Навукоўцы спрабуюць разгадаць яшчэ адну загадку Марса
- 3.11.2026, 17:41
- 1,714
У далёкім мінулым Марс быў больш падобны да Зямлі.
Лічыцца, што ў далёкім мінулым Марс быў больш падобны да Зямлі: там быў цёплы клімат, а на паверхні планеты былі рэкі і азёры з вадкай вады. Але навукоўцы шмат гадоў спрачаюцца аб тым, які склад атмасферы мог забяспечыць гэты цёплы клімат. Новая гіпотэза прадпалагае, што неабходны для гэтага кампанент стварыла цыркуляцыя вады пад паверхняй Марса, піша New Scientist.
Як сцвярджае Сін-Тай Лі з Універсітэта Райса (штат Тэхас, ЗША), узаемадзеянне вады з жалезам у кары Марса магло на працягу мільёнаў гадоў забяспечваць пастаянны прыток вадароду ў атмасферу Чырвонай планеты.
Вадарод не з'яўляецца парніковым газам, але пры ўзаемадзеянні з вуглякіслым газам у атмасферы планеты гэтыя малекулы маглі ўзмацняць парніковы эфект. Пры сутыкненні малекулы вадароду і вуглякіслага газу дэфармуюцца, што дазваляе ім паглынаць інфрачырвонае выпрамяненне ў тым дыяпазоне, які сам па сабе CO2 не паглынае.
Паводле даследавання, нават невялікая колькасць вадароду ў атмасферы Марса магла значна павысіць сярэднюю тэмпературу на планеце.
Згодна з мадэллю, ролю падземнага генератара вадароду выконвала кара Марса, якая сягае ў глыбіню на 80 кіламетраў. Яна змяшчае радыеактыўныя элементы, напрыклад уран, торый і калій, якія пры распадзе выдзяляюць цяпло. Разлікі паказваюць, што пры дастатковай таўшчыні кары лёд у яе верхніх пластах (на глыбіні некалькіх кіламетраў) можа раставаць, утвараючы воданосныя гарызонты.
Паводле слоў Лі, пасля ўтварэння такіх воданосных гарызонтаў вада пачынае аддаваць цяпло, цыркулюючы ўверх і ўніз праз парыстыя верхнія пласты кары. Гэтыя пласты пераважна складаюцца з базальту, багатага на жалеза. Пад уздзеяннем вады жалеза іржавее. Пры гэтым вызваляюцца малекулы вадароду, якія затым падымаюцца ў атмасферу.
З цягам часу гэты працэс спыніўся, бо ў кары вычарпаліся запасы вады і знізіўся ўзровень радыеактыўнасці. У выніку Марс ператварыўся ў халодную пустынную планету, якую мы бачым цяпер.
Навуковец лічыць, што яго гіпотэзу можна праверыць, вывучыўшы глыбокія пласты кары Марса. Акрамя таго, Лі адзначае, што працэс акіслення жалеза, калі яно іржавее, можа патлумачыць, чаму Марс мае чырвоны колер. У выніку падзення метэарытаў акіслены базальт апынаўся на паверхні, а з-за вятровай эрозіі пыл разносіўся па ўсёй планеце.