Чаму другі і трэці рэактары АЭС у Беларусі бескарысныя?

Эксперт выказаўся пра планы «Расатама».

«Расатам» збіраецца падпісаць дамову аб будаўніцтве трэцяга энергаблока Беларускай АЭС, перадае «Белсат». Энергаблок будзе таго ж тыпу, што і папярэднія два. Наколькі ён бяспечны? І чым ён адрозніваецца ад новых праектаў таго ж «Расатама» ў Турцыі і Венгрыі?

На думку прафесара ЕГУ, эксперта ў пытаннях энергетыкі Генадзя Рябцава, істотных адрозненняў паміж гэтымі праектамі няма. Усюды выкарыстоўваецца адзін і той жа рэактар, толькі ў розных варыянтах выканання. У прыватнасці, яны адрозніваюцца сістэмамі астуджэння: у Беларусі гэта, хутчэй за ўсё, будуць градзірні, а ў Турцыі прымяняюць астуджэнне марской вадой. Таксама ёсць розніца ў сейсмаўстойлівасці, бо Турцыя больш сейсманебяспечны рэгіён і там «Расатам» надае больш увагі надзейнасці канструкцый.

«Калі казаць пра ўзровень распрацовак, то гэта цалкам сучасныя рэактары, і яны даволі бяспечныя. Якіх-кольвек інцыдэнтаў сур'ёзнага ўзроўню на іх не адзначалася. Акрамя таго, усе працы праводзяцца ў поўнай адпаведнасці з патрабаваннямі МАГАТЭ і пад кантролем міжнародных камісій, маніторынгавых груп, якія адсочваюць выкананне ўсіх нормаў бяспекі», — тлумачыць эксперт.

І дадае, што больш сучасныя рэактары не выкарыстоўваюцца на Беларускай АЭС, бо прасцей абслугоўваць адзін тып рэактараў. Таму натуральна, што трэці рэактар такі ж, як і папярэднія два. «Дык што з пункту гледжання бяспекі я б не стаў крытыкаваць гэтыя ўстаноўкі. Я б пакрытыкаваў іх з іншага пункту гледжання», — кажа Генадзь Рябцаў.

На думку эксперта, розніца паміж беларускай і турэцкай станцыямі ў тым, што другую «Расатам» будуе для таго, каб потым прадаваць электраэнергію. Акрамя таго, турэцкі ўрад не фінансуе будаўніцтва, тады як беларуская дзяржава плаціць за ўзвядзенне самастойна. У Турцыі ж «Расатам» будзе спаганяць грошы з турэцкіх падаткаплацельшчыкаў толькі тады, калі станцыю пабудуюць.

«Беларусі давядзецца шукаць спажыўца гэтай электрычнай энергіі, каб потым за кошт яе продажу неяк акупіць выдаткі на будаўніцтва самой станцыі. На мой погляд, гэта вельмі дрэнная эканамічная мадэль. Тым больш што патрэба ў трэцім блоку для Беларусі даволі сумненная», — адзначае Генадзь Рябцаў.

Як адзначае эксперт, савецкія праекты (а Расія выкарыстоўвае рэактары, якія былі пабудаваныя яшчэ ў СССР і толькі мадэрнізуе іх), безумоўна, моцна адрозніваюцца ад французскіх, японскіх, амерыканскіх і г.д. Аднак патрабаванні МАГАТЭ максімальна жорсткія да ўсіх вытворцаў. З гэтага пункту гледжання прадукцыя «Расатама» не горшая за астатнія. Канструкцыя можа быць даражэйшая, складанейшая ў эксплуатацыі, але не горшая. Пасля Чарнобыля і Фукусімы пратакол надзвычай жорсткі.

«Беларусі ні другі, ні трэці энергаблокі не патрэбныя»

Ці ёсць будучыня ў атамнай энергетыкі? Гадоў дзесяць таму некаторыя краіны, у прыватнасці Германія, адмаўляліся ад АЭС, а цяпер час ад часу гучыць шкадаванне з гэтай нагоды. Якая будучыня ў атамнай энергіі ў найбліжэйшыя 20–30 гадоў, цікавімся ў эксперта.

«Атамная энергетыка — гэта самая інерцыйная галіна энергетыкі, бо самі аб’екты патрабуюць доўгатэрміновага планавання, праектавання, будаўніцтва, а затым і эксплуатацыі на працягу больш як 45 гадоў. Таму ў атамнай энергетыкі ёсць будучыня, і яна даволі працяглая, — кажа Генадзь Рябцаў. — Але атамнай энергетыкай нельга замяніць энергетыку ў цэлым. Нельга пабудаваць па ўсім свеце толькі атамныя рэактары і думаць, што патрэбы ўсіх будуць задаволеныя. У любой дзяржаве павінен захоўвацца баланс паміж базавай генерацыяй і манеўранай генерацыяй. І калі ў дзяржаве ёсць толькі атамная генерацыя, а няма магутнасцяў, якія забяспечваюць патрэбы спажыўцоў у пікавыя гадзіны і сезоны, то бок няма ўстановак, якія дазваляюць рэгуляваць магутнасць генераванай энергіі на працягу сутак, года, то такая энергетыка з’яўляецца неэфектыўнай і не можа задаволіць патрэбы ўсіх спажыўцоў».

Паводле слоў эксперта, калі ў дзяржаве вядуцца размовы толькі пра будаўніцтва атамных станцый, то гэта некампетэнтны падыход. У Беларусі ж заўсёды быў дэфіцыт менавіта манеўраных магутнасцяў. Нашай краіне патрэбныя ўстаноўкі, якія забяспечваюць спажыванне ў пікавыя гадзіны. А атамныя рэактары не могуць рэгуляваць падачу магутнасці ў сетку, яны працуюць 24/7, не змяняючы выдачу.

«Таму адно — калі ў дзяржаве ёсць велізарная колькасць прамысловых прадпрыемстваў, дзе работа не спыняецца ні на хвіліну, дзе пастаянна выпускаецца вялізная колькасць разнастайнай прадукцыі ў тры змены або ў аўтаматычным рэжыме. Але ў Беларусі такой колькасці прадпрыемстваў няма. Няма такіх прадпрыемстваў у прыгранічных з Беларуссю рэгіёнах РФ. Таму будаваць у такім маленькім дзяржаве, як Беларусь, такую велізарную станцыю, якая па магутнасці параўнальная з самымі вялікімі атамнымі электрастанцыямі Еўропы, няма ніякага сэнсу. Гэта не прывядзе да забеспячэння ўсіх спажыўцоў у Беларусі той энергіяй, у якой яны маюць патрэбу. Гэта не забяспечыць балансаванне энергетычнага рынку ў будучыні».

Паводле слоў эксперта, было бессэнсоўна будаваць у Беларусі і другі рэактар, яшчэ больш бессэнсоўнае будаўніцтва трэцяга. Краіне патрэбныя манеўраныя станцыі, якія могуць забяспечваць павелічэнне вытворчасці электрычнай і цеплавой энергіі ў пікавыя гадзіны і змяншаць яе, напрыклад, уначы або ў міжсезонне. Гэтаму пытанню, паводле Рябцава, у Беларусі надаюць вельмі мала ўвагі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]