рэкордных значэнняў за ўвесь час назіранняў. Рэкорд пабіты чацвёрты год запар.

Ледавікі раставалі па ўсёй Еўропе. У Ісландыі чыстая страта ледавіковай масы стала другой па велічыні за ўвесь час назіранняў, а снежны пакроў быў на 31% ніжэйшы за сярэдні.

У Міжземным моры сярэдняя тэмпература паверхні вод у 2025 годзе заняла другое месца ў рэйтынгу самых спякотных гадоў за ўвесь час назіранняў.

Пацяпленне рухаецца да Палярнага круга, і цеплавыя анамаліі назіраюцца ўжо ў Нарвежскім моры — участку Паўночнага Ледавітага акіяна, што абмывае берагі Ісландыі і Нарвегіі.

Якія наступствы пацяплення?

Галоўнае, што непакоіць вучоных, — гэта раставанне лёдаў, бо яны адлюстроўваюць сонечнае святло, а цёмныя воды акіяна яго паглынаюць, паскараючы нагрэў планеты.

Акіян пакрывае больш за 70% паверхні Зямлі і паглынуў 90% глабальнага пацяплення апошніх дзесяцігоддзяў. На глыбіні ўсяго некалькіх дзесяткаў метраў захоўваецца столькі ж цяпла, колькі ва ўсёй атмасферы Зямлі.

Чым цяплейшы акіян, тым ніжэйшая яго здольнасць паглынаць энергію і згладжваць павышэнне тэмператур на планеце ў цэлым.

І тут у еўрапейскіх вучоных дрэнныя навіны.

Тэмпературы вышэйшыя за сярэднія і ападкі ніжэйшыя за сярэднія прывялі да значнай страты снежнага і ледзянага пакрову ў Еўропе ў 2025 годзе.

«У сакавіку 2025 года плошча снежнага пакрову ў Еўропе была прыкладна на 1,32 млн кв. км (31%) ніжэйшая за сярэднюю, што параўнальна з сумарнай плошчай Францыі, Італіі, Германіі, Швейцарыі і Аўстрыі, — гаворыцца ў дакладзе. — Ледзяны пакроў Грэнландыі страціў 139 гігатон лёду, што прыблізна ў паўтара раза больш за масу ўсіх ледавікоў еўрапейскіх Альпаў».

Яшчэ адна праблема, наўпрост звязаная з пацяпленнем, — лясныя пажары. З-за змены клімату ўсё часцей здараюцца спёка і засуха. Лясы гараць, а дым ад пажараў павялічвае канцэнтрацыю парніковых газаў у атмасферы і паскарае глабальнае пацяпленне.

Мінулым годам у Еўропе згарэла звыш 1 млн гектараў лесу — гэта больш за тэрыторыю вострава Кіпр. І плошча пажараў, і выкіды ў атмасферу аказаліся рэкорднымі за ўвесь час назіранняў, у тым ліку ў Іспаніі, на Кіпры, у Вялікабрытаніі, Нідэрландах і Германіі.

Яшчэ адно наступства пацяплення кантынента — недахоп вады.

Узровень вады ў 70% усіх рэк Еўропы мінулым годам быў незвычайна нізкі, а ў цэлым на кантыненце сцёк быў ніжэйшы за сярэдні на працягу 11 з 12 месяцаў 2025 года.

Але ёсць і добрыя навіны

Нягледзячы на пастаяннае пацяпленне клімату і агульную тэндэнцыю да ўзмацнення экстрэмальных умоў надвор'я, часам катаклізмы бяруць перапынак.

Так, мінулым годам у Еўропе ў сярэднім было менш паводак і праліўных дажджоў, чым у апошнія гады.

А спякотнае сонца дапамагае еўрапейцам скарачаць залежнасць ад нафты, вугалю і газу, а значыць, ліквідаваць галоўную прычыну энергетычнага крызісу — залежнасць ад імпарту выкапнёвага паліва з Расіі і Блізкага Усходу.

Сонечная энергетыка разам з тым дазваляе скараціць выкіды парніковых газаў у атмасферу. Менавіта яны і прывялі да глабальнага пацяплення — паводле вердыкту вучоных, пад якім падпісаліся амаль усе дзяржавы планеты.

Мінулым годам аднаўляльныя крыніцы забяспечылі амаль палову еўрапейскай генерацыі электраэнергіі. На сонечныя панэлі ўпершыню ў гісторыі прыпала 12,5%.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]