Лайма Вайкуле высмяяла імперскасць расіян

Спявачка распавяла пра адносіны з артыстамі з РФ.

«Мне так смешна чуць, што Расія прынесла нам культуру. У часы Савецкага Саюза найбольш заходняй была культура Эстоніі, Латвіі і Літвы», — кажа латвійская спявачка Лайма Вайкуле у эксклюзіўным інтэрв’ю LRT. Яна дзесяцігоддзямі выступала ў Расіі і дзяліла сцэну з артыстамі гэтай краіны. Пасля таго як Расія пачала вайну супраць Украіны, Вайкуле, паводле яе слоў, убачыла, што чалавек не такі ўжо добры: «У мяне было вельмі шмат блізкіх сяброў. Сёння я не магу называць іх сябрамі. ...... Яны самі напалі, самі пакрыўдзіліся».

Зорка латвійскай эстрады Лайма Вайкуле, якая жыве ў Юрмале, дзесяцігоддзямі выступала ў Расіі. Вялізны тэлевізійны рынак, шматлікая аўдыторыя, канцэртныя туры... Аднак пасля пачатку паўнамаштабнай вайны ва Украіне спявачка спыніла ўсе прафесійныя сувязі з Расіяй.

«Усё змянілася, і самае галоўнае, калі не лічыць грошы, — гэта велізарнае расчараванне ў людзях. Я не ведала, што людзі могуць быць такімі дрэннымі. Не магла паверыць, што можна ўсё разбурыць і ні аб чым не шкадаваць», — кажа Вайкуле.

Яе шлях на вялікую сцэну пачаўся ў Латвіі. Пазней песні Раймонда Паулса і савецкае тэлебачанне зрабілі яе вядомай далёка за межамі радзімы. Пасля распаду Савецкага Саюза яна працягнула канцэртную дзейнасць у Расіі, Украіне і іншых краінах. У 2018 годзе спявачка публічна заявіла, што не паедзе выступаць у анэксаваны Крым, які б ганарар ёй ні прапаноўвалі.

«Я не разумела гэтага да самага апошняга моманту. Магчыма, у 2014 годзе, калі Крым раптам стаў іхнім, я падумала: які жах, як несправядліва. Як так можна? Але нават тады я не верыла, што пачнецца сапраўдная вайна», — кажа спявачка.

24 лютага 2022 года Расія пачала паўнамаштабнае ўварванне ва Украіну. Гарады, у якіх выступала Вайкуле, сталі мішэнямі Пуціна.

«У жыцці я не магла ўявіць, што наогул можа быць вайна, як яна выглядае. Як можна ўзяць і скінуць бомбу на дом, які людзі будавалі, у якім жывуць людзі, сабачкі, коцікі, дзеці? Я не магла сабе гэтага ўявіць. Думаю пра тое, якая велізарная адказнасць ляжыць на чалавеку, які змог гэта зрабіць. Калі б ён хоць на хвіліну задумаўся пра тое, што ёсць Бог, — яму гарэць у пекле», — кажа Вайкуле.

«Няхай для пачатку пабудуе людзям туалеты»

Адзін з выпраўданняў вайны, развязанай Пуціным, — абарона рускамоўных. «Няхай ён абараняе ў сябе дома», — кажа Вайкуле.

«Няхай для пачатку пабудуе людзям туалеты, каб ім не даводзілася хадзіць на вуліцу. Каго ён абараняе? Вось табе і абаронца. Наколькі ж наіўныя людзі, калі яны могуць думаць, што ён абараняе рускамоўных.

Перш за ўсё ён знішчыў Харкаў — рускамоўны горад. Прыйшоў і забіў людзей, разбурыў іх дамы, зрабіў іх няшчаснымі. Рускамоўных. Як можна знішчаць тое, што стагоддзямі стваралася рукамі і душой людзей? Як можна забіваць гэта, браць і разбураць? У мяне няма слоў, нават каментаваць гэта цяжка», — кажа спявачка.

Вайкуле з жахам назірала за паводзінамі былых калег па сцэне, калі ў сакавіку 2022 года, неўзабаве пасля пачатку ўварвання ва Украіну, у Маскве адбыўся канцэрт у падтрымку вайны і Пуціна.

«Як сёння можна казаць, што ты па-за палітыкай? Так можна казаць, каб атрымаць для сябе карысць. Так, я таксама хачу быць па-за палітыкай, каб у мяне не балела сэрца, каб я не злавалася, каб я закрыла вочы і не бачыла, як руйнуюць дамы ва Украіне, як да нас прылятаюць дроны. Увогуле, што яны тут робяць? Яны дагэтуль не разумеюць, хто на каго напаў», — кажа Вайкуле.

Былыя сябры спявачкі, з якімі яна не раз дзяліла сцэну, ездзяць непасрэдна на акупаваныя тэрыторыі Украіны. У лютым 2024 года Філіп Кіркораў выступіў перад параненымі расійскімі вайскоўцамі ў бальніцы Горлаўкі, а яго выступленне транслявала на ўсю Расію дзяржаўнае тэлебачанне.

«У мяне было вельмі шмат блізкіх сяброў. Сёння я не магу называць іх сябрамі, бо аказалася, што яны імі не былі. Усе адносіны з імі спыніліся. Не таму, што я загадвала ім больш мне не званіць. Не, яны самі напалі, самі пакрыўдзіліся», — кажа спявачка.

Паводле Вайкуле, ва ўсім вінаваты не толькі Пуцін. Гвалт і агрэсію нельга апраўдаць ні пры якіх абставінах.

«Я кажу, што вайна адкрыла мне вочы і паказала, што чалавек не такі ўжо добры. І не трэба ўсё звальваць на Пуціна. Памятаю, як на Белым моры забівалі дзіцянят белых цюленяў. Іх забівалі людзі, грамадзяне Расіі, і ўлады не забаранялі гэтага рабіць. Гэта жорсткае забойства безабаронных. Дзе была ўлада? Проста самі людзі ездзілі туды і абаранялі гэтых цюленят», — узгадвае спявачка.

«Смешна чуць, што Расія прынесла нам культуру»

У Расіі Вайкуле да гэтага часу папракаюць у тым, што яна нібыта мусіць быць удзячная краіне. Маўляў, менавіта дзякуючы намаганням Масквы яна пабудавала кар’еру, атрымала велізарныя даходы і набыла мноства прыхільнікаў. Нібыта латышы, літоўцы і эстонцы павінны быць удзячныя за дадзенае ім культурнае дабрабыт.

«Мне так смешна чуць, што Расія прынесла нам культуру. У часы Савецкага Саюза найбольш заходняй была культура Эстоніі, Латвіі і Літвы. Якую культуру яны нам прынеслі? Кнігі мы і так маглі б прачытаць, для гэтага нам не абавязкова было знаходзіцца ў Савецкім Саюзе. Ім здаецца, што толькі ў іх ёсць людзі, здольныя несці культуру. А сусветная культура, нямецкая культура? Чаму яны ўвесь час навязваюць нам сваю культуру?» — кажа Вайкуле.

Спявачка дагэтуль падтрымлівае сувязь з Алай Пугачовай, Максімам Галкіным і іншымі артыстамі, якія асудзілі вайну і з’ехалі з Расіі.

«Я заўсёды казала: мне не важна, чорны ты, белы або жоўты. ...... Мне насамрэч усё адно, рускі ты, кітaец ці хтосьці яшчэ. Калі ты добры чалавек, я стаўлюся да цябе добра. Гэтым прынцыпам я прытрымліваюся і буду прытрымлівацца, колькі змагу», — кажа Вайкуле.

Сёння яна выступае ў розных краінах Еўропы, а таксама ў Латвіі, Літве і Эстоніі. Вайна, якую калісьці было немагчыма ўявіць, цяпер прымушае задумвацца не толькі пра музыку, але і пра гатоўнасць абараняцца. Спявачка, якую ў Расіі слухалі мільёны, раней заяўляла, што ў выпадку нападу Расіі на краіны Балтыі сама ўзяла б у рукі аўтамат.

«А што мне тады рабіць? Бо я не здамся. Мне здаецца, лепш быць гатовым, чым не гатовым. Украіна таксама думала, што гэта немагчыма. Калі б шэсць гадоў таму хто-небудзь сказаў мне, што Расія нападзе на Украіну... Калі б гаворка ішла пра нас, я, магчыма, і паверыла б, але Украіна — выбачайце, гэта ж вар’яцкі дом. Таму мы можам і павінны быць гатовыя», — сцвярджае Вайкуле.

Перш за ўсё ён знішчыў Харкаў — рускамоўны горад. Прыйшоў і забіў людзей, разбурыў іх дамы, зрабіў іх няшчаснымі. Рускамоўных. Як можна знішчаць тое, што стагоддзямі стваралася рукамі і душой людзей? Як можна забіваць гэта, браць і разбураць? У мяне няма слоў, нават каментаваць гэта цяжка», — кажа спявачка.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]