ААН хоча змяніць звыклую карту свету
- 5.09.2026, 8:07
- 3,608
Адзіная краіна, што прагаласавала супраць рэзалюцыі, — ЗША.
Генеральная асамблея ААН падтрымала ініцыятыву афрыканскіх краін па больш дакладным адлюстраванні памераў кантынентаў на картах свету. Ідзе, перш за ўсё, пра адмову ад традыцыйнай праекцыі Меркатара, якая выкарыстоўваецца ўжо некалькі стагоддзяў і істотна скажае суадносіны плошчаў тэрыторый.
Пра гэта паведамляе NPR.
Праекцыя Меркатара была створана фламандскім картографам Герардам Меркатарам у 1569 годзе. Яна добра падыходзіла для навігацыі, бо дапамагала маракам пракладаць маршруты, аднак мае істотны недахоп: чым далей тэрыторыя размешчана ад экватара, тым большай яна здаецца на карце.
Таму на звыклых картах Афрыка візуальна выглядае значна меншай, чым ёсць насамрэч. Асабліва паказальна параўнанне з Грэнландыяй: на карце Меркатара яны могуць здавацца прыблізна аднолькавымі па плошчы, хаця Афрыка прыкладна ў 14 разоў больш за Грэнландыю.
Менавіта гэта стала асновай кампаніі «Correct the Map» («Выправім карту»), якую прасоўвала Тога ад імя афрыканскіх краін. Яе прыхільнікі настойваюць, што карта — гэта не толькі тэхнічны інструмент, але і сродак фармавання ўяўлення людзей пра свет.
Што вырашыла ААН
Напярэдадні, 4 верасня, Генеральная асамблея ААН падтрымала адпаведную рэзалюцыю 164 галасамі. Шэсць краін устрымаліся, а ЗША сталі адзінай дзяржавай, што прагаласавала супраць.
Дакумент заклікае да больш шырокага выкарыстання картаграфічных праекцый, якія дакладней адлюстроўваюць рэальныя плошчы кантынентаў. Адным з галоўных варыянтаў з’яўляецца Equal Earth — праекцыя, створаная ў 2018 годзе менавіта для таго, каб захоўваць больш правільныя суадносіны плошчаў тэрыторый.
На такой карце Афрыка становіцца прыкметна большай у параўнанні з Еўропай і Грэнландыяй, тады як тэрыторыі паблізу палюсоў, наадварот, візуальна памяншаюцца.

Ці знікне карта Меркатара
Не зусім. Рэзалюцыя Генасамблеі ААН не мае юрыдычна абавязковай сілы, таму яна не прымушае краіны, школы або тэхналагічныя кампаніі неадкладна адмовіцца ад праекцыі Меркатара. У той жа час прыхільнікі ініцыятывы разлічваюць, што рашэнне ААН будзе стымуляваць міжнародныя арганізацыі, выдаўцоў, адукацыйныя ўстановы і распрацоўшчыкаў лічбавых карт выкарыстоўваць больш дакладныя праекцыі.
Прыхільнікі кампаніі падкрэсліваюць, што праблема выходзіць за межы картаграфіі. На іх думку, звыклае візуальнае памяншэнне Афрыкі на працягу пакаленняў уплывала на ўспрыманне значэння кантынента, яго эканамічнага патэнцыялу і месца ў сусветнай палітыцы.
«Справядлівы свет пачынаецца са справядлівай карты», — так ідэю напярэдадні галасавання сфармуляваў міністр замежных спраў Тога Роберт Дусі.
Што зменіцца для звычайных карыстальнікаў
Хутчэй за ўсё, звыклая карта свету не знікне з экранаў адразу. Змены, калі і адбудуцца, могуць паступова закранаць школьныя атласы, падручнікі, міжнародныя арганізацыі, медыя і лічбавыя картаграфічныя сэрвісы.
У прыватнасці, у рэзалюцыі змешчаны заклік да тэхналагічных платформаў узаемадзейнічаць з дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі па ўкараненні больш дакладных праекцый. У той жа час сэрвісы накшталт Google Maps цяпер выкарыстоўваюць варыянт праекцыі Меркатара для сваіх карт.
Такім чынам, рашэнне ААН само па сабе не перамалёўвае карту свету, але стварае міжнародную аснову для паступовага пераходу да спосабу адлюстравання планеты, які дакладней паказвае рэальныя памеры кантынентаў.