Навукоўцы: Юпітэр тэхнічна не абарачаецца вакол Сонца
4- 28.04.2026, 15:06
- 2,802
Зямля таксама не заўсёды гэта робіць.
Галілеа Галілей на пачатку XVII стагоддзя даказаў, што нябесныя целы не абарачаюцца вакол Зямлі, як было прынята лічыць у той час. Такім чынам, геацэнтрычная сістэма свету, што існавала тысячы гадоў, пачала руйнавацца. Пазней іншыя астраномы канчаткова давялі, што ўсе аб’екты Сонечнай сістэмы абарачаюцца вакол Сонца. Аднак тэхнічна гэта не зусім дакладна.
Напрыклад, Юпітэр, найбуйнейшая планета ў Сонечнай сістэме, абарачаецца не вакол Сонца, а вакол кропкі, што знаходзіцца за межамі нашай зоркі. Зямля не заўсёды, але часта таксама абарачаецца вакол гэтай кропкі, піша «Фокус».
Нагадаем, што калі прыняць масу Сонечнай сістэмы разам з усімі яе планетамі, іх спадарожнікамі, астэроідамі і каметамі, а таксама карлікавымі планетамі за 100%, дык на іх прыпадае толькі 0,14% агульнай масы. Уся астатняя маса знаходзіцца ў Сонцы, як ужо пісаў «Фокус».
Але, падобна да таго, як гравітацыя Зямлі прыцягвае вас, вы таксама аказваеце мізэрны гравітацыйны ўплыў на нашу планету. Нягледзячы на нязначную масу планет Сонечнай сістэмы ў параўнанні з масай Сонца, гравітацыя дзейнічае ў абодва бакі. Таму планеты і зоркі абарачаюцца не адна вакол адной, а вакол агульнага цэнтра мас, вядомага як барыцэнтр.
Калі прыбраць з разлікаў Сонца, то 70% масы Сонечнай сістэмы будзе сканцэнтравана ў планеце Юпітэр. І гэтага дастаткова, каб барыцэнтр сістэмы Юпітэр—Сонца знаходзіўся па-за межамі самога Сонца. Тое самае слушна і для меншых аб’ектаў, такіх як іншыя планеты, іх спадарожнікі і карлікавыя планеты. Напрыклад, ні адзін з пяці спадарожнікаў Плутона тэхнічна не абарачаецца вакол карлікавай планеты, у той час як Зямля і Месяц абарачаюцца вакол барыцэнтра, што размешчаны прыблізна за 5000 кіламетраў ад цэнтра Зямлі.
Юпітэр значна большы за Зямлю. Яго маса ў 318 разоў больш. У выніку барыцэнтр Юпітэра і Сонца знаходзіцца не ў цэнтры Сонца, а фактычна па-за межамі нашай зоркі. Уся Сонечная сістэма таксама мае барыцэнтр. Сонца, Зямля і ўсе планеты абарачаюцца вакол яго. Гэта агульны цэнтр мас усіх аб’ектаў Сонечнай сістэмы разам узятых.
Дзякуючы велізарнай масе Юпітэра і іншага газавага гіганта — Сатурна, барыцэнтр Сонечнай сістэмы рэдка знаходзіцца ў цэнтры Сонца, а часта і ўвогуле па-за межамі нашай зоркі.
Атрымліваецца, што спрошчаная версія пра тое, што кожная планета абарачаецца вакол Сонца, якой вас навучалі на ўроках астранаміі ў школе, тэхнічна няправільная. Зямля абарачаецца вакол агульнага барыцэнтра, які часам знаходзіцца ўнутры Сонца, але часам — па-за яго межамі. А ў Юпітэра барыцэнтр заўсёды знаходзіцца па-за межамі Сонца.