У падлетка выявілі памяць, якая пераўзыходзіць магчымасці 99,9% людзей
1- 25.09.2026, 18:10
- 1,432
16-гадовы юнак памятае падзеі ледзь не з трохмесячнага ўзросту.
Навукоўцы апісалі 16-гадовага падлетка з фенаменальнай аўтабіяграфічнай памяццю — ён памятае падзеі свайго жыцця больш дэталёва, чым 99,9% людзей. Паводле ацэнак, такой здольнасцю ў свеце валодаюць менш за сто чалавек. Работа апублікавана ў часопісе Cortex.
Ідзе гаворка пра так званую высокаразвітую аўтабіяграфічную памяць (ВАП). Юнак, абазначаны ініцыяламі KCL, сцвярджае, што ў падрабязнасцях памятае прыблізна палову дзён, пачынаючы з жніўня 2022 года, а асобныя ўспаміны адносіць нават да ўзросту каля трох месяцаў. Яго міжвольныя ўспаміны ўзнікаюць ад сэнсарных «падказак» — паху або знаёмай песні.
Найцікавейшае, што справа не ў агульнай перавазе інтэлекту. Тэсты на ўвагу, працоўную памяць і выканаўчыя функцыі ў падлетка аказаліся звычайнымі — як і ў большасці людзей з ВАП. Адрознівае яго не «магутнасць» мозгу, а спосаб доступу да ўспамінаў: павышаная адчувальнасць да «ключоў», якія запускаюць аднаўленне ўспамінаў.
Феномен ВАП навукоўцы вывучаюць, каб зразумець, як у прынцыпе ўладкавана чалавечая памяць — чаму адны падзеі сціраюцца, а іншыя захоўваюцца дзесяцігоддзямі. Важна, што большасць людзей з такой памяццю развіваюцца нармальна, без псіхіятрычных праблем або цяжкасцяў у вучобе. Пры гэтым варта памятаць: гэта апісанне адзінкавага выпадку, а не масавае даследаванне, таму высновы пра механізмы пакуль папярэднія. Тым не менш падобныя рэдкія выпадкі — каштоўны «прыродны эксперымент», які дапамагае наблізіцца да разгадкі таго, як працуе наша памяць.
Аўтабіяграфічная памяць — гэта памяць пра падзеі ўласнага жыцця, прывязаныя да часу і месца. Звычайна людзі памятаюць толькі асобныя яскравыя эпізоды, а руціна сціраецца. Чаму ў адзінкаў яна працуе інакш, навукоўцы пакуль дакладна не ведаюць; вывучэнне такіх выпадкаў дапамагае зразумець, дзе ў мозгу праходзіць мяжа паміж звычайнай і выключнай памяццю.