Рыгор Месежнікаў: Гэтая перамога важная і для Беларусі

Тандэму Орбана і Фіца прыйшоў канец.

Як перамога ў Венгрыі апазіцыйнага палітыка Петэра Мадзяра паўплывае на наш рэгіён?

Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў са словацкім палітолагам і прэзідэнтам Інстытута грамадскіх праблем (IVO, Браціслава) Рыгорам Месежнікавым:

— Вынікі выбараў у Венгрыі на многае паўплываюць: і на наш рэгіён, і на адносіны паміж асобнымі дзяржавамі, і на адносіны Венгрыі з Еўрасаюзам. Думаю, што зменіцца стаўленне Венгрыі да расійскай агрэсіі супраць Украіны. Хоць, можа быць, гэта не адбудзецца так хутка і выразна, але змены будуць. Перш за ўсё будуць аслаблены пазіцыі аўтарытарных сіл у нашым рэгіёне, у тым ліку тых, што знаходзяцца пры ўладзе.

Для Беларусі гэта таксама важна, бо Віктар Орбан схіляўся да аднаўлення адносін з беларускім дыктатарам. Міністр замежных спраў і гандлю Венгрыі Петэр Сіярта часта бываў у Мінску.

Падкрэслю, што вельмі важна, што ў Венгрыі дэмакратычныя сілы ўсё ж здолелі кансалідаваць свае пазіцыі і ў выніку нанесці паразу аўтарытарным сілам. Заявы Мадзяра ўжо даюць падставы меркаваць, што адносіны Венгрыі з Еўрасаюзам палепшацца. Венгрыя перастане блакаваць дапамогу Украіне, будзе імкнуцца прытрымлівацца агульнаеўрапейскай лініі па многіх іншых пытаннях.

Варта адзначыць, што ўсё ж такі спатрэбіцца пэўны час, каб правесці сапраўдныя змены, пераканаць венгерскае насельніцтва, што палітыка Орбана была шкодная і для самой Венгрыі. Магчыма, гэта адбудзецца не так хутка; Венгрыя не будзе лакаматывам, якім была Славакія ў часы Эдуарда Хегера. Венгрыя будзе ў рамках такога еўрапейскага мэйнстрыму, не будзе ствараць праблем. Гэта таксама вельмі важна, у тым ліку для Беларусі, бо Віктар Орбан па расійскай лініі падтрымліваў Лукашэнку.

Што датычыць рэгіёна Цэнтральнай Еўропы, дык уся тая канфігурацыя, якая склалася ў Вышэградскай групе, яе насамрэч паралізавала. Бо Вышэградская група мае асаблівае значэнне, калі пазіцыі ўсіх дзяржаў супадаюць з агульнаеўрапейскімі пазіцыямі.

Віктар Орбан і прэм’ер-міністр Славакіі Роберт Фіцa разбівалі гэтае супрацоўніцтва. Мадзяр заяўляе, што ён хацеў бы рэанімаваць Вышэградскую групу, але ўжо на прынцыпах агульных інтарэсаў, якія не супярэчаць інтарэсам Еўрасаюза і еўрапейскай палітыцы.

— Як будзе дзейнічаць пасля паразы свайго сябра Орбана словацкі прэм’ер Роберт Фіцa?

— Апошнія некалькі гадоў (пасля 2023 года), калі Фіцa вярнуўся да ўлады, існаваў такі словацка-венгерскі тандэм па аслабленні агульнаеўрапейскіх пазіцый у дачыненні да ключавых пытанняў еўрапейскай палітыкі. У тым ліку — і ў дачыненні да Расіі, і да Украіны, энергетычнай палітыкі. Дарэчы, і ў адносінах ЕС і ЗША таксама, бо Орбан быў вялікім энтузіястам узмацнення партнёрства з Дональдам Трампам. Менш — з Амерыкай як такой, а менавіта з Дональдам Трампам, і Фіцa да гэтага таксама далучыўся.

Зараз гэтаму тандэму прыйшоў канец, хоць Роберт Фіцa заяўляў, што нават калі Орбан прайграе выбары, то ён прыме ад яго эстафету. Але насамрэч гэта, вядома, дурная пазіцыя; наўрад ці гэта магчыма, бо Славакія сама не здольная заблакаваць агульнаеўрапейскія рашэнні.

Думаю, што калі сапраўды Фіцa будзе выконваць гэтае сваё абяцанне, то ЕС вельмі хутка знойдзе рычагі, каб пераадолець яго супрацьдзеянне. Так што пазітыўны ўплыў, безумоўна, будзе.

Што да Славакіі, то ёсць спецыфічнае пытанне: якім чынам будуць развівацца словацка-венгерскія адносіны, бо апошнім часам яны грунтаваліся на асабістым супрацоўніцтве, сяброўстве Орбана і Фіца. Дарэчы, Фіцa — нацыяналістычны палітык, які заўсёды карыстаўся так званай антывенгерскай картай ва ўнутранай палітыцы. Яна палягае ў тым, што ў нас каля 10% насельніцтва — гэта этнічныя венгры, і, вядома, іх галасы на выбарах надзвычай важныя.

Частка Славакіі, на жаль, схільная да антывенгерскіх настрояў, таму на хвалі нацыяналізму лёгка можна атрымліваць дадатковыя палітычныя балы. Дык вось, думаю, што цяпер Фіцa, як толькі Орбан пойдзе ў апазіцыю, пачне гуляць гэтай антывенгерскай картай ва ўнутранай палітыцы.

— Ці могуць змены ў Венгрыі даць імпульс да змены ўлады ў Славакіі на выбарах у наступным годзе?

— У нас выбары будуць у кастрычніку 2027 года. Але ўрэшце, лічу, што параза Орбана паўплывае на агульныя настроі ў Славакіі ў тым сэнсе, што апаненты Фіца, якія падтрымліваюць апазіцыйныя партыі, умацуюцца. Ва ўсіх апытаннях цяпер у іх большасць.

Тое, што адбываецца ў Венгрыі, узмоцніць якраз успрыманне, што і ў нашай краіне мы таксама можам перамагчы аўтарытарныя сілы. Раз ужо венгры здолелі пасля 16 гадоў кансалідаванай аўтарытарнай палітыкі нанесці паразу гэтым сілам, дык у Славакіі, як кажуць, сам Бог веліў. Але гэта я крыху перабольшваю. У нас сітуацыя крыху іншая.

У Венгрыі была адзіная апазіцыйная, дэмакратычная партыя, а ў нас іх некалькі. Затое ў нас багацейшы досвед фармавання кааліцый дэмакратычных партый, таму, думаю, мы гэтым скарыстаемся. Што да барацьбы за свабоду, дэмакратыю, еўрапейскі выбар, падтрымку Украіны і крытыку Расіі, дык у гэтым усе апазіцыйныя партыі Славакіі сыходзяцца.

У іх ёсць ідэйныя адрозненні, але галоўнае цяпер — захаванне свабоды, дэмакратыі і еўрапейскага выбару. Думаю, што для іх, вядома, гэта будзе вялікай палітычнай падмогай тое, што Венгрыі ўдалося. Дарэчы, у Венгрыі цяпер будуць прымаць законы, якія дазволяць ім хутчэй пераадолець спадчыну Віктара Орбана.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]