«А якой жа Радзіме служыў палкаводзец Сувораў?»

Лукашэнка занепакоіўся не проста фізічнай падрыхтоўкай школьнікаў.

Аляксандр Лукашэнка паставіў задачу палепшыць фізічную падрыхтоўку школьнікаў. Але паказальна, у якім кантэксце гэта прагучала. Яго перадусім турбуе папаўненне войска, піша на «Позірку» палітычны аналітык Аляксандр Класкоўскі.

«Школа пакуль у фізічных адносінах недапрацоўвае. Гэта мне і вайскоўцы кажуць, што кантынгент (тыя, хто прыходзіць у войска) хоць і палепшыўся, але ненашмат. Трэба нам неяк нашу моладзь, асабліва дзяцей школьнага ўзросту, як след узбадзёрыць і ў фізічных адносінах», — заявіў Лукашэнка 3 верасня, прымаючы з дакладам міністра адукацыі Андрэя Іванца.

Здаровае цела — так. А здаровы дух?

Які бацька не хоча, каб ягонае дзіця расла здаровым, моцным, а не кволым і хваравітым? Але ў гэтай фразе правадыра прасвечвае клопат не столькі пра гарманічнае развіццё асобы, колькі пра тое, каб пад ружжо станавіліся фізічна дужыя навабранцы. Калі казаць груба, ідзе гаворка пра якасць гарматнага мяса.

Ёсць ходкая фраза: у здаровым целе — здаровы дух. Але гэта недакладны варыянт. Насамрэч старажытнарымскі паэт Ювенал сфармуляваў так: «Трэба маліцца, каб у здаровым целе быў здаровы дух».

У беларускай школе, аднак, паралельна з напампоўкай мышцаў на фізкультуры ідзе інтэнсіўная напампоўка юных розумаў духам казённай ідэалогіі — з вобразам ворага, нецярпімасцю да іншадумства, мілітарызмам.

У аснову дэ-факта ставіцца не выхаванне свабоднай, ўсебакова развітай асобы, а менавіта падрыхтоўка «кантынгенту», штампоўка вінцікаў рэжыму.

Ядзівіты каментатар: Можна яшчэ заставіць прысядаць голымі, як у турмах

Шмат якіх бацькоў непрыемна ўразілі ўведзеныя ў новым навучальным годзе дадатковыя меры бяспекі ў школах. У прыватнасці, супрацоўнікі Дэпартамента аховы МУС і грамадзянскія ахоўнікі могуць выбарачна аглядаць ручную кладзь вучняў, бацькоў, іншых наведвальнікаў і нават педагогаў.

Гэтая навінацыя нарадзіла хвалю абураных і горка-іранічных водгукаў у сацсетках і незалежных СМІ. Маўляў, рухаемся ў бок Паўночнай Карэі. Ядзівіты каментатар «раіць»: можна яшчэ заставіць прысядаць голымі, як у турмах. Адзін з карыстальнікаў «ТыкТока» з сарказмам пытаецца: «Можа, школы калючым дротам абнесці і вежы па перыметры паставіць?»

Хтосьці скажа: маўляў, і на Захадзе, які мае горкі досвед тэрактаў, меры бяспекі ў навучальных установах узмацняюцца.

Так, гэта так, але там гэта робіцца з павагай да асобы. Напрыклад, брытанская ўрадавая інструкцыя прадпісвае знаходзіць «баланс паміж падтрымліваннем адкрытага і дабразычлівага асяроддзя для вучняў, бацькоў і ўсяго грамадства і іх абаронай ад шкоды».

Ну а як беларускія ўлады, сілавыя структуры ўмеюць «знаходзіць баланс» — публіцы добра вядома, у прыватнасці па практыцы бязлітаснага палітычнага пераследу. Таму можна зразумець трывогі бацькоў, на думку якіх школа ператвараецца ў падабенства казармы або турмы.

А якой жа Радзіме служыў палкаводзец Сувораў?

І потым, адно — калі міліцыянер проста дзяжурыць на ўваходзе, і зусім іншае — калі людзі ў пагонах пачынаюць прэтэндаваць на ролю выхавацеляў, духоўных настаўнікаў.

У беларускіх жа школах сілавікі розных рангаў і ведамстваў, у тым ліку датычныя да палітычных рэпрэсій, становяцца ўсё больш частымі гасцямі. Можна нават сказаць — амаль гаспадарамі.

Напрыклад, 1 верасня на школьных лінейках выступалі генпракурор Дзмітрый Гора, старшыня Вярхоўнага суда (і былы генпракурор) Андрэй Швед, дзяржаўны сакратар Савета бяспекі Аляксандр Вольфовіч. Вучаць, як трэба любіць Радзіму.

Вольфовіч, у прыватнасці, пажадаў дзецям быць вернымі запаведзі палкаводца Аляксандра Суворава: «Жыццё — Радзіме, гонар — нікому».

Прабачце, але для Суворава радзімай была Расійская імперыя, а на беларускіх землях ён патапіў у крыві паўстанне Тадэвуша Касцюшкі супраць царызму.

Вось такіх куміраў прапануе юнаму пакаленню беларусаў гэты генерал, народжаны ў Казані і які скончыў Ваенную акадэмію Генштаба Узброеных Сіл РФ.

Увогуле сярод сілавікоў Лукашэнкі нямала дзеячаў з прарасійскім мысленнем. Былыя палітвязні распавядалі, што памяшканні, дзе іх дапытвалі, былі «ўпрыгожаныя» расійскімі трыкалорамі, георгіеўскімі стужачкамі, сцягамі з сімвалам Z, партрэтамі Уладзіміра Пуціна. Былы следчы ГУБАЗіКа Аляксандр Азараў у 2022 годзе заявіў, што для шэрагу яго былых калег «Пуцін — гэта герой».

Адукацыя мілітарызуецца і дэградуе

Эксперты адзначаюць, што беларуская адукацыя ўсё больш ідэалагізуецца, мілітарызуецца і ў цэлым дэградуе. Пра гэта казаў Павал Церашковіч. Паводле яго слоў, нават у дзіцячыя сады ўжо «прыходзяць дзядзькі ў камуфляжы, з пісталетамі і аўтаматамі Калашнікава».

Церашковіч адзначыў, што для школьнікаў рознага ўзросту праводзяцца мілітарызаваныя гульні: «Зарнічка», «Зарніца», «Арляняты» і іншыя; у краіне дзейнічае больш за 600 «так званых ваенна-патрыятычных клубаў» для дзяцей.

Незалежныя СМІ засяродзілі ўвагу на тым, што з гэтай вясны дзесяцікласнікаў сталі адпраўляць на 10-дзённыя вучэбна-палявыя зборы. Прычым у 11-ы клас пераводзяць менавіта па выніках гэтых збораў.

А з новага навучальнага года ў рамках дапрызыўнай і медыцынскай падрыхтоўкі дзесяцікласнікі будуць вучыцца кіраваць беспілотнікамі.

У галовы ўбваецца казённы патрыятызм

Выкажу тут непапулярную думку. Мне здаецца, што прыхільнікам дэмакратычных пераўтварэнняў, якія крытыкуюць цяперашнія трэнды ў беларускай школьнай адукацыі, не варта ўпадаць у ружовы пацыфізм.

Хіба аператары дронаў або трапныя стралкі не спатрэбяцца ўзброеным сілам дэмакратычнай Беларусі? Хіба медыцынская падрыхтоўка школьніц не прыдасца ім у звычайным жыцці?

У шэрагу заходніх краін таксама ёсць элементы ваеннай падрыхтоўкі школьнікаў. У брытанскіх школах, напрыклад, дзейнічаюць падраздзяленні Combined Cadet Force — кадэцкага корпуса, звязанага з Міністэрствам абароны. Падлеткі там займаюцца страявой падрыхтоўкай, ваенна-прыкладнымі відамі спорту, авалодваюць навыкамі першай медыцынскай дапамогі. Але — важны момант: усё гэта выключна добраахвотна.

У Польшчы школьная праграма змяшчае абавязковую абарончую і стралковую падрыхтоўку. Аднак перадусім дзяцей вучаць асновам бяспекі, гатоўнасці да надзвычайных сітуацый.

У нямецкім Бундэсверы ёсць Jugendoffiziere («моладзевыя афіцэры»), якія працуюць са школьнікамі 9–13-х класаў. І таксама важны момант: гэтым афіцэрам забаронена займацца палітычнай індактрынацыяй, затое прадпісана прадстаўляць розныя пункты гледжання і развіваць у школьнікаў крытычнае мысленне.

Вось вам і розніца з Беларуссю, дзе юным употай унушаюць, што Лукашэнка заўсёды і ва ўсім мае рацыю, а хто ў гэтым сумняваецца — той адшчапенец і вораг.

Праблема не ў тым, што дзесяцікласніка навучаць разбіраць і збіраць аўтамат. Праблема ў іншым: у сённяшняй беларускай школе не заахвочваюцца свабода мыслення і выбару.

Тут не спрыяюць станаўленню асобы з крытычным мысленнем, а куюць кантынгент лаялістаў. У галовы ўбваецца казённы патрыятызм, які па сутнасці зводзіцца да гатовасці легчы косткамі за рэжым.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]