«З Трампам будзе ўжо зусім іншая размова»

Чаму Зяленскі змяніў тон у зносінах з прэзідэнтам ЗША?

Амерыканская газета The New York Times піша, што прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі змяніў тактыку у адносінах з амерыканскім лідарам Дональдам Трампам і пачаў публічна крытыкаваць яго палітыку адносна Расіі.

З чым звязаныя падобныя змены ў рыторыцы? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з украінскім палітолагам, прафесарам Кіеўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Тараса Шаўчэнкі Пятром Алешчуком:

— Думаю, тут комплекс прычын. Па-першае, крыху змянілася сама сітуацыя ў Злучаных Штатах. ЗША набліжаюцца да выбараў, і мы бачым, як яшчэ ўчора безумоўная ўлада Трампа ўжо хістаецца. Колькі крытыкі ў Рэспубліканскай партыі, пра дэмакратаў ужо маўчу. То бок, хутчэй за ўсё, ужо хутка ключавыя пытанні ў Злучаных Штатах будзе вырашаць не адзін Трамп. Таму цяпер вырашыць выконваць любыя патрабаванні Трампа, напэўна, не вельмі разумна.

Ну і ўвогуле, Украіна зацікаўленая ў тым, каб у ЗША адбылося абнаўленне Кангрэса і каб у далейшым з ім было лягчэй узаемадзейнічаць. Акрамя таго, мы бачым, што сама адміністрацыя Трампа, хоць відавочна цісне на Украіну, спыняючы абмен разведдадзенымі, абмяжоўваючы працу Starlink, пры гэтым усё гэта публічна адмаўляе. Ніхто не ведае, хто загадаў абмежаваць працу Starlink. То бок, факт ёсць, а адказнасць браць на сябе ніхто не хоча. Гэта азначае, што такія рашэнні нават самім прадстаўнікам адміністрацыі Трампа здаюцца непапулярнымі.

І, адпаведна, грамадская думка Злучаных Штатаў у гэтых умовах выглядае пэўным рэсурсам для Украіны. Рабіць усе гэтыя схемы публічнымі — відавочна, інструмент ціску на адміністрацыю Трампа. Каб яна змяніла сваю палітыку, прынамсі адкаціла яе да нейкіх папярэдніх пазіцый. Зяленскі яшчэ пры адміністрацыі Джо Байдэна неаднаразова выкарыстоўваў гэтыя інструменты прамой дыпламатыі: звароты наўпрост да грамадства, парламенту, улады.

Як мы памятаем, і з Байдэнам было складана прабіваць тыя ці іншыя рашэнні па пастаўках таго ці іншага ўзбраення. Даводзілася падключаць грамадскасць, каб дамагчыся дазволу на «Патрыёты», на F-16 і гэтак далей. То бок, думаю, што, з аднаго боку, цяпер спрыяльны момант у кантэксце стабільнасці адміністрацыі Трампа. А з другога — выкарыстанне прамой дыпламатыі як аднаго з найбольш эфектыўных метадаў уплыву на амерыканскую палітыку. Асабліва напярэдадні выбараў у Кангрэс.

— Сенатары-рэспубліканцы адкрыта крытыкуюць лінію Белага дома. Ці можна казаць пра магчымы раскол у Рэспубліканскай партыі па ўкраінскім пытанні напярэдадні выбараў?

— Можна, але тут не толькі ўкраінскае пытанне. Тут цэлае вялікае незадаволенне палітыкай Трампа і тым кірункам, па якім ён вядзе Злучаныя Штаты і Рэспубліканскую партыю.

Там жа, напрыклад, у Тэхасе ўпершыню за доўгі час можа перамагчы дэмакрат Джэймс Таларыка. І пры гэтым яго падтрымлівае сям'я Бушаў. Гэта вельмі паказальна, бо Буш — даволі ўплывовы ў мінулым рэспубліканскі клан. Калі ўжо яны падтрымліваюць дэмакратаў, дык, напэўна, у Рэспубліканскай партыі дакладна непарадак.

Бачыце, Трамп як бы загадзя спрабуе знайсці вінаватага, маўляў, Украіна перашкодзіла рэспубліканцам перамагчы. Але ўсе разумеюць, што да гэтага прывяла менавіта палітыка самога Трампа. Прэзідэнту ЗША былі гатовы шмат што дараваць, пакуль ён быў пераможцам. Але калі ён, напрыклад, прайграе выбары, то гэта ўжо будзе зусім іншая размова.

Ніхто ўжо не будзе зазіраць Трампу ў рот і глядзець, што ён там апублікуе ў сябе ў сацсетках. Яго, хутчэй за ўсё, будуць крытыкаваць, і крытыкаваць не толькі дэмакраты, але і рэспубліканцы.

— Калі дэмакраты атрымаюць большасць у адной або абедзвюх палатах Кангрэса, як гэта адаб'ецца на дапамозе Украіне, санкцыях супраць Расіі?

— Складана сказаць. Разумееце, там усё будзе даволі складана, бо санкцыі, іх ужыванне, дапамога ўсё адно залежаць ад прэзідэнта. Але за што адказвае Кангрэс? Кангрэс — адзіны распарадчык амерыканскага бюджэту. То бок, Трамп не атрымае ні капейкі да той пары, пакуль не прыйдзе да нейкіх кампрамісных рашэнняў з дэмакратычным Кангрэсам.

У любым выпадку давядзецца прымаць пэўныя кампрамісы. Магчыма, дэмакраты праб'юць нейкую дапамогу ў праекце бюджэту. Магчыма, яны зноў жа будуць патрабаваць гарантыі працы таго ж Starlink або праграмы паставак ўзбраення. Гэта не гарантуе падтрымку Украіны, але дасць праўкраінскім сілам ЗША практычныя інструменты, каб уплываць на Трампа.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]