НАТА паказала, што зробіць з Калінінградам
9- Вітольд Янчис
- 31.08.2026, 14:48
- 22,394
Альянс гатовы адказваць.
У ліпені расійскія вайскоўцы ў Калінінградскай вобласці правялі вучэнні — адпрацоўвалі парадак дзеянняў на выпадак мабілізацыі жыхароў рэгіёна. Ужо напрыканцы жніўня каля межаў эксклава саюзнікі пад кіраўніцтвам ЗША сфарміравалі авіяцыйную групоўку.
Праз тыдзень пасля вучэнняў ваеннай авіяцыі НАТА ў Маскву прыбыў з неанансаваным візітам дырэктар ЦРУ Джон Рэткліф. Гэта быў першы візіт дырэктара ЦРУ ў Расію пасля таго, як Крэмль развязаў паўнамаштабную вайну супраць Украіны.
Планавыя мерапрыемствы?
Па ўсёй Расіі прайшлі або праходзяць мерапрыемствы, на якіх вайскоўцы правяраюць гатоўнасць сістэмы прыняць вялікую колькасць новых мабілізаваных, пра што нядаўна паведамлялася са спасылкай на прадстаўнікоў заходніх разведак. Адна з такіх праверак прайшла ў Калінінградскай вобласці — туды спецыяльна прыбылі вайскоўцы з Санкт-Пецярбурга, якія адпрацоўвалі практычныя працэдуры мабілізацыі мясцовых жыхароў: дзе іх размяшчаць, чым карміць, як забяспечваць зброяй і ўсім неабходным для адпраўкі ў войскі. Пакуль Крэмль не спяшаецца паведамляць, ці прынята рашэнне пра мабілізацыю; магчыма, што яе абвесцяць пасля выбараў у Дзярждуму ў верасні. Дык што пакуль гэта толькі рэпетыцыя: сістэма правярае, ці гатовая яна прыняць людзей, якіх ёй пакуль яшчэ не загадалі забраць.
Мабілізацыя мас людзей у армію можа надаць новы імпульс расійскай ваеннай машыне, добра патрыпанай Узброенымі сіламі Украіны, але адначасова гэта сігнал і пагроза заходнім краінам і перадусім Літве, Латвіі, Эстоніі і Польшчы. Сітуацыя ў рэгіёне Балтыйскага мора напружаная. 16 жніўня ў паветранай прасторы Румыніі з’явіўся дрон, які знішчылі румынскія ВПС. Двумя днямі раней італьянскі Eurofighter, падняты па трывозе з вайсковай базы ў літоўскім Шаўляі, збіў беспілотнік над усходам Латвіі — за 35 км ад расійскай мяжы. Пазней высветлілася, што ён быў украінскі і, верагодна, адхіліўся ад курсу пад уздзеяннем расійскіх сродкаў радыёэлектроннай барацьбы, але была і версія, што ўкраінскі беспілотнік пасадзілі, перапраграмавалі і адправілі ў Латвію з правакацыйнымі намерамі расійскія вайскоўцы.
Ключ да варот
Напрыканцы жніўня Паўночнаатлантычны альянс нечакана сабраў у рэгіёне Балтыкі ўражлівую групоўку ваеннай авіяцыі. У склад групоўкі ўвайшлі: амерыканскія і нарвежскія знішчальнікі, самалёт далёкага радыёлакацыйнага выяўлення E-3A AWACS, разведчык Artemis II, самалёты-запраўшчыкі, ударныя верталёты Apache. Паводле розных звестак, у паветры адначасова знаходзілася ад 25 да 50 машын.
Афіцыйныя асобы лічбу не назвалі, спаслаўшыся на аператыўную бяспеку. Зоркай стаў EA-37B Compass Call — найноўшы амерыканскі самалёт радыёэлектроннай атакі, створаны для падаўлення сувязі, радараў і сістэм кіравання праціўніка. Ён далучыўся да аператыўнай місіі з базы на Крыце: даляцеў да Польшчы і каля двух гадзін круціўся на захад ад Калінінграда. Якія задачы выконваў самалёт ля мяжы эксклава, невядома. Адкрытыя даныя не дазваляюць усталяваць, ці была задзейнічаная яго спецыяльная апаратура і якія менавіта сістэмы маглі быць аб’ектам назірання. Аднак сам маршрут паказвае і даказвае, што амерыканцы побач з адной з самых насычаных расійскімі ўстаноўкамі СПА і радыёэлектроннай барацьбы вырашылі прад’явіць ваенную сілу. Цалкам магчыма, што ваенна-паветраныя сілы НАТА дэманстравалі, як яны здольныя падавіць сучасныя расійскія абарончыя сістэмы, дыслакаваныя ў Калінінградзе.
Папера і неба
За дзень да пачатку уверцюры ў паветранай прасторы Альянсу побач з Калінінградскай вобласцю нямецкая Bild апублікавала матэрыял з інфармацыяй пра канцэпцыю сухапутнай вайны НАТА — NATO Land Warfighting Concept. НАТА разлічвае спыніць расійскі напад на краіны Балтыі ў тры крокі.
Першы — падаўленне ракетнай пагрозы, і прыярытэтная мэта тут — Калінінградская вобласць з яе канцэнтрацыяй СПА і ракетных комплексаў.
Другі — «аўтаномная зона» ўздоўж межаў з Расіяй і Беларуссю, дзе ваююць толькі дроны і наземныя робаты.
І трэці — удары па лагістыцы ў глыбіні расійскай тэрыторыі.
Супадзенне гэта ці не, але паўтару: спачатку Bild публікуе матэрыял пра тое, як НАТА намерваецца заваяваць перавагу ў паветры і абараняць краіны Балтыі, а на наступны дзень ВПС НАТА дэманструюць, што гэты план існуе не толькі на паперы.
А яшчэ праз тыдзень у Маскву прыбыў з неанансаваным візітам дырэктар ЦРУ Джон Рэткліф.
Навошта прылятаў Рэткліф?
Калі мы гаворым пра візіт Рэткліфа ў Маскву, першае, што прыходзіць у галаву, — здзіўленне і шок: дырэктар Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША прылятае ў Расію ўпершыню пасля таго, як Крэмль развязаў паўнамаштабную вайну супраць Украіны.
Раней спецпасланнікі Стыў Уіткоф і Джарэд Кушнер з’яўляліся ў Маскву на бізнес-джэтах. Але Рэткліф прыляцеў у Маскву на US Air Force Boeing C-17A Globemaster III, хаця мог бы выкарыстоўваць мадыфікаваныя для патрэб ВПС ЗША бізнес-джэты кшталту C-40 Clipper або C-37A/B. Вялізны ваенны транспартнік, які здольны перакінуць каля сотні дэсантнікаў у поўным рыштунку, — адзін з сімвалаў магутнасці ВПС ЗША, і гэта мова, якую ў Крамлі прынамсі з часоў Пятра I разумеюць найлепш. СМІ называюць некалькі прычын візіту Рэткліфа: верагодная расійская мабілізацыя, узмацненне атак Украіны па расійскай тэрыторыі, вайна з Іранам або магчымая правакацыя Масквы супраць краін, што ўваходзяць у НАТА. Не выключана, што прычына — празаічная: увосень у ЗША адбудуцца выбары ў Кангрэс, рэйтынг Трампа, а значыць і яго партыі, пакідае жадаць лепшага, і прэзідэнту ЗША проста патрэбна нешта, што можна выдаць за поспех.
Тэкст у руках акцёраў
Актыўнасць ВПС у рэгіёне Калінінграда даўно ператварылася ў рутыну, перахопы расійскіх ваенных самалётаў з выключанымі транспондармі — такая ж руціна, што літоўскае Мінабароны публікуе іх амаль як прагноз надвор’я. Але буйныя вучэнні НАТА — іншая гісторыя. У паветры адначасова дзейнічалі самалёты, якія вялі разведку, цэлеўказанне, радыёэлектроннае падаўленне; сярод іх былі знішчальнікі, запраўшчыкі. Гэта значыць, склад, які патрабуецца не для патрулявання, а для дзеянняў унутры расійскай сістэмы абмежавання доступу.
Вучэнні ВПС Паўночнаатлантычнага альянсу — адначасова і трэніроўка, і разведка, і недвухсэнсоўны сігнал Крамлю.
А візіт дырэктара ЦРУ Джона Рэткліфа ў Маскву — хутчэй за ўсё, апошняе папярэджанне: не варта перасякаць ужо зусім тонкую чырвоную лінію.
Зусім не кожная рэпетыцыя азначае, што прэм’ера прызначана. Яна азначае іншае: сцэнар ужо напісаны, ролі размеркаваныя, а тэкст — у руках у акцёраў.
Вітольд Янчис, The Moscow Times